Compendium voor de Leefomgeving
603 feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte
Monitor Infrastructuur en Ruimte

Geluidhinder en woningbouw rond regionale luchthavens, 2010 - 2014

Het aantal ernstig gehinderden rond de regionale luchthavens bij elkaar bedroeg in 2014 ca. 8% van het aantal gehinderden rond Schiphol. Bij Groningen, Rotterdam en Maastricht fluctueert het aantal licht over de jaren, afhankelijk van het aantal vliegtuigbewegingen. Bij Eindhoven is het aantal gehinderden relatief sterk gegroeid omdat door meer vliegtuigbewegingen de geluidcontour meer over woongebieden is komen te liggen. Wel is het absolute aantal gehinderden nog beperkt ten opzichte van Rotterdam en Maastricht. Binnen de contouren waarvoor geldt dat het bevoegd gezag de ruimtelijke ontwikkeling moet afwegen in relatie tot het gebruik van de luchthaven, is de fluctuatie in het aantal woningen zeer beperkt.

Hinder rond regionale luchthavens

De regionale luchthavens bij Groningen, Lelystad, Rotterdam, Eindhoven en Maastricht zijn van nationaal belang. Dit betekent dat het Rijk hiervoor het bevoegde gezag is. De Wet luchtvaart bepaalt dat deze luchthavens een luchthavenbesluit moeten hebben, waarin o.a. regels worden gesteld voor de bestemming en het gebruik van de grond rond de luchthaven. Het Besluit Burgerluchthavens (ref) geeft nadere detaillering van die regels. Voor Eindhoven, als militaire basis met medegebruik van burgerluchtvaart, is het Besluit Militaire Luchthavens (ref) bepalend. Voor Lelystad is het luchthavenbesluit op 1 april 2015 in werking getreden. Voor Groningen, Rotterdam en Maastricht zijn nog geen luchthavenbesluiten van kracht. Voor Eindhoven is het luchthavenbesluit op 1 november 2014 van kracht geworden. De beperkingengebieden voor deze luchthaven wijken af van de burgerluchthavens, zowel in de gebruikte geluidsmaat (Ke i.p.v. Lden) als in de beperkingen die voor die gebieden zijn vastgelegd.

Bescherming tegen geluidoverlast is een onderdeel van Nationaal belang 8 in de SVIR. In de luchthavenbesluiten zijn geen gelijkwaardigheidscriteria voor geluidoverlast opgenomen zoals voor Schiphol in het nieuwe normen en handhavingsstelsel. De geluidoverlast rond regionale luchthavens wordt beheerst en beperkt via handhavingspunten bij de baankoppen en op of nabij de 56 dB(A)Lden geluidcontour in bebouwde omgeving en voorts in beeld gebracht, onder meer via de ernstige hinder binnen de 48 dB(A) Lden contour rond de luchthavens. Dit laatste is in lijn met de contour die bij Schiphol wordt gehanteerd.

Het aantal gehinderden bij Eindhoven laat tussen 2012 en 2014 een sterke groei zien. Door een toename van het aantal vluchten (22%) is de 48 Lden-contour een groter areaal gaan beslaan en daarmee meer over bewoond gebied komen te liggen. Het aantal ernstig gehinderden bij Eindhoven ligt in 2014 rond de 600. Bij Maastricht en Rotterdam waren die aantallen resp. 2400 en 6400. Ten opzichte van Schiphol is dit beperkt: bij de vier regionale luchthavens samen bedroeg het aantal gehinderden in 2014 ca. 8% van het aantal bij Schiphol.

Ruimtelijke ontwikkelingen rond regionale luchthavens

Net als bij Schiphol worden bij de regionale luchthavens naast beperkingen aan het luchtverkeer tevens beperkingen gesteld aan de ruimtelijke ontwikkelingen in de directe omgeving van de luchthaven. Het besluit Burgerluchthavens en het besluit Militaire luchthavens bevatten normen gerelateerd aan contouren voor geluid en externe veiligheid. Binnen de contouren worden beperkingen gesteld aan ruimtelijke ontwikkelingen. In de luchthavenbesluiten voor de regionale luchthavens moeten deze contouren worden opgenomen.

Binnen de 70 dB(A) Lden-contour mogen in principe geen woningen liggen. Binnen de 56 dB(A) Lden-contour is nieuwbouw van woningen niet toegestaan behoudens nader omschreven uitzonderingen. Binnen de contour van 48 Lden gelden geen ruimtelijke beperkingen, maar moet het bevoegd gezag de ruimtelijke ontwikkeling afwegen in relatie tot het gebruik van de luchthaven. Dit komt erop neer dat provincies en gemeenten ruimtelijk beleid voeren waarmee binnen dit gebied ongewenste ruimtelijke ontwikkelingen onder de aan- en uitvliegroutes worden voorkomen. Voor Eindhoven, als militaire luchthaven met medegebruik van burgerluchtverkeer, geldt een 35 Ke-contour. De geluidsmaat 35 Ke komt ongeveer overeen met 56 á 58 Lden.

