Compendium voor de Leefomgeving
613 feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte
Natuurbeleid en natuurbescherming

Reptielen van de Habitatrichtlijn, 1994-2015

Gladde slang, muurhagedis en zandhagedis zijn beschermd volgens de Europese Habitatrichtlijn omdat ze in hun voortbestaan bedreigd zijn. Bij de muurhagedis en de zandhagedis is in Nederland de laatste jaren sprake van herstel.

Habitatrichtlijn

De Habitatrichtlijn van de Europese Unie is bedoeld om de biodiversiteit in stand te houden door de wilde flora en fauna en hun habitats te beschermen. Daartoe moeten de lidstaten speciale beschermingsgebieden (Habitatrichtlijngebieden) inrichten en bepaalde planten- en diersoorten en habitats beschermen. De lidstaten rapporteren elke zes jaar hoe de soorten en habitats er voor staan door na te gaan in hoeverre deze een gunstige staat van instandhouding hebben bereikt. De Europees beschermde soorten staan in bijlage II, IV en V van de Habitatrichtlijn (zie de link naar Europese Habitatrichtlijn).

Gladde slang

De gladde slang staat in bijlage IV. Gladde slangen komen vooral voor op heideterreinen, hoogvenen en stuwwallen. Ze komen in Nederland alleen op de hogere zandgronden voor.
De soort is in de 20e eeuw achteruitgegaan en heeft een matig ongunstige staat van instandhouding. De laatste jaren is het aantal gladde slangen stabiel, maar de verspreiding ervan lijkt wel toegenomen.

Zandhagedis

Ook de zandhagedis staat in bijlage IV, is achteruitgegaan in de 20e eeuw en heeft momenteel een matig ongunstige staat van instandhouding. Deze soort komt voor in de duinen en op de hogere zandgronden. De laatste twintig jaar is de soort aanzienlijk toegenomen.

Muurhagedis

De muurhagedis is ook een bijlage IV-soort. Deze is zeer sterk achteruitgegaan en is erg zeldzaam in Nederland; daarom is de staat van instandhouding ervan zeer ongunstig. De soort komt voornamelijk voor op de restanten van de oude vestingwerken in Maastricht. Muurhagedissen bewonen oude muren, steile, stenige zuidhellingen en rotswanden
De muurhagedis is vanaf 1995 sterk in aantal toegenomen dankzij het op deze soort afgestemde beheer van de muren. Ook een aantal warme zomers heeft aan de toename bijgedragen.

Referenties

  • Creemers, R. en J. van Delft (red) (2009). De amfibieën en reptielen van Nederland. Nederlandse fauna 9. Nationaal Natuurhistorisch Museum Naturalis & European Invertebrate Survey - Nederland, Leiden.
  • Delft, J. van, R Creemers en A. Spitzen-van der Sluijs (2007). Basisrapport Rode Lijst Amfibieën en Reptielen volgens Nederlandse en IUCN-criteria. RAVON, Nijmegen.
  • Janssen, J. en J. Schaminée (2008). Europese natuur in Nederland. Soorten van de Habitatrichtlijn. KNNV Uitgeverij, Utrecht.

Relevante informatie

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Reptielen van de Habitatrichtlijn, 1994-2015

Omschrijving

Trends van reptielen van de Habitatrichtlijn

Verantwoordelijk instituut

Centraal Bureau voor de Statistiek

Berekeningswijze

De aantalsgegevens zijn ontleend aan het meetprogramma voor amfibieën van het Netwerk Ecologische Monitoring. jaarlijkse indexcijfers over populatie-aantallen bepaald met Poisson regressie (software TRIM; Methode indexcijfers (TRIM)).
Over de jaren heen is een smoothing algoritme toegepast om flexibele trends te bepalen per soort (Soldaat et al., subm.).

Basistabel

Geen

Geografisch verdeling

Nederland

Andere variabelen

Geen

Verschijningsfrequentie

Jaarlijks

Achtergrondliteratuur

CBS (2016). Meetprogramma's voor flora en fauna. Kwaliteitsrapportage NEM over 2015. Centraal Bureau voor de Statistiek, 's-Gravenhage.

Smit, G. en A. Zuiderwijk (2003). Handleiding voor het Monitoren van Reptielen in Nederland. Derde herziene druk. RAVON werkgroep Monitoring, Amsterdam & CBS, Den Haag.

Opmerking

De gladde slang is moeilijk te vinden waardoor er bij deze soort geen nauwkeurige trendbepaling mogelijk is.

Betrouwbaarheidscodering

B. Schatting gebaseerd op een groot aantal metingen, waarbij de representativiteit van de gegevens vrijwel volledig is.

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, Wageningen UR (2016). Reptielen van de Habitatrichtlijn, 1994-2015 (indicator 1554, versie 02 , 26 oktober 2016 ). www.compendiumvoordeleefomgeving.nl. CBS, Den Haag; Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag/Bilthoven en Wageningen UR, Wageningen.

CLO.nl is een samenwerkingsverband van PBL, CBS en Wageningen UR.