Compendium voor de Leefomgeving
462 feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte
Bodem en grondwater

Stikstofbalans van bodem en grondwater, 1986-2006

U bekijkt op dit moment een archiefversie van een afgesloten indicator. De actuele indicatorversie met de reden voor het afsluiten, kunt u via deze link bekijken.

De aanvoer van stikstof op landbouwgrond is tussen 1986 en 2006 met ruim 35% afgenomen. Bijna 90% van de aanvoer van stikstof komt op landbouwgrond terecht, hoofdzakelijk via de toepassing van dierlijke mest en kunstmest.

  1986 1990 2000 2003 2004 2005 2006*
               
  miljoen kg N          
               
Aanvoer landbouwgronden 1 090 971 822 720 717 702 696
Dierlijke mest 479 450 386 344 330 337 332
Kunstmest 492 401 330 280 289 269 269
Andere organische meststoffen 9 9 11 12 12 11 11
Atmosferische depositie 84 82 67 57 57 56 56
Overige aanvoer 26 29 28 27 29 29 28
               
Afvoer landbouwgronden 1 090 971 822 720 717 702 696
Afvoer gewassen (incl. gras) 489 497 414 368 413 384 349
Directe emissie naar water 1) 10 9 6 5 5 5 5
Uit- en afspoeling 2) 52 49 73 28 50 38 38
Ophoping (accumulatie) en denitrificatie 539 416 329 319 249 275 304
               
Aanvoer overige gronden 94 96 98 92 93 93 96
Lokale stortingen              
w.v. zuiveringsslib 5 7 3 1 1 1 1
  baggerspecie 7 6 3 3 3 3 3
  overig afval 9 11 22 21 22 22 22
Diffuse aanvoer              
w.v. atmosferische depositie 56 57 50 45 45 45 45
  overige diffuse aanvoer 17 15 20 22 22 22 25
               
Afvoer overige gronden 94 96 98 92 93 93 96
Uit- en afspoeling 2) 11 5 10 5 6 5 5
Ophoping (accumulatie) en denitrificatie 83 91 88 87 87 88 91
               
Bron: CBS (2007a). CBS/MNC/okt07/0195
1) Directe emissies door het meemesten van sloten en lozingen in het spui- en drainagewater uit de glastuinbouw.
2) Modelberekening (STONE 2.3). Bron: Emissieregistratie (2007).

Aanvoer van stikstof

De aanvoer van stikstof op landbouwgrond is tussen 1986 en 2006 (voorlopig cijfer) met 36% gedaald. Van de totale aanvoer van stikstof naar de bodem komt bijna 90% op landbouwgronden terecht, hoofdzakelijk in de vorm van dierlijke mest en kunstmest.

Afvoer van stikstof

Van de aangevoerde hoeveelheid stikstof op landbouwgronden nemen de gewassen (inclusief gras) circa 55% op. De rest belast het milieu: door uit- en afspoeling komt stikstof terecht in het oppervlaktewater (circa 5% van het totaal), door denitrificatie in de lucht, en door accumulatie (ophoping) in bodem en grondwater. De stijgende accumulatie in 2005 en 2006 (voorlopig cijfer) ten opzichte van 2004, is het gevolg van een lagere afvoer via gewassen (gras) en een lagere uit- en afspoeling.

Referenties

Relevante informatie

  • Meer informatie over mineralenoverschotten is te vinden in het artikel Mineralen in de landbouw 1990-2005* (CBS, 2007a).
  • Recente emissiecijfers en beschrijvingen van gehanteerde berekeningswijzen (meta-informatie) kunnen in detail bekeken worden in het Datawarehouse van de Emissieregistratie en in de databank StatLine van het CBS.

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Stikstofbalans van bodem en grondwater

Omschrijving

Aanvoer, afvoer en accumulatie van stikstof in bodem en grondwater

Verantwoordelijk instituut

Centraal Bureau voor de Statistiek

Berekeningswijze

zie op http://www.emissieregistratie.nl meta-informatie. De uit- en afspoeling cijfers zijn berekend met behulp van het model STONE 2.3

Basistabel

StatLine: Stikstof en fosfor in Nederlandhttp://statline.cbs.nl/StatWeb/Table.asp?STB=G2&LA=nl&DM=SLNL&PA=37655&D1=a&D2=0&D3=a&HDR=T&LYR=G1:0

Geografisch verdeling

Nederland

Andere variabelen

Aanvoer (landbouwgronden via kunstmest, dierlijke mest en atmosferische depositie, overige gronden via zuiveringsslib, baggerspecie en diffuse aanvoer), afvoer (met gewassen, uit- en afspoeling) en accumulatie in landbouwgronden en overige gronden

Verschijningsfrequentie

Jaarlijks

Achtergrondliteratuur

Themabeschrijving:http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/natuur-milieu/methoden/dataverzameling/korte-onderzoeksbeschrijvingen/balansen-van-mineralen-en-zware-metalen.htmBegrippen:http:\\www.emissieregistratie.nlAchtergrondartikel: Mineralen in de landbouw

Opmerking

De uit- en afspoeling van stikstof uit landbouwgronden en overige gronden is in 2007 opnieuw berekend volgens het model STONE 2.3 (Bron: Emissieregistratie, 2007). Dit is een aanpassing ten opzichte van de vorige versie van het STONE-model. Hierdoor zijn in de tabel van deze versie (9) voor ale jaren ook de afnvoer- en accumulatiecijfers van stikstof gewijzigd ten opzichte van de vorige versie.

Betrouwbaarheidscodering

Schatting, gebaseerd op een groot aantal (accurate) metingen; de representativiteit is grotendeels gewaarborgd.

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2007). Stikstofbalans van bodem en grondwater, 1986-2006 (indicator 0195, versie 09 , 9 oktober 2007 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.