Belasting van het rioolstelsel, 1990-2023

Wat zijn de belangrijkste bronnen van de belasting van het rioolstelsel?

De belasting van het rioolstelsel bestaat uit:

• De emissies via een rioolaansluiting vanuit bedrijven en consumenten;
• Afspoeling met hemelwater vanaf gerioleerd verhard oppervlak (wegen, daken) van verontreinigingen veroorzaakt door atmosferische depositie, (weg)verkeer, corrosie van metalen en straatvuil.

Voor fosfor en stikstof wordt ook de afspoeling van verhardingen naar het rioolstelsel berekend, maar dat is een relatief kleine bron (1-3 procent van de belasting op riool). Het gaat daarbij om bronnen als bladval, depositie, uitspoeling zand en grond en urine en uitwerpselen van dieren.

Consumenten hebben het grootste aandeel in de belasting van het rioolstelsel

Bij vrijwel alle stoffen is het aandeel in de belasting van het rioolstelsel het grootst door consumenten. De emissies van geneesmiddelen naar het riool zijn vrijwel volledig afkomstig van consumenten. Deze emissies stijgen licht en houden gelijke tred met de bevolkingsgroei. 

Bij de PAK’s (polycyclische aromatische koolwaterstoffen) en zink zijn ook de emissies uit de doelgroep verkeer en vervoer van belang. Door slijtage van banden en remmen en door olielekkage komen deze emissies via afspoelend hemelwater in het riool. De omvang van deze emissies ontwikkelt zich in lijn met de geleidelijke groei van het verkeer en zijn daarom stabiel in de tijd of stijgen beperkt. Relevante bronnen voor nikkel, stikstof en fosfor zijn de industrie en de afvalverwerking. 

Voor de herbiciden glyfosaat en MCPA was het gebruik in het stedelijk groenbeheer een belangrijke bron van belasting van het riool. Sinds maart 2016 mogen professionele gebruikers bij het stedelijk groenbeheer echter geen chemische onkruidbestrijding meer toepassen op verharde ondergronden. Vanaf 2022 is ook het gebruik door particulieren verboden. Deze ontwikkeling is duidelijk zichtbaar in de trend van de cijfers van Glyfosaat en MCPA. 

Het biocide en diergeneesmiddel Imidacloprid komt voornamelijk via gebruik van dit middel bij (huis)dieren in het riool terecht.

Zie ook de grafiek Belasting van het rioolstelsel naar herkomst in de indicator Belasting van het oppervlaktewater naar herkomst 

Maatregelen

De afgelopen decennia zijn de meeste, relatief gemakkelijk te nemen maatregelen al genomen. Bij de aanpak van diffuse bronnen is er sprake van complexe regelgeving en veel actoren, waardoor de emissies op riool nog niet echt dalen. 

• Emissiereductiedoelstellingen Water 

Reductie van de emissies vindt plaats op de rioolwaterzuiveringsinstallaties

Voor de meeste stoffen geldt dat de emissies op het riool door behandeling op een rioolwaterzuiveringsinstallatie uiteindelijk fors verlaagd worden. De hoeveelheid die uiteindelijk het oppervlaktewater bereikt, is afhankelijk van de stof tussen de 50 en 90 procent lager dan de oorspronkelijke hoeveelheid die via het riool wordt aangevoerd op de rioolwaterzuivering.

• Belasting van het oppervlaktewater vanuit riolering en waterzuivering
• Impact van rioolwaterzuivering op de belasting van het oppervlaktewater