Compendium voor de Leefomgeving
602 feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte
Natuurbeleid en natuurbescherming

Aantalsontwikkeling Europese rivierkreeft, 1900-2012

De Europese rivierkreeft is bijna geheel uit ons land verdwenen; slechts in één vijver in Nederland komt nog een populatie voor.

Ontwikkeling populatie Europese rivierkreeft

In de 19e eeuw kwam de Europese rivierkreeft algemeen voor in beken en rivieren van het stroomgebied van Maas, Rijn en IJssel. De soort werd gehouden in speciale vijvers en was plaatselijk zo talrijk dat jaarlijks grote aantallen voor consumptie werden aangeboden. Vermoedelijk heeft de kreeftenpest omstreeks het eind van de 19e eeuw ook ons land bereikt. Deze voor Europese rivierkreeften dodelijke schimmelinfectie is meegekomen met geïmporteerde Amerikaanse rivierkreeften en heeft zich over geheel West- en Centraal-Europa uitgebreid. De vrij levende populaties zullen toen voor een groot deel zijn gedood. Door herintroducties uit onaangetaste gebieden is geprobeerd de wateren weer te bevolken, maar rond 1900 werden nog maar weinig kreeften meer op markten aangeboden. Van 1950-1970 waren er nog 44 vindplaatsen. De verspreiding nam geleidelijk af tot een versnelde achteruitgang na omstreeks 1960. Van 1985-1992 resteerden er nog vier vindplaatsen rond Arnhem: de vijvers en beeklopen van Park Rozendael, de Rozendaalse beek, aangrenzende vijvers in Velp en een vijver op het landgoed Groot Warnsborn bij Arnhem.

Uitheemse rivierkreeften

Ook door regulatie van beken en rivieren zijn de leefgebieden ingekrompen. Vooral in kleine beken hebben rivierkreeften het moeilijk gekregen omdat roofvissen zoals paling, snoekbaars en baars zijn toegenomen. Daarnaast zal de snelle verbreiding van de Amerikaanse rivierkreeften in onze wateren, waaronder vooral de gevlekte en meer recent de rode Amerikaanse rivierkreeft, een terugkeer van de Europese rivierkreeft welhaast onmogelijk maken.

Laatste vindplaats Europese rivierkreeft

Door predatie van paling en een onverwachte uitbraak van kreeftenpest verdwenen de rivierkreeften uit de vijvers en beeklopen van de Rozendaalse beek. Sinds 2002 zijn de rivierkreeften alleen nog te vinden in een vijver op het landgoed Groot Warnsborn bij Arnhem. Er bestaan plannen om door translocatie geïsoleerde en geschikt geachte wateren opnieuw te bevolken.

Bescherming Europese rivierkreeft

De Europese rivierkreeft is opgenomen in de Nederlandse Flora- en Faunawet en in bijlage V van de Europese Habitatrichtlijn.

Referenties

  • Adema, J.P.H.M. (1989). De verspreiding van de rivierkreeften in Nederland. Nieuwsbrief European Invertebrate Survey - Nederland, 19: 3-10.
  • Geelen, J.F.M. (1978). The distribution of the crayfishes Orconectus limosus and Astacus astacus in The Netherlands. Leiden, Zoologische Bijdragen 23: 4-19.
  • Koese, B en M. Soes (2011). De Nederlandse rivierkreeften (Astacoidea & Parastacoidea). Entomologische tabellen 6. Supplement bij Nederlandse Faunistische Mededelingen. 107 p.
  • Niewold, F.J.J. (2002). Fatale sterfte onder de rivierkreeften in de Rozendaalse Beek. Inventarisatie en herkolonisatie van de Europese rivierkreeft (Astacus astacus) in 2001. Alterra-rapport 449. Alterra, Wageningen. 48 p.
  • Schot, J.A. en P.F.M. Verdonschot (1996). Astacus astacus. Een ecologisch profiel gebaseerd op informatie uit de literatuur. IBN-rapport 235. Arnhem.
  • Zanderik, R. (2011). Uit de klauwen gelopen? Kreefteninvasie teistert de Nederlandse wateren. Nieuwe wildernis 56: 9-15.

Relevante informatie

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Aantalsontwikkeling Europese rivierkreeft, 1900-2012

Omschrijving

Aantal wateren waar de rivierkreeft vanaf 1900 voorkwam of voorkomt.

Verantwoordelijk instituut

Centraal Bureau voor de Statistiek

Berekeningswijze

Uit de verspreidingskaart (Schot en Verdonschot, 1996) met de jaartallen van laatste waarneming per watergebied (beek, rivier of vijver) is per periode van 20 jaar het aantal wateren vastgesteld waar de soort voorkwam of voorkomt. Recente gegevens zijn ontleend aan Niewold (2002) en Zanderik (2011).

Basistabel

n.v.t.

Geografisch verdeling

Nederland

Andere variabelen

geen

Verschijningsfrequentie

Onregelmatig

Achtergrondliteratuur

Schot, J.A. en P.F.M. Verdonschot (1996). Astacus astacus. Een ecologisch profiel gebaseerd op informatie uit de literatuur. IBN-rapport 235. Arnhem.
Koese, B en M. Soes (2011). De Nederlandse rivierkreeften (Astacoidea & Parastacoidea). Entomologische tabellen 6. Supplement bij Nederlandse Faunistische Mededelingen. 107 p.

Opmerking

Wetenschappelijke naam: Astacus astacus

Betrouwbaarheidscodering

De recente verspreiding van de Rivierkeeft is goed bekend, maar de gegevens over de historische verspreiding, met name in Overijssel en Drenthe zijn niet volledig.

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, WUR (2012). Aantalsontwikkeling Europese rivierkreeft, 1900-2012 (indicator 1087, versie 04 , 8 juni 2012 ). www.clo.nl. CBS, Den Haag; PBL, Den Haag en WUR, Wageningen.

CLO.nl is een samenwerkingsverband van PBL, CBS en WUR.