Compendium voor de Leefomgeving
461 feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte
Verzuring en vermesting

Stikstof- en fosfaatbalans voor landbouwgrond, 1980-2013

U bekijkt op dit moment een archiefversie van deze indicator. De actuele indicatorversie met recentere gegevens kunt u via deze link bekijken.

De aanvoer en overschotten voor landbouwgrond van stikstof en fosfaat zijn tussen 1986 en 2013 sterk afgenomen. De aanvoer van deze stoffen gebeurt voornamelijk via dierlijke mest en kunstmest.

Ontwikkeling aanvoer en overschotten

Tot de invoering van milieuwetten die voor een vermindering van de nutriëntenoverschotten moesten zorgen, steeg het gebruik van stikstof en fosfaat in de landbouw. In 1986 bereikte de aanvoer een maximum. Als gevolg van de Beschikking Superheffing (1984), de mestwetgeving (1987) en de verlaging van het fosfaatgehalte van krachtvoer is na 1986 de aanvoer van nutriënten via dierlijke mest gedaald. Aanvankelijk zijn vooral het gebruik en overschot van fosfaat sterk afgenomen. Na de invoering van het mineralenaangiftesysteem (MINAS) op 1 januari 1998 nam de aanvoer van stikstof via dierlijke mest versneld af. Ook het gebruik van stikstof-kunstmeststoffen is aanzienlijk verminderd na 1986.

Aanvoer en overschotten in 2013

Tussen 1986 en 2013 (voorlopig cijfer) is de aanvoer van stikstof gedaald met 39 procent en van fosfaat met 55 procent. De overschotten van deze stoffen zijn in deze periode verminderd met respectievelijk 62 en 88 procent. Ten opzichte van 2012 is in 2013 het stikstof overschot met 7 procent gedaald (voorlopig cijfer). Dit komt vooral doordat er bijna 7 procent meer stikstof is afgevoerd met gewassen naast een 3 procent hogere aanvoer met dierlijke mest. Het fosfaatoverschot is in 2013 met 20 procent (voorlopig cijfer) flink hoger dan in 2012. Dit is een gevolg van een 3 procent hogere aanvoer met dierlijke mest.

Afvoer

De afvoer met gewassen is behalve van de mate van bemesting en grondsoort ook afhankelijk van de weersomstandigheden. Jaarlijks kunnen de gewasopbrengsten door andere weersomstandigheden sterk van elkaar afwijken met als gevolg schommelingen in de overschotten.

Beleid

Tot 1998 heeft het mestbeleid zich vooral gericht op het terugdringen van het fosfaatgebruik. Om aan de Europese Nitraatrichtlijn te kunnen voldoen is in 1998 het mineralenaangiftesysteem (MINAS) ingevoerd. Deze is in 2006 vervangen door de nieuwe Meststoffenwet.

Referenties

Relevante informatie

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Stikstof- en fosfaatbalans voor landbouwgrond

Omschrijving

Ontwikkeling van de aanvoer (met dierlijke mest, kunstmest en overig), afvoer en het overschot van de nutriënten stikstof en fosfaat op landbouwgrond.

Verantwoordelijk instituut

Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)

Berekeningswijze

Het nutriëntenoverschot wordt bepaald door de aan- en afvoer van meststoffen. Voor de berekening van het mineralenoverschot worden gegevens gebruikt uit diverse CBS-statistieken zoals milieustatistieken (dierlijke mest, afvalwater, luchtemissies en afvalstoffen) en landbouwstatistieken (oogstraming en graslandgebruik). Ook is een deel van de basisgegevens afkomstig uit externe bronnen zoals Emissieregistratie, Planbureau voor de Leefomgeving, Landbouw-Economisch Instituut, Blgg en Rijkswaterstaat-Leefomgeving. Tenslotte wordt informatie geput uit literatuuronderzoek en worden enkele bedrijven telefonisch en/of schriftelijk benaderd voor gegevensverstrekking.Meer informatie over de berekeningsmethode geeft het artikel Balansen van mineralen en zware metalen (CBS, 2006) en de website van de Emissieregistratie (meta-informatie) (Emissieregistratie, 2014).

Basistabel

Website van de Emissieregistratie (Emissieregistratie, 2014)

Geografisch verdeling

Nederland

Verschijningsfrequentie

Jaarlijks

Achtergrondliteratuur

Balansen van mineralen en zware metalen (CBS, 2006) (korte methodebeschrijving)Mineralen in de landbouw 1970-2012* (CBS, 2013)Website van de Emissieregistratie (Emissieregistratie, 2014)

Betrouwbaarheidscodering

Schatting, gebaseerd op een groot aantal (accurate) metingen; de representativiteit is grotendeels gewaarborgd.

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2014). Stikstof- en fosfaatbalans voor landbouwgrond, 1980-2013 (indicator 0093, versie 15 , 18 september 2014 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.