Compendium voor de Leefomgeving
602 feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte
Energie en milieu

Energieprijzen voor enkele energiedragers, 1990-2017

Met name door de sterk toegenomen vraag is de prijs van aardolie en een aantal andere energiedragers door de jaren heen sterk toegenomen. De laatste paar jaar is de prijs weer gedaald.



De prijzen van olie, steenkool, aardgas en elektriciteit worden uitgedrukt in lopende prijzen, oftewel prijzen die op het betreffende moment voor de energiedrager moesten worden betaald.

Prijsindex energie

De consumentenprijsindex (CPI) energie geeft de prijsontwikkeling weer van het aardgas- en elektriciteitsverbruik door huishoudens. De energierekening van huishoudens is sinds 2000 met gemiddeld 4,5 procent per jaar toegenomen, terwijl de inflatie op een jaargemiddelde van 1,8 procent ligt. De relatief grote toename van energieprijzen voor huishoudens komt mede door de steeds hogere brandstofprijzen op de wereldmarkt. De CPI energie daalde tijdens de crisis van eind 2008 flink, waarna zij een weer een voorlopig maximum bereikte begin 2013. Sindsdien is er een flinke daling geweest. Met de stijging van de grondstof energie stijgt in de tweede helft van 2016 ook weer licht de consumentenprijs.

Wereldolieprijs

In juni 2014 kost een vat aardolie (Europe Brent) nog bijna 112 dollar. Dit is de laatste topnotering. Sinds 2014 daalt de wereldolieprijs echter flink als gevolg van een lage vraag en groot aanbod. Door een stagnatie van de economieën van China, Rusland, Brazilië en Europa hebben de industrieën daar minder energie nodig en is er minder brandstof nodig voor transport. Tevens wordt er in de Verenigde Staten steeds meer olie voor de eigen markt geproduceerd. In januari 2016 ligt de olieprijs op nog maar een kleine 31 euro per vat, waarna de prijs in de loop van 2016 weer langzaam toeneemt tot een niveau van ongeveer 55 euro per vat begin 2017.

Steenkoolprijs

Steenkool blijft vooralsnog een goedkope energiebron en blijft daarmee ondanks de grote milieunadelen interessant voor een betaalbare energievoorziening.

Aardgasprijs

In het algemeen volgt de aardgasprijs voor een deel de prijs van "ruwe" olie (CBS, 2010). Ook belangrijke wereldgebeurtenissen hebben hun uitwerking op de aardgasprijs.

Elektriciteitsprijs

De elektriciteitsprijs hangt onder andere af van de brandstofprijzen van olie, kolen en aardgas. Een andere belangrijke component wordt gevormd door de kosten voor de centrales en transportnetten. Dit is de reden dat de invloed van de brandstofprijzen minder doorwerkt in de prijs van elektriciteit.
Eind jaren negentig zijn de aardgas- en elektriciteitsprijzen voor kleinverbruikers gestegen als gevolg van de Energiebelasting (tot 2004 Regulerende Energiebelasting, REB) en de heffing Millieukwaliteit Elektriciteits Productie (MEP). De MEP was bedoeld ter stimulering van hernieuwbare elektriciteit. Deze heffing gold van 2001 tot 2007. Per 1 januari 2009 zijn de transportkosten voor huishoudelijke gebruikers afhankelijk van het type aansluiting. Dit is het zogeheten capaciteitstarief. Vóór 1 januari 2009 betaalde de afnemer een vast bedrag plus een bedrag per getransporteerde hoeveelheid energie. Per 2013 is er een extra energiebelasting ingevoerd, Opslag Duurzame Energie. Deze opslag is ingevoerd om de investering in duurzame energie te stimuleren

Energiedragers steeds schaarser

Goedkope, conventioneel winbare voorraden aardgas en olie op aarde worden steeds schaarser. Tegelijkertijd is de verdeling hiervan over de wereld scheef. Zo beschikken China en India wel over kolen, maar nauwelijks over conventionele voorraden olie en aardgas, en raken de Europese gasvoorraden op. Europa moet daarom een steeds groter deel van de vraag naar gas importeren. Hierdoor zal de importafhankelijkheid in de toekomst toenemen. Ook voor de levering van olie blijft Europa afhankelijk van een kleine groep landen en zal de importafhankelijkheid in de komende jaren nog stijgen.

