Gebruikswaarde van ecosysteemdiensten in Nederland, 2016-2023

Gebruikswaarde ecosysteemdiensten 

Goederen en diensten worden in de economie geproduceerd met behulp van kapitaalgoederen, zoals gebouwen, machines, gereedschap en vervoersmiddelen. Op vergelijkbare wijze kunnen ecosysteemdiensten worden gezien als de diensten die worden geproduceerd met behulp van ecosysteemkapitaal. Bijvoorbeeld, een bos fungeert als ecosysteemkapitaalgoed door hout te leveren, recreatiemogelijkheden te bieden, CO₂ vast te leggen en fijnstof af te vangen. Eén van de manieren om het belang van de ecosystemen inzichtelijk te maken, is om ecosysteemdiensten in geld uit te drukken, zoals is gedaan in de Natuurlijk kapitaalrekeningen. Dit verschaft informatie over de mate waarin de samenleving gebruik maakt van onze natuurlijke omgeving en hoe afhankelijk we er van zijn. De zogenaamde gebruikswaarden van de ecosysteemdiensten stijgen over het algemeen de laatste jaren. De totale sociaal-economische gebruikswaarde van diensten (Gross Ecosystem Product; GEP) die zijn geleverd door ecosystemen in Nederland, bedroeg 11,5 miljard euro in 2023. Dit is een stijging van 35 procent ten opzichte van 2016, waarbij vooral culturele diensten een relatief hoge gebruikswaarde hebben. De totale gebruikswaarde onderschat de sociaal-economische bijdrage van ecosystemen, want deze reflecteert alleen de ecosysteemdiensten die zijn berekend. Diensten zoals natuurlijke plaagbestrijding en in bredere zin gezondheidsbaten, zijn nog niet in gebruikswaarden uitgedrukt.

Gebruikswaarde van ecosysteemdiensten toegenomen

De stijging van de GEP (35 procent tussen 2016 en 2023) betekent dat de baten van ecosystemen voor onze maatschappij zijn toegenomen, en dat daarmee de natuurlijke leefomgeving waardevoller is geworden voor de samenleving. Dit is vooral te danken aan een toename van de waarde van culturele ecosysteemdiensten, die in deze periode met bijna 50 procent is gestegen. Dit komt onder andere door de toename van recreatie en toerisme en de uitgaven die worden gedaan om dit te kunnen doen. Ook de waarden van regulerende ecosysteemdiensten zijn gestegen, maar minder sterk, namelijk met 7 procent. De waarden van de producerende diensten zijn ongeveer gelijk gebleven. In 2020 daalde de GEP ten opzichte van een jaar eerder. Dit kwam met name doordat toerisme in de natuur afnam als gevolg van de maatregelen rondom de coronapandemie. In 2021 herstelde de GEP zich door een sterke toename van de recreatie-activiteiten (waaronder wandelen) in de natuur en het natuurtoerisme.

Oorzaken gestegen gebruikswaarde

De gestegen totale gebruikswaarde van ecosysteemdiensten heeft verschillende oorzaken. Een belangrijk deel van de toename was het gevolg van een stijging van de prijzen voor ecosysteemdiensten. Dit prijseffect weerspiegelt onder andere een toegenomen bereidheid om (meer) te betalen voor ecosysteemdiensten, bijvoorbeeld hogere uitgaven aan recreatieactiviteiten in de natuur. Daarnaast werd de toename veroorzaakt door de grotere vraag naar ecosysteemdiensten. Hier speelden vooral de grotere vraag naar recreatie en wonen in een groene omgeving een rol. De achteruitgang van de milieukwaliteit van ecosystemen had waarschijnlijk een negatief effect op de waardeontwikkeling, maar de precieze omvang van dit effect is op dit moment nog niet goed te bepalen 
De gebruikswaarde van natuur in Nederland | CBS. 

Ecosysteemtypen en provincies

De waarde van ecosysteemdiensten kan worden toegedeeld aan ecosysteemtypen. Hiermee wordt inzichtelijk gemaakt welke baten de verschillende ecosystemen leveren aan de samenleving. Bossen leveren de hoogste waarden aan ecosysteemdiensten (3,5 miljard euro), gevolgd door grasland (2,5 miljard euro). Bebouwde gebieden leveren de laagste totale waarden op.

De waarden per ecosysteemtype en ook uitsplitsing naar provincies is te vinden op Statline

StatLine - Aanbod van ecosysteemdiensten; fysiek en monetair, regio.