Compendium voor de Leefomgeving
467 feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte
Natuurlijke hulpbronnen

Visvangst in de Noordzee, 1990-2012

U bekijkt op dit moment een archiefversie van deze indicator. De actuele indicatorversie met recentere gegevens kunt u via deze link bekijken.

De visvangst is teruggelopen door een combinatie van een lagere visstand en daaruit voortkomende visserijmaatregelen.

Toelichting bij de grafieken

De grafieken geven voor elk van de 4 vissoorten informatie over (1) de vangst door alle landen die in de Noordzee mogen vissen en (2) de Total Allowable Catch (totale toegestane vangst, TAC).
Voor de vangst zijn in de grafieken gegevens opgenomen zoals berekend door de Internationale Raad voor het Onderzoek van de Zee (ICES). Hierin is naast de officieel aangelande vis ook een bijschatting door ICES opgenomen voor niet-toegewezen en verkeerd gerapporteerde aanlandingen en de overboord gezette vis (discards). Voor tong zijn geen gegevens bekend over de hoeveelheden overboord gezette vis en betreft de bijschatting alleen de niet toegewezen en verkeerd gerapporteerde aanlandingen.
De cijfers over de TAC moeten worden vergeleken met de gegevens over de officieel aangelande vis. In de schatting voor de TAC is het effect voor de bijschattingen al meegenomen, hetgeen betekent dat de bijgeschatte vangst niet opgevat moet worden als overschrijding van de TAC.

Lage vangsten

De vangst van veel commerciƫle vissoorten in de Noordzee is de laatste decennia afgenomen. Door overbevissing zijn veel visbestanden geslonken. Met name in de Zuidelijke Noordzee is de visserij-intensiteit hoog. Daarnaast wordt er ook door vangstbeperkende maatregelen minder vis gevangen.

TAC's

Voor een groot aantal commercieel belangrijke vissoorten wordt jaarlijks een TAC vastgesteld. Deze vangstbeperkende maatregel geeft de totale toegestane vangst voor de soort in een bepaald visgebied voor alle Europese landen die in dat gebied mogen vissen. Hiermee beoogt men te voorkomen dat er door overbevissing te weinig volwassen vis binnen het visbestand overblijft.
TAC's worden berekend op basis van wetenschappelijke onderzoek naar de visstand in een zeegebied, met inachtneming van een bijschatting voor de hoeveelheid overboord gezette vis. Dit onderzoek wordt uitgevoerd door de Internationale Raad voor het Onderzoek van de Zee (ICES) en leidt tot een advies aan de Raad van visserijministers, die daarna de TAC officieel vaststelt.

Nationale quota

Nadat de TAC's zijn vastgesteld, worden zij door de EU-lidstaten verdeeld in nationale quota. Dit gebeurt volgens een vaste verdeelsleutel op grond van hun historische vangsten. Zo krijgt Nederland voor schol en tong altijd een belangrijk deel van de TAC toegekend als quotum.

Visserijbeleid

Het Gemeenschappelijke visserijbeleid van de Europese Unie is sinds 1983 van kracht en is in 1992 en in 2002 herzien. Het streeft naar een duurzaam voortbestaan van de visbestanden en naar een evenwichtige exploitatie door de visserij. De beleidsmaatregelen omvatten vooral de toepassing van toegestane jaarlijkse vangsthoeveelheden (TAC's) en beperkingen aan de capaciteit en de inzet van de visserijvloot.

Herziening van het Europese visserijbeleid

In 2011 heeft de Europese Commissie voorstellen voor een nieuw gemeenschappelijk visserijbeleid gepresenteerd (Europese Commissie, 2011). Centraal in dit beleid staat het begrip duurzaamheid, zowel vanuit ecologisch, economisch als sociaal oogpunt (Maximum Sustainable Yield, MSY). Enkele hoofdelementen in de voorstellen zijn: er moeten meerjarenplannen opgesteld worden voor meerdere visbestanden per plan, het overboord gooien van ongewenste vis wordt verboden, er komt een systeem van overdraagbare vangstquota, en de ontwikkeling van een duurzame aquacultuursector wordt gestimuleerd.
De onderhandelingen over het nieuwe visserijbeleid worden naar verwachting in 2012 afgerond. Voorwaarde is dat alle lidstaten en het Europees Parlement het beleid goedkeuren. Het nieuwe beleid wordt dan uiterlijk op 1 januari 2013 vastgesteld en ingevoerd voor een periode van 10 jaar.

Referenties

Relevante informatie

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Visvangst in de Noordzee

Omschrijving

Ontwikkeling van de vastgestelde TAC (= totale toegestane vangst) en de internationale vangst van haring, kabeljauw, schol en tong in de Noordzee. De TAC en internationale vangst hebben betrekking op alle landen die in de Noordzee mogen vissen. De internationale vangst omvat naast de hoeveelheid vis die officieel wordt aangeland ook een aantal bijschattingen.

Verantwoordelijk instituut

Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op basis van gegevens van de Internationale Raad voor het Onderzoek van de Zee (ICES).

Berekeningswijze

ICES berekent de internationale vangst op basis van de hoeveelheid officieel aangelande vis en een aantal bijschattingen voor de niet toegewezen en verkeerd gerapporteerde aanlandingen en de hoeveelheden overboord gezette vis. Voor tong zijn geen gegevens bekend over de hoeveelheden overboord gezette vis en betreft de bijschatting alleen de niet toegewezen en verkeerd gerapporteerde aanlandingen. De website van ICES geeft meer informatie over de gebruikte onderzoeksmethoden en computermodellen waarmee bijschattingen gemaakt worden.

Basistabel

De website van ICES geeft een zoeksysteem voor het opzoeken van gegevens over o.a. bestandsomvang, vangst en visserijsterfte per soort en zeegebied.

Geografisch verdeling

Noordzee (ICES IV) en het Oostelijk Kanaal (ICES VIId) voor haring. Noordzee (ICES IV), het Oostelijk Kanaal (ICES VIId) en het Skagerrak (deel van ICES IIIa) voor kabeljauw. Noordzee (ICES IV) voor schol en tong.

Andere variabelen

Bestandsomvang, aanwas nieuwe rekruten (eenjarige vis), Total Allowable Catch (TAC), quotum per land, totale vangst, vangst per land, visserijsterfte voor diverse commerciƫle vissoorten en zeegebieden.

Verschijningsfrequentie

Jaarlijks

Achtergrondliteratuur

Website van de Internationale Raad voor het Onderzoek van de Zee (ICES).

Betrouwbaarheidscodering

D (schatting op basis van een aantal metingen, expert judgement, een aantal relevante feiten of gepubliceerde bronnen terzake).

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2012). Visvangst in de Noordzee, 1990-2012 (indicator 0074, versie 13 , 3 oktober 2012 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.