Compendium voor de Leefomgeving
566 feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte
Natuurbeleid en natuurbescherming

Reptielen van de Habitatrichtlijn, 1994-2017

Gladde slang, muurhagedis en zandhagedis zijn beschermd volgens de Europese Habitatrichtlijn omdat ze in hun voortbestaan bedreigd zijn. Bij de muurhagedis en de zandhagedis is in Nederland de laatste jaren sprake van herstel.

Habitatrichtlijn

De Habitatrichtlijn van de Europese Unie is bedoeld om de biodiversiteit in stand te houden door de wilde flora en fauna en hun habitats te beschermen. Daartoe moeten de lidstaten speciale beschermingsgebieden (Habitatrichtlijngebieden) inrichten en bepaalde planten- en diersoorten en habitats beschermen. De lidstaten rapporteren elke zes jaar hoe de soorten en habitats er voor staan door na te gaan in hoeverre deze een gunstige staat van instandhouding hebben bereikt. De Europees beschermde soorten staan in bijlage II, IV en V van de Habitatrichtlijn (zie de link naar Europese Habitatrichtlijn).

Gladde slang

De gladde slang staat in bijlage IV. Gladde slangen komen vooral voor op heideterreinen, hoogvenen en stuwwallen. Ze komen in Nederland alleen op de hogere zandgronden voor.
De soort is in de 20e eeuw achteruitgegaan en heeft een matig ongunstige staat van instandhouding. De laatste jaren is het aantal gladde slangen stabiel, maar de verspreiding ervan lijkt wel toegenomen.

Zandhagedis

Ook de zandhagedis staat in bijlage IV, is achteruitgegaan in de 20e eeuw en heeft momenteel een matig ongunstige staat van instandhouding. Deze soort komt voor in de duinen en op de hogere zandgronden. De laatste twintig jaar gaat de soort aanzienlijk vooruit: zowel het verspreidingsgebied als de populatie-omvang is toegenomen.
Fauna van de duinen, 1990-2015

Muurhagedis

De muurhagedis is ook een bijlage IV-soort die in de vorige eeuw zeer sterk is achteruitgegaan. Hij is erg zeldzaam in Nederland; daarom is de staat van instandhouding ervan zeer ongunstig. De soort komt voornamelijk voor op de restanten van de oude vestingwerken in Maastricht. Muurhagedissen bewonen oude muren, steile, stenige zuidhellingen en rotswanden
De muurhagedis is vanaf 1995 sterk in aantal toegenomen dankzij het op deze soort afgestemde beheer van de muren. Ook een aantal warme zomers heeft aan de toename bijgedragen.

Referenties

  • Creemers, R. en J. van Delft (red) (2009). De amfibieën en reptielen van Nederland. Nederlandse fauna 9. Nationaal Natuurhistorisch Museum Naturalis & European Invertebrate Survey - Nederland, Leiden.
  • Delft, J. van, R Creemers en A. Spitzen-van der Sluijs (2007). Basisrapport Rode Lijst Amfibieën en Reptielen volgens Nederlandse en IUCN-criteria. RAVON, Nijmegen.
  • Janssen, J. en J. Schaminée (2008). Europese natuur in Nederland. Soorten van de Habitatrichtlijn. KNNV Uitgeverij, Utrecht.

Relevante informatie

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Reptielen van de Habitatrichtlijn, 1994-2017

Omschrijving

Trends van reptielen van de Habitatrichtlijn

Verantwoordelijk instituut

Centraal Bureau voor de Statistiek

Berekeningswijze

De aantalsgegevens zijn ontleend aan het meetprogramma voor reptielen van het Netwerk Ecologische Monitoring. Daarmee zijn jaarlijkse indexcijfers over populatie-aantallen bepaald met Poisson regressie (software TRIM; Methode indexcijfers (TRIM)). Per soort is door de indexen een flexibele trend berekend met een 95% betrouwbaarheidsinterval. Het betrouwbaarheidsinterval is gebaseerd op de betrouwbaarheid van de indexcijfers van de afzonderlijke soorten (Soldaat et al., 2017). Uit de betrouwbaarheidsintervallen zijn trendklassen afgeleid.

Basistabel

Geen

Geografisch verdeling

Nederland

Andere variabelen

Geen

Verschijningsfrequentie

Jaarlijks

Achtergrondliteratuur

CBS (2018). Meetprogramma's voor flora en fauna. Kwaliteitsrapportage NEM over 2017. Centraal Bureau voor de Statistiek, Den Haag.

Smit, G. en A. Zuiderwijk (2003). Handleiding voor het Monitoren van Reptielen in Nederland. Derde herziene druk. RAVON werkgroep Monitoring, Amsterdam & CBS, Den Haag.

Soldaat, L., J. Pannekoek, R. Verweij, C. van Turnhout en A. van Strien (2017). A Monte Carlo method to account for sampling error in multi-species indicators. Ecological Indicators 81: 340-347.

Opmerking

De gladde slang is moeilijk te vinden waardoor er bij deze soort geen nauwkeurige trendbepaling mogelijk is.

Betrouwbaarheidscodering

B. Schatting gebaseerd op een groot aantal metingen, waarbij de representativiteit van de gegevens vrijwel volledig is.

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2018). Reptielen van de Habitatrichtlijn, 1994-2017 (indicator 1554, versie 03 , 28 mei 2018 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.