Ecosystemen

Konijnen en vergrassing en verstruiking duinen, 1997-2009

U bekijkt op dit moment een archiefversie van een afgesloten indicator. De actuele indicatorversie met de reden voor het afsluiten, kunt u via deze link bekijken.

Konijnen zijn in de tweede helft van de 20e eeuw sterk achteruitgegaan in de duinen, waardoor de vergrassing en de verstruiking is toegenomen. De laatste paar jaar treed er op veel plaatsen In Nederland een herstel van de populatie op.

Ziekte myxomatose

Door de konijnenziekte myxomatose zijn na 1954 konijnen sterk achteruitgegaan in de duinen. Na een aanvankelijk herstel neemt het aantal konijnen sinds 1990 verder af, onder meer in de duinen van Noord-Holland, waar het aantal tussen 1990 en 2003 met meer dan 70% afnam. De oorzaak van deze recente afname is een andere konijnenziekte: het viraal haemorrhagisch syndroom (VHS).

Konijnen houden vegetatie kort

Voorheen hielden konijnen de begroeiing in de duinen kort, maar inmiddels is de stand zo laag dat er slechts lokaal nog enige invloed is op de vegetatie. De biologische diversiteit van grasland blijkt positief gecorreleerd te zijn met de aanwezigheid van konijnen. Ook versterkt de achteruitgang van het konijn de vergrassing en verstruiking van de duinen. Als vergrassing en verstruiking eenmaal op gang komen, kunnen konijnen deze nauwelijks meer terugdringen.

Herstel populatie

De laatste paar jaar treedt er in de duinen een herstel van de populatie op. Ook de landelijke trend van het konijn laat dat herstel zien.

Referenties

  • Bijlsma, R.G. (2004). Long-term population trends of rabbits Oryctolagus cuniculus on Pleistocene Sands in the central and northern Netherlands. Lutra 47(1); 3-20.
  • Breukelen, L. van (2001). Konijnentellingen in voorjaar 2001. Intern Verslag. Gemeentewaterleidingen. Amsterdam.
  • Breukelen, L. van, E. Cosyns en S. van Wieren (2002). Wat weten we van terugdringen van duinstruwelen door herbivore zoogdieren? De Levende Natuur, 103 (3):101-105.
  • Drees, M. & Y. van Manen (2005). Hoe gaat het met het konijn? SOVON Nieuws 18(1): 12.
  • Drees, M. & Y. van Manen (2006). De situatie van het konijn in Nederland, sinds het optreden van RHD. Rapport in opdracht van de minister van LNV (concept).
  • Drees, M., H. Goddijn, S. Broekhuizen, J. Dekker en D. Klees (2007). Wilde konijnen. KNNV, Zeist.
  • Olff, H. en S.F. Boersma (1998). Lange termijn veranderingen in de konijnenstand van Nederlandse duingebieden. Oorzaken en gevolgen voor de vegetatie. Rapport Landbouwuniversiteit Wageningen.
  • Wallage-Drees, J.M. (1988). Rabbits in the coastal sand dunes; weighed and counted. Proefschrift Universiteit Leiden.

Relevante informatie

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Konijnen en vergrassing en verstruiking duinen

Omschrijving

Ontwikkeling van de populatie konijnen

Verantwoordelijk instituut

Centraal Bureau voor de Statistiek

Berekeningswijze

Enkele duinbeherende instanties tellen in het voor- en najaar op vaste routes enkele keren per jaar de konijnen. De grafiek geeft de index van het gemiddelde aantal per route van de voorjaarstellingen in de duinen. De landelijke gegevens zijn ontleend aan het landelijke meetnet dagactieve zoogdieren van het Netwerk Ecologische Monitoring.

Basistabel

zie tabblad figuurdata onder download figuurdata

Geografisch verdeling

Nederland, Duinen en Noord-Holland

Verschijningsfrequentie

jaarlijks

Achtergrondliteratuur

Breukelen, L. van (2001). Konijnentellingen in voorjaar 2001. Intern Verslag. Gemeentewaterleidingen. Amsterdam.

Opmerking

De ziekte VHS, die in Nederland voor het eerst in 1990 is vastgesteld, wordt ook wel aangeduid met RHD = rabbit haemorrhagic disease.

Betrouwbaarheidscodering

C. Schatting, gebaseerd op een groot aantal (accurate) metingen; de representativiteit is grotendeels gewaarborgd.

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2010). Konijnen en vergrassing en verstruiking duinen, 1997-2009 (indicator 1129, versie 08 , 12 augustus 2010 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.