Compendium voor de Leefomgeving
461 feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte
Verzuring en vermesting

Stikstof- en fosforbalans voor landbouwgrond, 1980-2007

U bekijkt op dit moment een archiefversie van deze indicator. De actuele indicatorversie met recentere gegevens kunt u via deze link bekijken.

Zowel de aanvoer, voornamelijk door dierlijke mest en kunstmest, als de overschotten voor landbouwgrond met stikstof en fosfaat zijn tussen 1986 en 2007 sterk afgenomen.

  1980 1986 1990 2000 2004 2005 2006 2007*
                 
  kg N/ha            
Stikstof                
Aanvoer 1) 447 508 459 394 351 344 347 343
w.v.                
 dierlijke mest 190 241 239 205 179 183 183 178
 kunstmest 240 249 201 169 150 140 144 145
 overig 17 17 19 20 21 21 20 20
Afvoer 210 243 248 212 215 200 188 193
Overschot 237 265 211 182 136 144 159 149
                 
  kg P2O5/ha 2)            
Fosfaat                
Aanvoer 1) 160 176 153 125 102 108 104 103
w.v.                
 dierlijke mest 115 128 108 87 75 77 74 73
 kunstmest 39 41 37 32 21 25 25 25
 overig 7 7 7 6 6 6 5 5
Afvoer 66 73 71 68 67 64 58 63
Overschot 94 103 82 57 35 44 46 39
                 
Bron: CBS. CBS/MNC/sept08/0093
1) Exclusief depositie op landbouwgrond en ammoniakemissie uit dierlijke mest en kunstmest.
2) Omrekening fosfaat naar fosfor: 2,29 kg P2O5 is 1 kg P.

Ontwikkeling aanvoer en overschotten

Tot de invoering van milieuwetten die voor een vermindering van de nutriëntenoverschotten moesten zorgen, steeg het gebruik van stikstof en fosfaat in de landbouw. In 1986 bereikte de aanvoer een maximum.
Aanvankelijk zijn vooral het gebruik en overschot van fosfaat sterk afgenomen. In de periode 1986 tot en met 2007 (voorlopig cijfer) is de aanvoer van stikstof gedaald met 32 procent en van fosfaat met 41 procent. De overschotten van deze stoffen zijn in deze periode verminderd met respectievelijk 44 en 62 procent.
Door een lagere afvoer via de gewassen als gevolg van de zeer warme en zonnige zomer zijn de overschotten in 2006 relatief hoog in vergelijking met omliggende jaren.

Beleid

Tot 1998 heeft het mestbeleid zich vooral gericht op het terugdringen van het fosfaatgebruik. Om aan de Europese Nitraatrichtlijn te kunnen voldoen is in 1998 het mineralenaangiftesysteem (MINAS) ingevoerd. Deze is in 2006 vervangen door de nieuwe Meststoffenwet.

Referenties

Relevante informatie

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Stikstof- en fosforbalans voor landbouwgrond

Omschrijving

Ontwikkeling van de aanvoer (met dierlijke mest, kunstmest en overig), afvoer en overschot van de nutriënten stikstof en fosfor op landbouwgrond.

Verantwoordelijk instituut

Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Berekeningswijze

Het nutriëntenoverschot wordt bepaald door de aan- en afvoer van meststoffen. De afvoer met gewassen is behalve van de mate van bemesting en grondsoort ook afhankelijk van de weersomstandigheden. Jaarlijks kunnen de gewasopbrengsten door andere weersomstandigheden sterk van elkaar afwijken met als gevolg schommelingen in de overschotten.Voor de berekening van het mineralenoverschot worden gegevens gebruikt uit diverse CBS-statistieken zoals milieustatistieken (dierlijke mest, afvalwater, luchtemissies en afvalstoffen) en landbouwstatistieken (oogstraming en graslandgebruik). Ook is een deel van de basisgegevens afkomstig uit externe bronnen zoals Emissieregistratie, Planbureau voor de Leefomgeving, Landbouw-Economisch Instituut, Blgg en SenterNovem. Tenslotte wordt informatie geput uit literatuuronderzoek en worden enkele bedrijven telefonisch en/of schriftelijk benaderd voor gegevensverstrekking.Meer informatie over de berekeningsmethode geeft het artikel Balansen van mineralen en zware metalen (CBS, 2006) en de website van de Emissieregistratie (meta-informatie) (Emissieregistratie, 2008).

Basistabel

Website van de Emissieregistratie (Emissieregistratie, 2008).

Geografisch verdeling

Nederland.

Verschijningsfrequentie

Jaarlijks.

Achtergrondliteratuur

Balansen van mineralen en zware metalen (CBS, 2006) (korte methodenbeschrijving).Mineralen in de landbouw, 1990 - 2006* (CBS, 2008).Website van de Emissieregistratie (Emissieregistratie, 2008).

Betrouwbaarheidscodering

C (schatting, gebaseerd op een groot aantal (accurate) metingen; de representativiteit is grotendeels gewaarborgd).

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2008). Stikstof- en fosforbalans voor landbouwgrond, 1980-2007 (indicator 0093, versie 09 , 4 september 2008 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.