Compendium voor de Leefomgeving
463 feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte
Bodem en grondwater

Stikstofbalans van bodem en grondwater, 1986-2004

U bekijkt op dit moment een archiefversie van een afgesloten indicator. De actuele indicatorversie met de reden voor het afsluiten, kunt u via deze link bekijken.

De aanvoer van stikstof op landbouwgrond is tussen 1986 en 2004 met ruim 30% afgenomen. Circa 90% van de aanvoer van stikstof komt op landbouwgrond terecht, hoofdzakelijk via de toepassing van dierlijke mest en kunstmest.

  1986 1990 2000 2001 2002 2003 2004*
               
  miljoen kg N          
               
Aanvoer landbouwgronden 1 090 971 822 781 733 723 736
Dierlijke mest 479 450 386 389 350 344 346
Kunstmest 492 401 330 291 285 283 292
Andere organische meststoffen 9 9 11 12 11 12 12
Atmosferische depositie 84 82 67 63 59 57 57
Overige aanvoer 26 29 28 26 28 27 29
               
Afvoer landbouwgronden 1 090 971 822 781 733 723 736
Afvoer gewassen (incl. gras) 489 497 414 400 414 368 427
Directe emissie naar water 1) 10 9 6 5 5 5 5
Uit- en afspoeling 2) 55 41 60 60 54 25 54
Accumulatie en denitrificatie 536 424 342 316 260 325 250
               
Aanvoer overige gronden 94 96 98 100 97 92 92
Lokale stortingen              
w.v.              
zuiveringsslib 5 7 3 3 2 1 1
baggerspecie 7 6 3 3 3 3 3
overig afval 9 11 22 22 22 21 21
Diffuse aanvoer              
w.v.              
atmosferische depositie 56 57 50 49 45 45 45
overige diffuse aanvoer 17 15 20 23 25 22 22
               
Afvoer overige gronden 94 96 98 100 97 92 92
Uit- en afspoeling 2) 9 7 10 10 9 5 9
Accumulatie en denitrificatie 85 89 88 90 88 87 83
               
Bron: CBS. CBS/MNC/sep05/0195
1) Directe emissies door het meemesten van sloten en lozingen in het spui- en drainagewater uit de glastuinbouw.
2) Modelberekening (STONE, 2005) voor de werkelijke weerjaren. Bron: Emissieregistratie (2005).
N.B. De cijfers over 2004 zijn voorlopig.

Aanvoer van stikstof

De aanvoer van stikstof op landbouwgrond is tussen 1986 en 2004 (voorlopig cijfer) met 32% gedaald. Van de totale aanvoer van stikstof naar de bodem komt circa 90% op landbouwgronden terecht, hoofdzakelijk in de vorm van dierlijke mest en kunstmest.

Afvoer van stikstof

Van de aangevoerde hoeveelheid stikstof op landbouwgronden nemen de gewassen (inclusief gras) circa 50% op. De rest belast het milieu: door uit- en afspoeling komt stikstof terecht in het oppervlaktewater (circa 10% van het totaal), door denitrificatie in de lucht, en door accumulatie (ophoping) in bodem en grondwater.

Referenties

Relevante informatie

  • Meer informatie over mineralenoverschotten is te vinden in het artikel Mineralen in de landbouw, 1990-2003* (CBS, 2005).
  • Recente emissiecijfers en beschrijvingen van gehanteerde berekeningswijzen (meta-informatie) kunnen in detail bekeken worden op het Datawarehouse van de Emissieregistratie. Emissiecijfers zijn ook te vinden op StatLine van het CBS.

Technische toelichting

Technische toelichting

De uit- en afspoeling van stikstof uit landbouwgronden is berekend volgens het model STONE (Emissieregistratie, 2005).

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2005). Stikstofbalans van bodem en grondwater, 1986-2004 (indicator 0195, versie 07 , 6 september 2005 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.