Verkeer en milieu

Emissies naar lucht door verkeer en vervoer, 1980-2001

U bekijkt op dit moment een archiefversie van deze indicator. De actuele indicatorversie met recentere gegevens kunt u via deze link bekijken.
    1980 1990 1995 1998 1999 2000 2001*
                 
    miljoen kg          
Koolmonoxide (CO) 1170 755 544 459 460 436 419
Wegverkeer 1133 714 501 416 416 392 375
w.v. personenauto's 959 596 408 328 327 304 289
  lichte bedrijfsvoertuigen 82 54 32 26 26 24 21
  zware bedrijfsvoertuigen 41 24 17 14 13 14 13
  motorfietsen en bromfietsen 50 40 45 48 49 50 52
Overig verkeer 18 19 20 21 22 22 22
Mobiele werktuigen 19 22 23 22 23 22 22
                 
Kooldioxide (CO2) 1) 24900 29100 32300 34700 36500 37600 38100
Wegverkeer 20000 23400 26300 28300 29800 30800 31400
w.v. personenauto's 13100 15300 17100 17700 18600 19300 19500
  lichte bedrijfsvoertuigen 1230 2120 2690 3540 3950 4300 4500
  zware bedrijfsvoertuigen 5380 5750 6310 6730 6970 6930 7030
  motorfietsen en bromfietsen 231 234 281 306 311 305 315
Overig verkeer 2990 3380 3580 4150 4290 4410 4390
Mobiele werktuigen 1980 2290 2410 2270 2370 2350 2350
                 
Vluchtige organische stoffen (VOS) 2) 269 209 152 126 124 118 113
Wegverkeer 257 196 139 113 110 104 99
w.v. personenauto's 190 149 104 80 77 71 66
  lichte bedrijfsvoertuigen 17 14 8,1 6,4 6,4 5,8 5,3
  zware bedrijfsvoertuigen 29 15 8,4 6,5 6,5 6,2 5,9
  motorfietsen en bromfietsen 22 18 19 20 20 21 21
Overig verkeer 5,4 5,5 5,9 6,3 6,3 6,4 6,3
Mobiele werktuigen 6,3 7,3 7,7 7,3 7,6 7,5 7,5
                 
Stikstofoxiden (NOx) 360 346 298 275 276 268 261
Wegverkeer 277 258 206 177 175 165 158
w.v. personenauto's 161 150 109 85 81 72 67
  lichte bedrijfsvoertuigen 14 19 18 17 18 19 19
  zware bedrijfsvoertuigen 102 89 78 74 75 74 72
  motorfietsen en bromfietsen 0,3 0,3 0,4 0,5 0,5 0,5 0,5
Overig verkeer 51 51 54 62 63 66 65
Mobiele werktuigen 32 37 38 36 38 37 37
                 
Fijn stof (OM10) 3) 32 27 21 19 19 19 19
Wegverkeer 25 20 14 12 12 11 11
w.v. personenauto's . 7,5 5,7 5,1 5,0 5,0 4,8
  lichte bedrijfsvoertuigen . 4,5 3,3 3,2 3,0 3,0 2,9
  zware bedrijfsvoertuigen . 7,5 4,7 3,4 3,2 2,9 2,8
  motorfietsen en bromfietsen . 0,2 0,2 0,3 0,3 0,3 0,3
Overig verkeer 3,7 3,2 3,3 3,8 3,8 4,0 4,0
Mobiele werktuigen 3,1 3,7 3,8 3,6 3,8 3,7 3,7
                 
Bron: CBS. CBS/MC/okt02
1) Niet temperatuurgecorrigeerd.
2) Emissies door zowel verbranding als verdamping.
3) Emissies door zowel verbranding als slijtage
NB. Onder wegverkeer vallen personenauto's, bestelauto's, vrachtwagens en autobussen. Het overige verkeer bestaat uit het railvervoer en de binnenscheepvaart, de zeescheepvaart en de luchtvaart. De zogenaamde mobiele werktuigen, zoals tractoren en vorkheftrucks, worden vooral ingezet in de bouw en de landbouw.

