Emissie naar lucht, water en bodem

Stikstof- en fosforbalans van zoet oppervlaktewater, 1986-2011

U bekijkt op dit moment een archiefversie van een afgesloten indicator. De actuele indicatorversie met de reden voor het afsluiten, kunt u via deze link bekijken.

De lozingen van stikstof en fosfor op zoet oppervlaktewater zijn tussen 1986 en 2011 met respectievelijk 72 en ruim 90 procent gedaald. De ophoping van deze stoffen in het milieu wordt in belangrijke mate bepaald door de aan- en afvoer via rivieren.

Ontwikkeling lozingen op oppervlaktewater

Tussen 1986 en 2011 zijn de lozingen op het oppervlaktewater flink afgenomen: de lozing van stikstof met 72 procent en de lozing van fosfor met ruim 90 procent. Door saneringen bij diverse bedrijven en aanpassing van productieprocessen bedroeg de afname in de industrie voor stikstof ruim 80 procent en voor fosfor 93 procent. Bij de huishoudens is de daling, voor stikstof 67 procent en bij fosfor 91 procent, vooral het gevolg van aanpassingen bij rioolwaterzuiveringsinrichtingen voor stikstof- en fosfaatverwijdering en de invoering van fosfaatvrije wasmiddelen.

Toelichting ophoping

Het gaat hier om de accumulatie (ophoping) in zoet oppervlaktewater en waterbodem. De ophoping is het saldo van Totaal aanvoer en Totaal afvoer.
De aan- en afvoer via rivieren wordt in belangrijke mate bepaald door het weer. In jaren met veel regen is de accumulatie laag doordat er meer nutriënten worden afgevoerd. Veranderingen in de emissie zijn hierdoor niet altijd terug te zien in de ophoping.

Beleidsdoel

Om aan de Europese Nitraatrichtlijn te kunnen voldoen, moet de uitspoeling van nutriënten uit de landbouw omlaag. Strengere wetgeving, onder meer via het mineralenaangiftesysteem (MINAS) (tot en met 2005) en de nieuwe Meststoffenwet (vanaf 1 januari 2006), moet de overschotten uit de landbouw verder terugdringen.

Referenties

  • CBS (2006). Balansen van mineralen en zware metalen. CBS, Voorburg / Heerlen.
  • CBS (2013). StatLine: Stikstof en fosfor in Nederland. CBS, Den Haag / Heerlen.
  • Emissieregistratie (2013). Website van de Emissieregistratie. RIVM, Bilthoven; Planbureau voor de Leefomgeving, Bilthoven; CBS, Den Haag; Rijkswaterstaat-Waterdienst, Lelystad; Alterra, Wageningen; Rijkswaterstaat-Leefomgeving, Utrecht, Agentschap NL, Utrecht en TNO Bouw en Ondergrond, Utrecht.
  • OSPAR Commission (2013). Annual report on riverine inputs and direct discharges to Convention waters during the year 2011 by the Netherlands. OSPAR, London.

Relevante informatie

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Stikstof- en fosforbalans van zoet oppervlaktewater

Omschrijving

Ontwikkeling van de aanvoer (via grensoverschrijdende rivieren, lozingen, landbouwgrond, overige grond en depositie) en afvoer (via rivieren naar de zee, via baggerspecie, ophoping) van de nutriënten stikstof en fosfor voor zoet oppervlaktewater.

Verantwoordelijk instituut

Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)

Berekeningswijze

Voor de berekening van de accumulatie worden gegevens gebruikt uit diverse CBS-statistieken zoals milieustatistieken (dierlijke mest, afvalwater, luchtemissies en afvalstoffen). Ook is een deel van de basisgegevens afkomstig uit externe bronnen zoals Emissieregistratie, Planbureau voor de Leefomgeving en Rijkswaterstaat-Waterdienst, Deltares en Rijkswaterstaat-Leefomgeving. Tenslotte wordt informatie geput uit literatuuronderzoek en worden enkele bedrijven telefonisch en/of schriftelijk benaderd voor gegevensverstrekking.Meer informatie over de berekeningsmethode geeft het artikel Balansen van mineralen en zware metalen (CBS, 2006) en de website van de Emissieregistratie (meta-informatie) (Emissieregistratie, 2013).

Basistabel

StatLine: Stikstof en fosfor in Nederland (CBS, 2013);Website van de Emissieregistratie (Emissieregistratie, 2013).

Geografisch verdeling

Nederland

Verschijningsfrequentie

Jaarlijks

Achtergrondliteratuur

Balansen van mineralen en zware metalen (CBS, 2006) (korte methodenbeschrijving);Website van de Emissieregistratie (Emissieregistratie, 2013).

Betrouwbaarheidscodering

C (schatting, gebaseerd op een groot aantal (accurate) metingen; de representativiteit is grotendeels gewaarborgd).

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2013). Stikstof- en fosforbalans van zoet oppervlaktewater, 1986-2011 (indicator 0194, versie 14 , 14 oktober 2013 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.