Emissie naar lucht, water en bodem

Stikstof- en fosforbalans van zoet oppervlaktewater, 1986-2001

U bekijkt op dit moment een archiefversie van een afgesloten indicator. De actuele indicatorversie met de reden voor het afsluiten, kunt u via deze link bekijken.

Tussen 1986 en 2001 zijn de lozingen van stikstof en fosfor aanzienlijk gedaald. De ophoping van deze stoffen in het milieu weerspiegelt deze daling niet, omdat deze in belangrijke mate wordt bepaald door neerslag en rivierafvoer.

  Aanvoer1)
  1986 1990 1995 1999 2000 2001
             
miljoen kg N
Totaal 714 533 570 487 432 473
Grensoverschrijdende rivieren 540 362 425 349 312 354
Lozingen            
industrie 23 18 7 7 6 6
huishoudens 36 36 30 24 23 23
landbouw2) 10 9 6 6 6 5
Landbouwgrond3) 86 86 86 86 70 70
Overige grond 4 4 4 4 4 4
Depositie4) 15 18 12 11 11 11
             
miljoen kg P        
Totaal 78 47 36 35 26 20
Grensoverschrijdende rivieren 46 20 22 23 17 12
Lozingen            
industrie 15 16 4 4 2 1
huishoudens 11 4 3 2 2 2
landbouw2) 1 1 0 0 0 0
Landbouwgrond3) 5 5 5 5 4 4
Overige grond 1 1 1 1 1 1
Depositie 0 0 0 0 0 0
             
Bron: CBS. CBS/MC/sep03/0194
1) Exclusief lozingen op zee.
2) Directe emissies door het meemesten van sloten en lozingen in het spui- en drainagewater uit de glastuinbouw.
3) Vanaf jaar 2000 volgens nieuwe berekeningsmethode. Op termijn zullen de historische jaren volgens een vergelijkbare methode worden herberekend. Hierdoor zal de thans ontstane trendbreuk worden hersteld.
4) Gebaseerd op een zoetwateroppervlak van 0,39 miljoen ha en een gemiddelde natte en droge depositie van 29 kg N/ha in 2001.
  Afvoer1)          
  1986 1990 1995 1999 2000 2001
             
miljoen kg N
Totaal 714 533 570 487 432 473
Naar zee 550 343 551 330 339 360
             
Baggerspecie 7 6 3 3 3 3
             
Accumulatie 157 184 16 154 90 110
             
   
miljoen kg P
Totaal 78 47 36 35 26 20
Naar zee 42 23 32 18 18 13
             
Baggerspecie 6 5 3 3 3 2
             
Accumulatie 30 19 1 14 5 5
             
Bron: CBS. CBS/MC/sep03/0194
1) Exclusief lozingen op zee.
2) Directe emissies door het meemesten van sloten en lozingen in het spui- en drainagewater uit de glastuinbouw.
3) Vanaf jaar 2000 volgens nieuwe berekeningsmethode. Op termijn zullen de historische jaren volgens een vergelijkbare methode worden herberekend. Hierdoor zal de thans ontstane trendbreuk worden hersteld.
4) Gebaseerd op een zoetwateroppervlak van 0,39 miljoen ha en een gemiddelde natte en droge depositie van 29 kg N/ha in 2001.

Ontwikkeling lozingen op oppervlaktewater

Tussen 1986 en 2001 zijn de lozingen op oppervlaktewater flink afgenomen. De lozing van stikstof met circa 50% en de lozing van fosfor met circa 85%. Door saneringen bij diverse bedrijven en aanpassing van productieprocessen bedroeg de afname in de industrie voor stikstof circa 75% en voor fosfor circa 90%. Bij de huishoudens is de daling, voor stikstof 35% en bij fosfor 80%, vooral het gevolg van aanpassingen bij rioolwaterzuiveringsinrichtingen voor stikstof- en fosfaatverwijdering en de invoering van fosfaatvrije wasmiddelen.

Toelichting ophoping (accumulatie)

Veranderingen in de emissie zijn niet altijd terug te zien in de accumulatie. De aan- en afvoer via rivieren wordt in belangrijke mate bepaald door het weer. De lage accumulatie in 1995 is bijvoorbeeld mede een gevolg van de vele regen en daardoor de hogere afvoer in 1995.

Beleidsdoel

Om aan de Europese Nitraatrichtlijn te kunnen voldoen, moet de uitspoeling van nutriënten uit de landbouw omlaag. Strengere wetgeving, onder meer via het mineralenaangiftesysteem (MINAS), moet de overschotten uit de landbouw verder terugdringen.

Methodiek

Vanaf jaar 2000 volgens nieuwe berekeningsmethode. Op termijn zullen de historische jaren volgens een vergelijkbare methode worden herberekend. Hierdoor zal de thans ontstane trendbreuk worden hersteld. Meer over achtergronden van de berekening zijn te vinden op het Datawarehouse Emissieregistratie.

Referenties

  • CBS (2003). Statline. Stikstof en fosfor in Nederland. Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen.
  • CCDM (2003). Emissiemonitor, Jaarcijfers 2001 en ramingen 2002. Datawarehouse-Emissieregistratie. Coördinatiecommissie Doelgroepmonitoring, Den Haag
  • OSPAR Commission (2002). Annual report on riverine inputs and direct discharges to Convention waters during the year 2001 by the Netherlands. OSPAR, London.

Relevante informatie

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2003). Stikstof- en fosforbalans van zoet oppervlaktewater, 1986-2001 (indicator 0194, versie 04 , 25 september 2003 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.