De hier genoemde contouren zijn vaste (planologische) contouren, gebaseerd op de toegestane hoeveelheid luchtverkeer op de luchthavens. Dit in tegenstelling tot de contouren in de vorige paragraaf, die het resultaat zijn van het werkelijke luchtverkeer dat heeft plaatsgevonden en daardoor jaarlijks kan veranderen. Deze laatste contouren zijn kleiner dan de vaste contouren, zolang de hoeveelheid luchtverkeer nog niet de toegestane hoeveelheid bereikt heeft. De luchthaven Rotterdam bijvoorbeeld komt in de buurt van het maximum, de luchthaven Maastricht is daar verder vanaf. Dit verklaart waarom het aantal ernstig gehinderden (dat afgeleid wordt van de jaarlijkse 48 Lden-contour) bij Maastricht veel kleiner is dan bij Rotterdam, ondanks dat het aantal woningen binnen de vaste contour vergelijkbaar is (zie tabel).

Ontwikkeling van het aantal woningen binnen de planologische contouren van de regionale luchthavens en de groei per jaar tussen 2010 en 2014
  56 Lden-contour 48 Lden-contour
  2010 2012 2014 groei/jaar 2010 2012 2014 groei/jaar
Groningen 32 33 28 -1,2% 760 761 759 0,0%
Maastricht 2709 2688 2691 -0,1% 22694 22631 22945 0,1%
Rotterdam 303 297 296 -0,2% 20192 20538 20560 0,2%
  35Ke-contour        
Eindhoven 1 54 54 54 0,0%        
1 De contour bij Eindhoven (militaire luchthaven met medegebruik van burgerluchtverkeer) is vastgesteld voor het burgerluchtverkeer.

 

De ruimtelijke ontwikkelingen rond de regionale luchthavens in termen van verandering in aantallen woningen zijn tussen 2010 en 2014 zeer beperkt. In de onmiddelijke nabijheid van de luchthavens (binnen de 70-Lden-contour) liggen geen woningen. Binnen de 56 Lden-contour is sprake van een zeer geringe afname van het aantal woningen. Binnen de wijdere 48 Lden-contour is geen tot zeer geringe groei te zien (zie tabel).

 

 

Beleidsdoelstellingen Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte

Deze indicator verwijst naar de volgende doelen en nationale belangen:

 

  • Het waarborgen van een leefbare en veilige omgeving waarin unieke natuurlijke en cultuur-historische waarden behouden zijn (leefbaar en veilig)
  • Nationaal belang 8: Verbeteren van de milieukwaliteit (lucht, bodem, water) en bescherming tegen geluidsoverlast en externe veiligheidsrisico's

Referenties

  • Geluidbelasting: Notitie Uitgangspunten en resultaten van werkzaamheden t.b.v. Monitoring luchtvaartdata 2014, d.d. 3 februari 2016. Rapportage van Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium (NLR) aan PBL.
  • Hinder en slaapverstoring: Breugelmans, O.R.P. (2005), De relatie tussen vliegtuiggeluid en zelfgerapporteerde ernstige hinder en ernstige slaapverstoring in Nederland: Uitkomst van de Gezondheidskundige Evaluatie Schiphol, Bilthoven: RIVM.

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Ernstige hinder en ernstige slaapverstoring rond regionale luchthavens

Omschrijving

Trend van de ernstige hinder en ernstige slaapverstoring door vliegtuiggeluid rond regionale luchthavens 2010 - 2014

Verantwoordelijk instituut

Planbureau voor de Leefomgeving (PBL)

Berekeningswijze

De geluidberekeningen zijn uitgevoerd door NLR volgens de in de RBML voorgeschreven methodiek. Hierin is een maaswijdte van 100 meter toegepast. De in de berekeningen gebruikte verkeersgegevens (aantallen bewegingen en type vliegtuig) zijn gebaseerd op de registraties van het actuele verkeer per kalenderjaar. Voor de vliegbanen zijn in de berekeningen gemodelleerde routes gebruikt. De berekeningen van Lden geluidbelasting zijn uitgevoerd met de Lden tool (versie 3 update 44). Telling inwoners: CBS, Structuurtelling Gemeentelijke Basisadministratie (GBA). De ernstige geluidhinder is berekend door PBL binnen de 48 dB(A) Lden-contour. De hinder en slaapverstoring zijn berekend met de dosis-effectrelaties uit de Gezondheidskundige Evaluatie Schiphol (Breugelmans, 2005). De Lden (Engels: Level day-evening-night) is een maat om de geluidsbelasting door omgevingslawaai uit te drukken. Met ingang van 2004 werd het gebruik van de Lden in alle Europese landen verplicht. Dit hing samen met de implementatie van de Europese Richtlijn Omgevingslawaai (bron: Wikipedia).

Geografisch verdeling

Gebieden rond de luchthavens bij Groningen, Rotterdam, Eindhoven en Maastricht.

Verschijningsfrequentie

2 jaar

Opmerking

Voor Eindhoven is het militaire verkeer buiten beschouwing gelaten. Voor Lelystad is groot vliegverkeer t/m 2014 nog niet aan de orde.

Betrouwbaarheidscodering

Geluidbelasting: modelberekening Telling inwoners: schatting gebaseerd op een groot aantal (zeer accurate) metingen, waarbij representativiteit van de gegevens vrijwel volledig is

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, WUR (2016). Geluidhinder en woningbouw rond regionale luchthavens, 2010 - 2014 (indicator 2162, versie 02 , 7 september 2016 ). www.clo.nl. CBS, Den Haag; PBL, Den Haag en WUR, Wageningen.

CLO.nl is een samenwerkingsverband van PBL, CBS en WUR.