Emissie naar lucht, water en bodem

Stikstof- en fosforbalans van zoet oppervlaktewater, 1986-2004

U bekijkt op dit moment een archiefversie van een afgesloten indicator. De actuele indicatorversie met de reden voor het afsluiten, kunt u via deze link bekijken.

Tussen 1986 en 2004 zijn de lozingen van stikstof en fosfor aanzienlijk gedaald. De ophoping van deze stoffen in het milieu weerspiegelt deze afname niet, omdat de ophoping in belangrijke mate wordt bepaald door neerslag en rivierafvoer.

  1986 1990 1995 2000 2002 2003 2004
               
Stikstof miljoen kg N          
Totale aanvoer 686 489 545 426 475 311 349
  Grensoverschrijdende rivieren 540 362 425 312 372 242 260
  Lozingen 1)              
    industrie 23 18 7 6 6 6 5
    huishoudens 36 36 30 23 21 19 19
    landbouw 2) 10 9 6 6 5 5 5
  Landbouwgrond 3) 53 40 56 58 51 24 43
  Overige grond 9 6 9 10 9 5 7
  Depositie 4) 15 18 12 11 11 10 10
               
Totale afvoer 686 489 545 426 475 311 349
  Naar zee (via rivieren) 550 343 551 339 408 202 249
  Baggerspecie 7 6 3 3 3 3 3
  Accumulatie 129 140 -9 84 64 106 97
               
Fosfor miljoen kg P          
Totale aanvoer 77 45 35 27 35 23 24
  Grensoverschrijdende rivieren 46 20 22 17 26 17 16
  Lozingen 1)              
    industrie 15 16 4 2 1 1 1
    huishoudens 11 4 3 2 2 2 2
    landbouw 2) 1 1 0 0 0 0 0
  Landbouwgrond 3) 4,3 3,3 4,6 5,2 5,4 2,6 4,1
  Overige grond 0,4 0,4 0,4 0,5 0,5 0,3 0,4
  Depositie 0 0 0 0 0 0 0
               
Totale afvoer 77 45 35 27 35 23 24
  Naar zee 42 23 32 18 28 11 15
  Baggerspecie 6 5 3 3 2 2 2
  Accumulatie 29 17 0 6 5 10 7
               
Bron: CBS. CBS/MNC/sept06/0194
1) Exclusief lozingen op zee.
2) Directe emissies door het meemesten van sloten en lozingen in het spui- en drainagewater uit de glastuinbouw.
3) Modelberekeningen voor de werkelijke weerjaren (Emissieregistratie, 2006).
4) Gebaseerd op een zoetwateroppervlak van 0,39 miljoen ha en een gemiddelde natte en droge depositie van 26 kg N/ha in 2004.

Ontwikkeling lozingen op oppervlaktewater

Tussen 1986 en 2004 zijn de lozingen op het oppervlaktewater flink afgenomen: de lozing van stikstof met circa 60% en de lozing van fosfor met bijna 90%. Door saneringen bij diverse bedrijven en aanpassing van productieprocessen bedroeg de afname in de industrie voor stikstof circa 80% en voor fosfor ruim 90%. Bij de huishoudens is de daling, voor stikstof circa 45% en bij fosfor 80%, vooral het gevolg van aanpassingen bij rioolwaterzuiveringsinrichtingen voor stikstof- en fosfaatverwijdering en de invoering van fosfaatvrije wasmiddelen.

Toelichting ophoping (accumulatie)

Veranderingen in de emissie zijn niet altijd terug te zien in de ophoping. De aan- en afvoer via rivieren wordt in belangrijke mate bepaald door het weer. De lage accumulatie in 1995 is bijvoorbeeld mede een gevolg van de vele regen en daardoor de hogere afvoer in 1995.

Beleidsdoel

Om aan de Europese Nitraatrichtlijn te kunnen voldoen, moet de uitspoeling van nutriënten uit de landbouw omlaag. Strengere wetgeving, onder meer via het mineralenaangiftesysteem (MINAS) (tot en met 2005) en de nieuwe Meststoffenwet (vanaf 1 januari 2006), moet de overschotten uit de landbouw verder terugdringen.

Referenties

Relevante informatie

Technische toelichting

Technische toelichting

De uit- en afspoeling van stikstof en fosfor uit landbouwgronden is berekend volgens het model STONE (Emissieregistratie, 2006). Een korte beschrijving van de toegepaste berekeningsmethode geeft het artikel Balansen van mineralen en zware metalen (CBS, 2006b). Meer gedetailleerde informatie over de gehanteerde berekeningswijzen is vanaf december 2006 beschikbaar in het Datawarehouse van de Emissieregistratie (meta-informatie) (Emissieregistratie, 2006).

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2006). Stikstof- en fosforbalans van zoet oppervlaktewater, 1986-2004 (indicator 0194, versie 07 , 14 september 2006 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.