Emissie naar lucht, water en bodem

Stikstof- en fosforbalans van zoet oppervlaktewater, 1986-2003

U bekijkt op dit moment een archiefversie van een afgesloten indicator. De actuele indicatorversie met de reden voor het afsluiten, kunt u via deze link bekijken.

Tussen 1986 en 2003 zijn de lozingen van stikstof en fosfor aanzienlijk gedaald. De ophoping van deze stoffen in het milieu weerspiegelt deze afname niet, omdat de ophoping in belangrijke mate wordt bepaald door neerslag en rivierafvoer.

  Aanvoer            
  1986 1990 1995 2000 2001 2002 2003
               
  miljoen kg N          
Totaal 688 491 550 428 469 478 312
Grensoverschrijdende rivieren 540 362 425 312 354 372 242
Lozingen 1)              
industrie 23 18 7 6 6 6 6
huishoudens 36 36 30 23 23 21 19
landbouw 2) 10 9 6 6 5 5 5
Landbouwgrond 3) 55 41 60 60 60 54 25
Overige grond 9 7 10 10 10 9 5
Depositie 4) 15 18 12 11 11 11 10
               
  miljoen kg P          
Totaal 77 45 35 27 21 35 23
Grensoverschrijdende rivieren 46 20 22 17 12 26 17
Lozingen 1)              
industrie 15 16 4 2 1 1 1
huishoudens 11 4 3 2 2 2 2
landbouw 2) 1 1 0 0 0 0 0
Landbouwgrond 3) 4,3 3,3 4,6 5,2 5,2 5,4 2,6
Overige grond 0,4 0,4 0,4 0,5 0,5 0,5 0,3
Depositie 0 0 0 0 0 0 0
               
Bron: CBS. CBS/MNC/sep05/0194
1) Exclusief lozingen op zee.
2) Directe emissies door het meemesten van sloten en lozingen in het spui- en drainagewater uit de glastuinbouw.
3) Modelberekeningen voor de werkelijke weerjaren (Emissieregistratie, 2005).
4) Gebaseerd op een zoetwateroppervlak van 0,39 miljoen ha en een gemiddelde natte en droge depositie van 26 kg N/ha in 2003.
               
  Afvoer            
  1986 1990 1995 2000 2001 2002 2003
               
  miljoen kg N          
Totaal 688 491 550 428 469 478 312
Naar zee (via rivieren) 550 343 551 339 360 408 202
Baggerspecie 7 6 3 3 3 3 3
Accumulatie 131 142 -4 86 106 67 107
               
  miljoen kg P          
Totaal 77 45 35 27 21 35 23
Naar zee 42 23 32 18 13 28 11
Baggerspecie 6 5 3 3 2 2 2
Accumulatie 29 17 0 6 6 5 10
               
Bron: CBS. CBS/MNC/sep05/0194

Ontwikkeling lozingen op oppervlaktewater

Tussen 1986 en 2003 zijn de lozingen op het oppervlaktewater flink afgenomen: de lozing van stikstof met circa 55% en de lozing van fosfor met bijna 90%. Door saneringen bij diverse bedrijven en aanpassing van productieprocessen bedroeg de afname in de industrie voor stikstof circa 75% en voor fosfor ruim 90%. Bij de huishoudens is de daling, voor stikstof circa 45% en bij fosfor 80%, vooral het gevolg van aanpassingen bij rioolwaterzuiveringsinrichtingen voor stikstof- en fosfaatverwijdering en de invoering van fosfaatvrije wasmiddelen.

Toelichting ophoping (accumulatie)

Veranderingen in de emissie zijn niet altijd terug te zien in de accumulatie. De aan- en afvoer via rivieren wordt in belangrijke mate bepaald door het weer. De lage accumulatie in 1995 is bijvoorbeeld mede een gevolg van de vele regen en daardoor de hogere afvoer in 1995.

Beleidsdoel

Om aan de Europese Nitraatrichtlijn te kunnen voldoen, moet de uitspoeling van nutriënten uit de landbouw omlaag. Strengere wetgeving, onder meer via het mineralenaangiftesysteem (MINAS), moet de overschotten uit de landbouw verder terugdringen.

Referenties

  • CBS (2005). StatLine: Stikstof en fosfor in Nederland. CBS, Voorburg/Heerlen.
  • Emissieregistratie (2005). Jaarcijfers 2003. MNP, Bilthoven; CBS, Voorburg; RIZA, Lelystad; EC-LNV, Den Haag; SenterNovem, Utrecht en TNO-MEP, Apeldoorn. http://www.emissieregistratie.nl.
  • OSPAR Commission (2005). Annual report on riverine inputs and direct discharges to Convention waters during the year 2003 by the Netherlands. OSPAR, London.

Relevante informatie

  • Meer informatie over mineralenoverschotten is te vinden in het artikel Mineralen in de landbouw 1990-2003* (CBS, 2005).
  • Recente emissiecijfers en beschrijvingen van gehanteerde berekeningswijzen (meta-informatie) kunnen in detail bekeken worden op het Datawarehouse van de Emissieregistratie. Emissiecijfers zijn ook te vinden op StatLine van het CBS.

Technische toelichting

Technische toelichting

De uit- en afspoeling van stikstof en fosfor uit landbouwgronden berekend volgens het model STONE (Emissieregistratie, 2005).Zie ook de meta-informatie van het Datawarehouse-Emissieregistratie, voor achtergronden van de berekening.

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2005). Stikstof- en fosforbalans van zoet oppervlaktewater, 1986-2003 (indicator 0194, versie 06 , 29 september 2005 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.