Compendium voor de Leefomgeving
462 feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte
Natuurbeleid en natuurbescherming

Nationale Parken, 2015

U bekijkt op dit moment een archiefversie van deze indicator. De actuele indicatorversie met recentere gegevens kunt u via deze link bekijken.

Nederland heeft 20 Nationale Parken ingesteld met als doel de natuur duurzaam in stand te houden en kenmerkende natuurwaarden verder te ontwikkelen. Hiermee volgt Nederland een initiatief van The World Conservation Union (IUCN). In 2016 is de Nationale Parken Deal gesloten. Naast het verhogen van de kwaliteit, beoogt deze deal de betrokkenheid van de samenleving bij de natuur te versterken en een sterkere merk- en marktpositie van Nationale Parken in Nederland te bereiken


De kaart geeft de ligging weer van de Nationale Parken in Nederland. Door op de naam te klikken gaat u naar een website met meer informatie over een park. De data van instelling en de omvangen van de parken vindt u in de tabel bij de kaart.

Wat zijn nationale parken?

De Nederlandse Nationale Parken zijn aaneengesloten gebieden van tenminste 1.000 hectare. Ze bestaan uit natuurterreinen, wateren en/of bossen en hebben een bijzondere landschapskwaliteit en een typerend planten- en dierenleven. Er zijn goede mogelijkheden voor recreatief medegebruik.
Vergeleken met het buitenland zijn de Nationale Parken in Nederland gering van omvang. Ook komen 'echte' (door de mens onaangetaste) natuurgebieden nauwelijks voor. Toch kent ons land bijzondere waardevolle ecosystemen die elders in de wereld niet of slechts in zeer beperkte mate voorkomen, zoals duingebieden, veenmoerassen en heidegebieden. De Nationale Parken behoren tot de kerngebieden van de in de wet vastgelegde Ecologische Hoofdstructuur (EHS). Sinds 2014 heet dit netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden het Natuurnetwerk Nederland (NNN)

Eerste Nationaal Park in 1930

In 1969 sloot Nederland zich aan bij een initiatief van The World Conservation Union (IUCN) om Nationale Parken in te stellen. De IUCN beoogt daarmee om grote natuurgebieden veilig te stellen en duurzaam in stand te houden. In de loop der jaren zijn 20 gebieden aangewezen als Nationaal Park.
Twee Nationale Parken (De Hoge Veluwe en Veluwezoom) zijn in de jaren dertig van de vorige eeuw op particulier initiatief tot stand gekomen. Het gebied De Zoom-Kalmthoutse Heide is een grensoverschrijdend park op basis van het Benelux-verdrag 'Natuur- en landschapsbescherming'. Het Nationaal Park De Meinweg maakt deel uit van het Nederlands-Duitse Grenspark Maas-Swalm-Nette dat in 1977 werd ingesteld.
Sinds 2009 is het Nationaal Park De Weerribben uitgebreid met de Wieden tot het Nationaal Park Weerribben-Wieden. De 20 Nationale Parken beslaan samen ongeveer drie procent van de oppervlakte van Nederland (ruim 130.000 ha).

Beleidsdoelen voor een duurzaam behoud

Nationale Parken zijn ingesteld door de toenmalige Minister van LNV, met instemming van de eigenaren, beheerders en andere direct betrokken organisaties en instanties. Deze geven aan bereid te zijn het gebied samen als Nationaal Park te beheren en zorg te dragen voor het duurzaam behoud. Kenmerkend voor Nationale Parken is de meervoudige doelstelling; dat wil zeggen de combinatie van natuurbehoud en -ontwikkeling met mogelijkheden voor natuurgerichte recreatie, voorlichting en educatie en wetenschappelijk onderzoek.
In Nationale Parken wordt gestreefd naar duurzame instandhouding van de natuur en de ontwikkeling van de bestaande en potentiële, voor het gebied kenmerkende, natuurwaarden. Hiertoe wordt het natuurbeheer, waar nodig, geïntensiveerd en, waar mogelijk, natuurontwikkeling toegepast. Natuurontwikkeling is sinds een aantal jaren een belangrijk onderdeel van het natuurbeleid. Het is onder meer gericht op het terugbrengen van verloren gegane natuurwaarden.

Nationale Parken Deal

In 2016 is een Nationale Parken Deal gesloten als resultaat van het eerste jaar van het Programma Nationale Parken. Dit programma draagt bij aan de realisatie van de doelstellingen van de Rijksnatuurvisie 'Natuurlijk Verder' en het Natuurnetwerk Nederland. In de gezamenlijke intentieverklaring van veertien betrokken partijen staan de volgende drie doelen centraal:

  • Verhogen van de kwaliteiten van Nationale Parken in Nederland;
  • Versterken van de betrokkenheid van de samenleving bij de natuur;
  • Bereiken van een sterkere merk- en marktpositie van Nationale Parken in Nederland.

Referenties

Relevante informatie

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Nationale Parken

Omschrijving

Kaart met de ligging en tabel met de omvangen en instellingsdata van nationale parken in Nederland

Verantwoordelijk instituut

Wageningen UR, WOT Natuur en Milieu

Berekeningswijze

De informatie is afkomstig van het Ministerie van Economische Zaken en het Samenwerkingsverband Nationale Parken

Basistabel

Zie berekeningswijze

Geografisch verdeling

Nederland

Verschijningsfrequentie

Onregelmatig

Achtergrondliteratuur

LNV (2000). Natuur voor mensen, mensen voor natuur. Nota Natuur, Bos en Landschap in de 21e eeuw. Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij. Den HaagLNV (2010). Nationale Parken in Nederland. Brochure van de Stichting Samenwerkingsverband Nationale Parken. Uitgave van Ministerie LNV, Den Haag.Ministerie van EZ (2014). Rijksnatuurvisie 2014 'Natuurlijk verder'. Ministerie van Economische Zaken, Den Haag.Ministerie van EZ (2016) Kamerbrief over voortgang Programma Nationale Parken en Nationale Parken Deal

Betrouwbaarheidscodering

A. Integrale enquête

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2016). Nationale Parken, 2015 (indicator 1314, versie 08 , 31 maart 2016 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.