Ontwikkeling emissie CO en VOS

Sinds 1980 zijn de emissies van koolmonoxide (CO) en vluchtige organische stoffen (VOS) met respectievelijk 60 en 55% verminderd. Stapsgewijs aangescherpte Wegvoertuigen naar milieuklasse, 1985-2018 hebben uiteindelijk geresulteerd in de toepassing van driewegkatalysatoren bij personen- en bestelauto's op benzine en LPG. De VOS-verdampingsemissies zijn eveneens onder invloed van Europese eisen tussen 1990 en 2001 met een kwart verminderd door de toepassing van koolstoffilters ('cannisters') in personenauto's.
Koolmonoxide en vluchtige organische stoffen worden gevormd bij een onvolledige verbranding van motorbrandstoffen. Dit proces vindt vooral plaats bij benzinemotoren, hetgeen het hoge aandeel van personenauto's in deze emissies verklaart. VOS-emissies ontstaan tevens door verdamping van benzine uit het brandstofsysteem van voertuigen. In 2000 is ruim 30% van de VOS-emissie van het wegverkeer door verdamping ontstaan. Nieuwe diesel-personenauto's worden vanaf 1996 uitgerust met een Wegvoertuigen naar milieuklasse, 1985-2018r. Bij diesel-bestelauto's vindt dit plaats vanaf 2000. Deze katalysator reduceert de CO- en VOS-emissies.

Ontwikkeling CO2-emissie

Tussen 1990 en 1998 heeft de groei van de CO2-emissie door het wegverkeer gelijke tred gehouden met de groei van het aantal voertuigkilometers. Dit betekent dat wegvoertuigen gemiddeld in deze periode niet zuiniger zijn geworden.
Kooldioxide (CO2) wordt gevormd bij (volledige) verbranding van het in de motorbrandstof aanwezige koolstof. Hierdoor is de CO2-emissie evenredig met het brandstofverbruik en kunnen emissiereducties alleen worden bereikt door energiebesparing en in geringe mate door overschakeling op brandstoffen met een lager koolstofgehalte zoals aardgas.

Ontwikkeling emissie NOx

Na een lichte stijging in de jaren tachtig daalt de emissie van NOx vanaf 1990 door enerzijds het gebruik van driewegkatalysatoren in personen- en bestelauto's en anderzijds de toepassing van steeds schonere dieselmotoren. Dit laatste is vooral van belang bij zware bedrijfsvoertuigen. Ten opzichte van 1980 is de emissie van NOx door het wegverkeer met ruim eenderde gedaald.
Stikstofoxiden (NOx) worden in de motor gevormd door verbranding van stikstof uit de lucht. Dit proces vindt in ongeveer dezelfde mate plaats in benzine/LPG- en dieselmotoren. Bij benzine/LPG-motoren reduceert vanaf eind jaren tachtig de driewegkatalysator de NOx- emissies. Voor het terugdringen van de NOx-emissies uit dieselmotoren wordt gebruik gemaakt van uitlaatgasrecirculatie (EGR).

Ontwikkeling emissie fijn stof

Bijna 80% van de emissie van fijn stof door mobiele bronnen ontstaat bij de verbranding van dieselolie ('dieselrook'); circa 15% is afkomstig uit slijtage van wegdek, banden, remvoeringen en bovenleidingen. De emissie van fijn stof door het wegverkeer is in de periode 1980-2001 met 60% afgenomen. Dit is voornamelijk te danken aan schonere dieselmotoren in zware bedrijfsvoertuigen.
Bij een aantal automerken wordt bij duurdere modellen met een dieselmotor een roetfilter toegepast om de emissie van fijn stof terug te dringen. Ook de ter bestrijding van de NOx toegepaste uitlaatgasrecirculatie heeft een verlagend effect op de emissie van fijn stof.

Ontwikkeling emissie loodverbindingen en zwaveldioxide (SO2)

De emissies van loodverbindingen en zwaveldioxide (SO2) door het wegverkeer zijn in de loop der jaren drastisch verminderd. Door wettelijke maatregelen is het gebruik van loodvrije benzine en laagzwavelige dieselolie afgedwongen.
Zwaveldioxide (SO2) ontstaat door verbranding van het in de motorbrandstof aanwezige zwavel.

Distikstofoxide (N2O)

Distikstofoxide (N2O) ontstaat vooral tijdens de opwarmfase van driewegkatalysatoren bij een onvolledige omzetting van NOx in stikstof.

Referenties

  • CBS. Statline.Emissies door mobiele bronnen CBS, Voorburg/Heerlen.
  • CCDM (2002). Emissiemonitor, Jaarcijfers 2000 en ramingen 2001. Rapportagereeks MilieuMonitor, nr. 6. Coördinatiecommissie Doelgroepmonitoring, Den Haag.

Relevante informatie

  • Meer informatie over de emissies door mobiele bronnen is te vinden op Statline (CBS) en recente emissiecijfers kunnen in detail bekeken worden op het Datawarehouse van de Emissieregistratie. Verder is via deze site informatie beschikbaar over de methodieken voor het bepalen van emissiecijfers en informatie over wijzigingen in methodieken.

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2002). Emissies naar lucht door verkeer en vervoer, 1980-2001 (indicator 0128, versie 03 , 26 september 2002 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.