Compendium voor de Leefomgeving
463 feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte
Bodem en grondwater

Stikstofbalans van bodem en grondwater, 1986-2010

U bekijkt op dit moment een archiefversie van een afgesloten indicator. De actuele indicatorversie met de reden voor het afsluiten, kunt u via deze link bekijken.

De aanvoer van stikstof op landbouwgrond is tussen 1986 en 2010 met 41 procent afgenomen. Van de totale aanvoer van stikstof naar de bodem komt bijna 90 procent op landbouwgrond terecht, hoofdzakelijk via de toepassing van dierlijke mest en kunstmest.

  1986 1990 2000 2005 2006 2008 2009 2010*
                 
  miljoen kg N            
                 
Aanvoer landbouwgronden 1 090 926 844 724 715 674 641 644
Dierlijke mest 479 406 409 360 347 352 338 341
Kunstmest 492 400 329 268 276 230 218 218
Andere organische meststoffen 9 9 11 11 7 7 8 8
Atmosferische depositie 84 82 67 56 58 57 48 48
Overige aanvoer 26 29 28 29 27 28 29 29
                 
Afvoer landbouwgronden 1 090 926 844 724 715 674 641 644
Afvoer gewassen (incl. gras) 489 520 429 380 394 397 385 376
Emissie naar water 1) 6 6 3 3 3 3 3 3
Uit- en afspoeling 2) 52 49 73 38 38 47 47 47
Ophoping (accumulatie) en denitrificatie 543 351 339 303 280 227 206 218
                 
Aanvoer overige gronden 94 96 98 93 99 95 84 85
Lokale stortingen                
w.v. Zuiveringsslib 5 7 3 1 0 0 0 0
  Baggerspecie 7 6 3 3 3 3 3 3
  overig afval 9 11 22 22 22 22 22 23
Diffuse aanvoer                
w.v. atmosferische depositie 56 57 50 45 48 47 37 37
  overige diffuse aanvoer 17 15 20 22 26 23 22 22
                 
Afvoer overige gronden 94 96 98 93 99 95 84 85
Uit- en afspoeling 2) 11 5 10 5 4 7 7 7
Ophoping (accumulatie) en denitrificatie 83 91 88 88 95 88 77 78
 
Bron: CBS (2011). CBS/aug11/0195
1) Emissies door het meemesten van sloten en lozingen in het spui- en drainagewater uit de glastuinbouw.
2) Modelberekening (STONE 2.3). Bron: Emissieregistratie (2011).
NB. Gegevens 2010 zijn voorlopig.

Aanvoer van stikstof

Van de totale aanvoer van stikstof naar de bodem komt bijna 90 procent op landbouwgronden terecht, hoofdzakelijk in de vorm van dierlijke mest en kunstmest. De aanvoer van stikstof op landbouwgrond is tussen 1986 en 2010 (voorlopig cijfer) met 41 procent gedaald.

Afvoer van stikstof

Van de aangevoerde hoeveelheid stikstof op landbouwgronden nemen de gewassen (inclusief gras) circa 60 procent op. De rest belast het milieu: door uit- en afspoeling komt stikstof terecht in het oppervlaktewater (5-10 procent van het totaal), door denitrificatie in de lucht, en door accumulatie (ophoping) in bodem en grondwater.
De afvoer met gewassen is behalve van de mate van bemesting en grondsoort ook afhankelijk van de weersomstandigheden. Jaarlijks kunnen de gewasopbrengsten door andere weersomstandigheden sterk van elkaar afwijken met als gevolg schommelingen in de accumulatie.

Referenties

Relevante informatie

  • Recente emissiecijfers en beschrijvingen van gehanteerde berekeningswijzen (meta-informatie) kunnen in detail bekeken worden op de website van de Emissieregistratie en in de databank StatLine van het CBS.

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Stikstofbalans van bodem en grondwater

Omschrijving

Aanvoer, afvoer en ophoping (accumulatie) van stikstof in bodem en grondwater.

Verantwoordelijk instituut

Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)

Berekeningswijze

Meer informatie over de berekeningsmethode geeft het artikel Balansen van mineralen en zware metalen (CBS, 2006) en de website van de Emissieregistratie (meta-informatie) (Emissieregistratie, 2011).De accumulatie wordt bepaald door de aan- en afvoer van meststoffen. Voor de berekening van de accumulatie worden gegevens gebruikt uit diverse CBS-statistieken zoals milieustatistieken (dierlijke mest, afvalwater, luchtemissies en afvalstoffen) en landbouwstatistieken (oogstraming en graslandgebruik). Ook is een deel van de basisgegevens afkomstig uit externe bronnen zoals Emissieregistratie, Planbureau voor de Leefomgeving, Landbouw-Economisch Instituut, Rijkswaterstaat-Waterdienst (voorheen RIZA), Blgg en Agentschap NL. Tenslotte wordt informatie geput uit literatuuronderzoek en worden enkele bedrijven telefonisch en/of schriftelijk benaderd voor gegevensverstrekking.

Basistabel

StatLine: Stikstof en fosfor in Nederland (CBS, 2011);Website van de Emissieregistratie (Emissieregistratie, 2011).

Geografisch verdeling

Nederland

Andere variabelen

Aanvoer (landbouwgronden via kunstmest, dierlijke mest en atmosferische depositie, overige gronden via zuiveringsslib, baggerspecie en diffuse aanvoer), afvoer (met gewassen, uit- en afspoeling) en accumulatie in landbouwgronden en overige gronden.

Verschijningsfrequentie

Jaarlijks

Achtergrondliteratuur

Balansen van mineralen en zware metalen (CBS, 2006) (korte methodenbeschrijving)Website van de Emissieregistratie (Emissieregistratie, 2011)

Opmerking

Als gevolg van nieuwe inzichten zijn voor de jaren vanaf 1990 een aantal gegevens over de aanvoer en afvoer naar landbouwgronden gewijzigd ten opzichte van de gegevens in de vorige versie van deze indicator.

Betrouwbaarheidscodering

C (schatting, gebaseerd op een groot aantal (accurate) metingen; de representativiteit is grotendeels gewaarborgd)

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2011). Stikstofbalans van bodem en grondwater, 1986-2010 (indicator 0195, versie 13 , 19 augustus 2011 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.