Compendium voor de Leefomgeving
462 feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte
Milieugevaarlijke stoffen

Zuivering van stedelijk afvalwater: zware metalen, 1981-2007

U bekijkt op dit moment een archiefversie van deze indicator. De actuele indicatorversie met recentere gegevens kunt u via deze link bekijken.

De afgelopen twintig jaar is voor de meeste zware metalen de belasting van het oppervlaktewater via het effluent van rioolwaterzuiveringsinstallaties aanzienlijk gedaald. De laatste jaren fluctueren de effluentvrachten voornamelijk als gevolg van verschillen in de jaarlijkse neerslaghoeveelheden.

  Cadmium Chroom Koper Kwik Lood Nikkel Zink Arseen
                 
  1 000 kg              
In influent (= aanvoer) 1)            
1981 2,7 64 132 0,89 141 49 470 2,4
1985 2,4 54 160 0,82 144 43 510 3,3
1990 2,0 39 177 1,0 96 33 497 4,9
1995 1,6 37 183 0,71 77 31 451 5,7
2000 1,0 23 157 0,51 59 25 439 5,8
2004 1,2 16 158 0,40 49 22 448 5,8
2005 1,3 17 160 0,42 44 22 469 5,9
2006 0,91 17 150 0,38 42 21 436 6,1
2007 1,0 21 156 0,38 49 22 482 6,6
                 
In effluent (= afvoer) 1)            
1981 1,1 26 40 0,27 57 35 141 1,2
1985 0,95 22 48 0,25 58 30 153 1,7
1990 0,82 13 36 0,32 25 19 140 2,5
1995 0,38 5,9 23 0,17 10 13 120 2,6
2000 0,47 5,0 18 0,14 8,6 12 101 2,8
2004 0,32 2,8 13 0,10 6,6 9,3 86 2,7
2005 0,25 3,5 12 0, 097 6,2 9,7 85 2,7
2006 0,25 3,0 9,6 0,10 5,4 9,0 76 2,6
2007 0,27 3,3 11 0,091 5,0 9,6 84 3,0
                 
  %              
Zuiveringsrendement              
1981 60 60 70 70 60 30 70 50
1985 60 60 70 70 60 30 70 50
1990 60 66 79 70 74 40 72 50
1995 76 84 88 76 87 57 73 54
2000 54 78 89 72 86 53 77 52
2004 73 83 92 74 87 57 81 54
2005 81 80 92 77 86 55 82 54
2006 73 83 94 73 87 56 83 57
2007 74 84 93 76 90 56 83 55
                 
Bron: CBS. CBS/MNC/jul09/0153
1) Uitkomsten voor 1981 en 1985 zijn berekend op basis van de vrachten in het slib en een aangenomen zuiveringsrendement: koper, kwik en zink: 70%; cadmium, chroom en lood: 60%; arseen: 50%; nikkel: 30% (CUWVO, 1986). De uitkomsten van 1995 en later zijn vooral gebaseerd op metingen in influent en effluent en een actueel zuiveringsrendement.

Door aanpak bronnen lagere aanvoer via influent

Ofschoon de aanvoer van afvalwater bij rioolwaterzuiveringsinstallaties (rwzi's) sinds 1985 is toegenomen, is voor de meeste metalen de aanvoer via het influent sterk gedaald. Via een gerichte bronaanpak van deze metalen wordt getracht de aanvoer verder te verminderen.
Voor cadmium, kwik, chroom en nikkel is de sanering van industriële bronnen de belangrijkste reden voor deze daling. Door de invoering van loodvrije benzine is de afspoeling van lood vanaf wegen naar de riolering vrijwel tot nul gereduceerd. Voor wat betreft koper en zink is de aanvoer ook iets verminderd. In droge jaren zoals 2006 wordt er minder hemelwater aangevoerd op de riolen. Hierdoor worden er ook minder verontreinigingen door corrosie (bijvoorbeeld van zinken dakgoten) aangevoerd. In een nat jaar zoals 2007 zijn alle vrachten weer wat hoger.

Hogere zuiveringsrendementen

Voor een aantal metalen is het zuiveringsrendement de laatste twintig jaar verbeterd. De hogere rendementen zijn vermoedelijk een gevolg van het feit dat het afvalwater in de huidige generatie rioolwaterzuiveringsinstallaties een langere verblijftijd heeft. Hierdoor kunnen de metalen beter aan het zuiveringsslib adsorberen. Voor metalen die in zeer lage concentraties voorkomen, zoals cadmium en kwik, kunnen de rendementen nogal fluctueren door incidenteel hoge concentraties en/of waarden lager dan de detectiegrens.

Belasting oppervlaktewater sterk gedaald

Door de lagere aanvoer en het verbeterde zuiveringsrendement is de lozing via het effluent voor de meeste metalen de laatste twintig jaar aanzienlijk afgenomen.

Referenties

Relevante informatie

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Zuivering van stedelijk afvalwater: zware metalen

Omschrijving

De zuivering van het stedelijk afvalwater in rioolwaterzuiveringsinstallaties door verwijdering van de zware metalen cadmium, chroom, koper, kwik, lood, nikkel, zink en arseen

Verantwoordelijk instituut

Centraal Bureau voor de Statistiek

Berekeningswijze

Berekeningswijze gegevens Zuivering van stedelijk afvalwater en Factsheet Effluenten RWZI's

Basistabel

CBS-StatLine: Zuivering van afvalwater: procesgegevens afvalwaterbehandeling CBS-StatLine: Zuivering van stedelijk afvalwater per provincie en stroomgebied

Geografisch verdeling

Nederland, deelstroomgebied, landsdeel, provincie

Andere variabelen

Technische kenmerken (mate van defosfatering extra stikstofverwijdering, slibstabilisatie, slibontwatering), procesgegevens (aan- en afvoer van verontreinigingen, rendement, e.d.), afzet zuiveringsslib, energieverbruik en energieopwekking,

Verschijningsfrequentie

Jaarlijks

Achtergrondliteratuur

Zie onder Berekeningswijze.

Opmerking

Het influent is het bij de zuiveringsinstallatie aangevoerde afvalwater; het effluent is het gezuiverde afvalwater dat wordt geloosd op het oppervlaktewater. De gepresenteerde zuiveringsrendementen betreffen gewogen gemiddelden over alle rioolwaterzuiveringsinstallaties. Vanwege onnauwkeurigheden in de metingen in verband met detectiegrenzen, kunnen schommelingen in de vrachten en rendementen voorkomen, vooral bij cadmium, kwik en arseen. Bij de cijfers van 1981 en 1985 geldt dat deze niet geheel vergelijkbaar zijn met latere jaren omdat destijds een kleiner deel van het afvalwater werd gezuiverd op de rioolwaterzuiveringsinstallaties. Een gedeelte van het ingezamelde afvalwater werd nog ongezuiverd geloosd op het oppervlaktewater.

Betrouwbaarheidscodering

B (Groot deel van de data via enquête)

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2009). Zuivering van stedelijk afvalwater: zware metalen, 1981-2007 (indicator 0153, versie 11 , 7 juli 2009 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.