Referenties

Relevante informatie

  • De databank StatLine van het CBS bevat gegevens over de prijzen van een groot aantal andere energiedragers; meer gegevens over energieprijzen staan ook op de website van EIA.

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Energieprijzen voor enkele energiedragers

Omschrijving

Ontwikkeling van de Consumentenprijsindex (CPI) energie, elektriciteit en gas (2015 = 100) en prijzen van de volgende energiedragers:1. wereldolieprijs (Europe Brent) (in dollar per vat);2. invoerprijs van ketelkolen (steenkool dat gebruikt wordt in ketels in elektriciteitscentrales) uit niet- EU-landen (in euro / GJ);3. eindverbruikersprijzen aardgas (huishoudens, zakelijk, grootzakelijk) (in euro / GJ, excl. BTW en belastingen);4. eindverbruikersprijzen elektriciteit (huishoudens, zakelijk, grootzakelijk) (in euro / kWh, excl. BTW en belastingen); Voor de wereldolieprijs en consumentenprijsindex worden maandelijkse gegevens gepresenteerd. Voor aardgas, elektriciteit en steenkool gaat het om kwartaalgegevens. De prijzen van olie, aardgas, elektriciteit en steenkool zijn lopende prijzen. Lopende prijzen zijn prijzen die op het betreffende moment betaald moesten worden.

Verantwoordelijk instituut

Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)

Berekeningswijze

Zie de betreffende methodebeschrijvingen (CBS, 2012b,c,d)

Basistabel

Europe Brent Spot Price FOB (EIA, 2017) StatLine: Aardgas en elektriciteit, gemiddelde prijzen van eindverbruikers (CBS, 2017a)StatLine: Consumentenprijzen; index 2015=100 (CBS, 2017b)StatLine: Ketelkolen, invoerprijs uit niet-EU-landen (CBS, 2017c)

Geografisch verdeling

Nederland

Andere variabelen

Wereldprijzen van diverse andere energiedragers en gemiddelde eindverbruikersprijzen van aardgas en elektriciteit voor diverse andere categorieën klein- en grootverbruik.

Verschijningsfrequentie

Dagelijks (aardolie), per maand (consumentenprijsindex energie), per kwartaal (aardgas, elektriciteit, ketelkolen).

Achtergrondliteratuur

Eindverbruikersprijzen aardgas en elektriciteit (CBS, 2012b)Korte methodenbeschrijving consumentenprijsindex (CPI) (CBS, 2012c)Invoerprijs ketelkolen (CBS, 2012d)

Opmerking

Voor wat betreft de wereldolieprijs is in deze versie overgestapt naar gegevens Europe Brent van het US Energy Information Administration (EIA). De gegevens die in deze versie worden gepresenteerd wijken iets af van die in de vorige versie staan.

Betrouwbaarheidscodering

Wereldolieprijs: Integrale waarneming;Eindverbruikersprijzen aardgas en elektriciteit: Schatting gebaseerd op een groot aantal zeer accurate metingen, waarbij representativiteit van de gegevens vrijwel volledig is;Invoerprijs steenkool: Schatting gebaseerd op een groot aantal zeer accurate metingen, waarbij representativiteit van de gegevens vrijwel volledig is;Consumentenprijsindex energie: Schatting gebaseerd op een groot aantal zeer accurate metingen, waarbij representativiteit van de gegevens vrijwel volledig is

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, Wageningen UR (2017). Energieprijzen voor enkele energiedragers, 1990-2017 (indicator 0554, versie 09 , 13 april 2017 ). www.compendiumvoordeleefomgeving.nl. CBS, Den Haag; Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag/Bilthoven en Wageningen UR, Wageningen.

CLO.nl is een samenwerkingsverband van PBL, CBS en Wageningen UR.