Emissie naar lucht, water en bodem

Stikstof- en fosforbalans van zoet oppervlaktewater, 1986-2005

U bekijkt op dit moment een archiefversie van een afgesloten indicator. De actuele indicatorversie met de reden voor het afsluiten, kunt u via deze link bekijken.

Tussen 1986 en 2005 zijn de lozingen van stikstof en fosfor aanzienlijk gedaald. De ophoping van deze stoffen in het milieu weerspiegelt deze afname niet, omdat de ophoping in belangrijke mate wordt bepaald door de aan- en afvoer via rivieren.

  1986 1990 1995 2000 2003 2004 2005
               
Stikstof miljoen kg N          
Totale aanvoer 687 497 563 441 315 355 332
  Grensoverschrijdende rivieren 540 362 425 312 242 260 252
  Lozingen 1)              
    industrie 23 18 7 6 6 5 4
    huishoudens 36 36 30 23 19 19 18
    landbouw 2) 10 9 6 6 5 5 5
  Landbouwgrond 3) 52 49 70 73 28 50 38
  Overige grond 3) 11 5 13 10 5 6 5
  Depositie 4) 15 18 12 11 10 10 10
               
Totale afvoer 687 497 563 441 315 355 332
  Naar zee (via rivieren) 5) 550 343 551 339 202 262 233
  Baggerspecie 7 6 3 3 3 3 3
  Ophoping (accumulatie) 130 148 9 99 110 90 96
               
Fosfor miljoen kg P          
Totale aanvoer 77 44 33 26 23 23 16
  Grensoverschrijdende rivieren 46 20 22 17 17 16 10
  Lozingen 1)              
    industrie 15 16 4,2 2,2 1,4 0,9 1,0
    huishoudens 11 4 2,7 2,1 1,9 1,9 1,8
    landbouw 2) 1 0,6 0,4 0,4 0,3 0,3 0,3
  Landbouwgrond 3) 2,9 2,4 3,4 3,8 2,1 3,1 2,7
  Overige grond 3) 0,4 0,3 0,4 0,5 0,3 0,4 0,4
  Depositie 0 0 0 0 0 0 0
               
Totale afvoer 77 44 33 26 23 23 16
  Naar zee 5) 42 23 32 18 11 16 10
  Baggerspecie 6 5 3 3 2 2 2
  Ophoping (accumulatie) 29 16 -2 5 10 5 4
               
Bron: CBS. CBS/MNC/okt07/0194
1) Exclusief lozingen op zee.
2) Directe emissies door het meemesten van sloten en lozingen in het spui- en drainagewater uit de glastuinbouw.
3) Uit- en afspoeling volgens Modelberekeningen (STONE 2.3) (Emissieregistratie, 2007).
4) Gebaseerd op een zoetwateroppervlak van 0,39 miljoen ha en een gemiddelde natte en droge depositie van 25 kg N/ha in 2005.
5) Bron: Ospar Commission.

Ontwikkeling lozingen op oppervlaktewater

Tussen 1986 en 2005 zijn de lozingen op het oppervlaktewater flink afgenomen: de lozing van stikstof met circa 60% en de lozing van fosfor met bijna 90%. Door saneringen bij diverse bedrijven en aanpassing van productieprocessen bedroeg de afname in de industrie voor stikstof ruim 80% en voor fosfor ruim 90%. Bij de huishoudens is de daling, voor stikstof 50% en bij fosfor bijna 85%, vooral het gevolg van aanpassingen bij rioolwaterzuiveringsinrichtingen voor stikstof- en fosfaatverwijdering en de invoering van fosfaatvrije wasmiddelen.

Toelichting ophoping

Veranderingen in de emissie zijn niet altijd terug te zien in de ophoping. De aan- en afvoer via rivieren wordt in belangrijke mate bepaald door het weer. De lage accumulatie in 1995 is bijvoorbeeld mede een gevolg van de vele regen en daardoor de hogere afvoer in 1995.

Beleidsdoel

Om aan de Europese Nitraatrichtlijn te kunnen voldoen, moet de uitspoeling van nutriënten uit de landbouw omlaag. Strengere wetgeving, onder meer via het mineralenaangiftesysteem (MINAS) (tot en met 2005) en de nieuwe Meststoffenwet (vanaf 1 januari 2006), moet de overschotten uit de landbouw verder terugdringen.

Referenties

Relevante informatie

Technische toelichting

Technische toelichting

De uit- en afspoeling van stikstof en fosfor uit landbouwgronden en overige gronden is in 2007 opnieuw berekend volgens het model STONE 2.3 (Emissieregistratie, 2007). Dit is een aanpassing ten opzichte van de vorige versie van het STONE-model. Hierdoor zijn in deze tabel voor alle jaren ook de aanvoer- en accumulatiecijfers van stikstof en fosfor gewijzigd ten opzichte van de vorige versie. Een korte beschrijving van de toegepaste berekeningsmethode geeft het artikel Balansen van mineralen en zware metalen (CBS, 2006). Meer gedetailleerde informatie over de gehanteerde berekeningswijzen is beschikbaar in het Datawarehouse van de Emissieregistratie (meta-informatie) (Emissieregistratie, 2007).

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2007). Stikstof- en fosforbalans van zoet oppervlaktewater, 1986-2005 (indicator 0194, versie 08 , 9 oktober 2007 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.