Compendium voor de Leefomgeving
461 feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte
Verzuring en vermesting

Stikstof- en fosfaatbalans voor landbouwgrond, 1980-2009

U bekijkt op dit moment een archiefversie van deze indicator. De actuele indicatorversie met recentere gegevens kunt u via deze link bekijken.

Zowel de aanvoer, voornamelijk door dierlijke mest en kunstmest, als de overschotten voor landbouwgrond van stikstof en fosfaat zijn tussen 1986 en 2009 sterk afgenomen.

  1980 1986 1990 2000 2005 2006 2007 2008 2009*
                   
  kg N/ha              
Stikstof                  
Aanvoer 1) 447 508 469 401 351 348 332 323 323
w.v.                  
  dierlijke mest 190 241 250 214 191 186 184 186 185
  kunstmest 240 249 200 167 139 144 130 119 120
  overig 17 17 19 20 21 18 18 18 18
Afvoer 210 243 259 217 196 205 204 206 209
Overschot 237 265 209 184 155 143 128 118 115
                   
  kg P2O5/ha 2)              
Fosfaat                  
Aanvoer 1) 160 176 160 126 110 108 96 92 91
w.v.                  
  dierlijke mest 115 128 114 89 79 79 73 75 73
  kunstmest 39 41 38 31 25 25 19 14 14
  overig 7 7 8 6 6 4 4 4 4
Afvoer 66 73 74 70 65 63 67 69 69
Overschot 94 103 86 57 45 44 29 23 22
 
Bron: CBS. CBS/CLO/aug10/0093
1) Exclusief depositie op landbouwgrond en ammoniakemissie uit dierlijke mest en kunstmest.
2) Omrekening fosfaat naar fosfor: 2,29 kg P2O5 is 1 kg P.
NB. Gegevens 2009 betreffen voorlopige cijfers.

Ontwikkeling aanvoer en overschotten

Tot de invoering van milieuwetten die voor een vermindering van de nutriëntenoverschotten moesten zorgen, steeg het gebruik van stikstof en fosfaat in de landbouw. In 1986 bereikte de aanvoer een maximum.
Aanvankelijk zijn vooral het gebruik en overschot van fosfaat sterk afgenomen. Tussen 1986 en 2009 (voorlopig cijfer) is de aanvoer van stikstof gedaald met 36 procent en van fosfaat met 48 procent. De overschotten van deze stoffen zijn in deze periode verminderd met respectievelijk 57 en 79 procent.

Beleid

Tot 1998 heeft het mestbeleid zich vooral gericht op het terugdringen van het fosfaatgebruik. Om aan de Europese Nitraatrichtlijn te kunnen voldoen is in 1998 het mineralenaangiftesysteem (MINAS) ingevoerd. Deze is in 2006 vervangen door de nieuwe Meststoffenwet.

Referenties

Relevante informatie

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Stikstof- en fosforbalans voor landbouwgrond

Omschrijving

Ontwikkeling van de aanvoer (met dierlijke mest, kunstmest en overig), afvoer en overschot van de nutriënten stikstof en fosfor op landbouwgrond.

Verantwoordelijk instituut

Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)

Berekeningswijze

Het nutriëntenoverschot wordt bepaald door de aan- en afvoer van meststoffen. De afvoer met gewassen is behalve van de mate van bemesting en grondsoort ook afhankelijk van de weersomstandigheden. Jaarlijks kunnen de gewasopbrengsten door andere weersomstandigheden sterk van elkaar afwijken met als gevolg schommelingen in de overschotten.Voor de berekening van het mineralenoverschot worden gegevens gebruikt uit diverse CBS-statistieken zoals milieustatistieken (dierlijke mest, afvalwater, luchtemissies en afvalstoffen) en landbouwstatistieken (oogstraming en graslandgebruik). Ook is een deel van de basisgegevens afkomstig uit externe bronnen zoals Emissieregistratie, Planbureau voor de Leefomgeving, Landbouw-Economisch Instituut, Blgg en Agentschap NL. Tenslotte wordt informatie geput uit literatuuronderzoek en worden enkele bedrijven telefonisch en/of schriftelijk benaderd voor gegevensverstrekking.Meer informatie over de berekeningsmethode geeft het artikel Balansen van mineralen en zware metalen (CBS, 2006) en de website van de Emissieregistratie (meta-informatie) (Emissieregistratie, 2010).

Basistabel

Website van de Emissieregistratie (Emissieregistratie, 2010)

Geografisch verdeling

Nederland

Verschijningsfrequentie

Jaarlijks

Achtergrondliteratuur

Balansen van mineralen en zware metalen (CBS, 2006) (korte methodenbeschrijving);Mineralen in de landbouw, 1970 - 2007* (CBS, 2008);Website van de Emissieregistratie (Emissieregistratie, 2010).

Betrouwbaarheidscodering

C (schatting, gebaseerd op een groot aantal (accurate) metingen; de representativiteit is grotendeels gewaarborgd)

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2010). Stikstof- en fosfaatbalans voor landbouwgrond, 1980-2009 (indicator 0093, versie 11 , 4 augustus 2010 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.