Water en natuur

Omvang van de Nederlandse sportvisserij, 1990 - 2020

In Nederland zijn in 2020 bijna 700 duizend actieve sportvissers aangesloten bij de georganiseerde sportvisserij door middel van vispassen. Door de coronabeperkingen is het aantal sportvissers significant toegenomen in 2020.

Beschrijving

In Nederland bestaat voor de binnenwateren de wettelijke plicht om in bezit te zijn van een schriftelijke toestemming van de visrechthebbende voor het uitoefenen van de hengelsport. In 2007 is voor deze schriftelijke toestemming de landelijke VISpas geïntroduceerd als opvolger van de sportvisakte. Het visrecht op het overgrote deel van de Nederlandse binnenwateren ligt bij de georganiseerde sportvisserij (m.u.v. het aalrecht). De controle op het bezit van de VISpas wordt uitgevoerd door politie, buitengewone opsporingsambtenaren (boa's) en verenigingscontroleurs. Het beoefenen van de zeesportvisserij is voor de meeste wateren vergunningvrij.

Aantal sportvissers

Nederland telde in 2020 ruim 698.000 aangesloten sportvissers en ruim 43.000 jeugdvissers. Het aantal is al vanaf 1990 vrij constant tot 2020. In 2020 nam het aantal geregistreerde sportvissers met ruim 17 % toe. Bij de jeugd nam het aantal vissers toe met zelfs 47%. Door de coronabeperkingen zochten heel veel mensen hun ontspanning aan de waterkant door te gaan vissen. Meestal zijn sportvissers aangesloten bij een lokale hengelsportvereniging. In Nederland zijn in 2020 748 hengelsportverenigingen actief.

Visserij- en visstandsbeheer

Sportvisserij heeft raakvlakken met natuur- en waterbeleid doordat ze afhankelijk zijn van een goede waterkwaliteit en visstand. De sportvisserijorganisatie is als visrechthebbende tevens verantwoordelijk voor de visserij en het visstandbeheer. Voor het beheer van het viswater worden visserij- en visstandbeheerplannen opgesteld. Sportvisserij Nederland heeft in 2019 en 2020 het functioneren van visstandbeheercommissies geëvalueerd. Slechts een klein aantal commissies is succesvol gebleken in een duurzaam visstandbeheer.

Effect op ecologie

Voor de sportvisserij wordt vaak vis uitgezet. Vroeger werden veel soorten voor de sportvisserij uitgezet zoals baars, blankvoorn, karper, regenboogforel, bruine forel, barbeel, kopvoorn, rietvoorn, winde en snoekbaars. Dit gebeurde in allerlei oppervlaktewateren en soms in habitats waar ze van nature niet voorkomen of in hoge dichtheden. Ook veel exoten zijn hier gekomen omdat ze uitgezet zijn voor sportvissers, zoals de snoekbaars, bronforel, regenboogforel, grootkopkarper en zilverkarper. Het uitzetten van vissen, die niet van nature voorkomen, kan schadelijk zijn voor het ecosysteem. De laatste jaren is het aantal visuitzettingen sterk gedaald, met uitzondering van karperuitzettingen. Karpers kunnen zich in Nederland moeilijk voortplanten, met als gevolg een achteruitgang van karperbestand. Maar ook karpers kunnen schade toebrengen aan het ecosysteem. Sportvisserij Nederland adviseert om in afgesloten visvijvers karpertjes uit te zetten en heeft daarvoor subsidie beschikbaar gesteld. In 2020 hebben 33 verenigingen in 49 wateren karpertjes uitgezet.

Sportvisserij draagt bij aan onderzoek naar verbetering van visstand en viswater, zoals bij de herintroductie van vissoorten (o.a. zeeforel, zalm, elft, steur) en de bescherming en ontwikkeling van visbestanden (o.a. haaien, roggen, paling, winde, snoek, snoekbaars, karper, brasem). Zo komen de gegevens over zoetwatervissen mede van Sportvisserij Nederland.

Sportvissers hebben ook baat bij een goed ecosysteem, zodat de belangengroep zich inzet voor een betere vismigratie, visvriendelijke waterkrachtcentrales, onderzoek naar de ecologie van vissen en zijn betrokken bij verbetering van het Markermeer en IJsselmeer. Mede dankzij onderzoek en expertise vanuit de sportvisserij zijn de belangrijkste migratieknelpunten in kaart gebracht, worden vispassages aangelegd en vismigratie gemonitord.
Daarentegen voeren zij verschillende procedures om de beperking van sportvisserijmogelijkheden tegen te gaan. Zo verkondigde minister Schouten (LNV) in juli 2020 een visserijvrije zone van 250 meter aan bij alle migratievoorzieningen in de binnenwateren omdat vissen hiermee een betere kans krijgen om vispassages te kunnen passeren. Na een politieke lobby van de sportvisserij nam een ruime meerderheid van de Tweede Kamer een motie aan die de regering verzoekt af te zien van deze visserijvrije zones voor de sportvisserij. De minister zal echter ongewijzigd invulling geven aan het voornemen om in 2022 tot de generieke instelling van alle visserijvrije zones voor alle vistuigen op migratiepunten over te gaan.

Referenties

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Omvang van de Nederlandse Sportvisserij, 1990 - 2020

Omschrijving

De omvang van de Nederlandse sportvisserij gebaseerd op het aantal sportvisakten.

Verantwoordelijk instituut

WUR (Marlies Sanders), PBL (Peter van Puijenbroek)

Basistabel

Informatie uit Jaarverslag Sportvisserij Nederland

Geografisch verdeling

Nederland

Verschijningsfrequentie

2 jaarlijks

Achtergrondliteratuur

Sportvisserij Nederland. Jaarverslag 2020.

Opmerking

De totale cijfers van het aantal sportvissers waren in het verleden iets lager dan het totaal aan visakten en vispassen, bijvoorbeeld doordat men zowel de ZeeVISpas als de VISpas had. In voorgaande versies van de indicator zijn geregistreerde sportvissers en uitgegeven VISpassen daarom in afzonderlijke grafieken weergegeven. De ZeeVISpas is echter in 2019 afgeschaft. Het aantal geregistreerde Sportvissers is momenteel hetzelfde als het aantal uitgegeven Vispassen plus het aantal Kleine vispassen. De 'Kleine Vispas' is voor sportvissers die geen lid willen worden van een hengelsportvereniging. De JeugdVISpas geldt voor leden van een lokale hengelsportvereniging tot 14 jaar. De jeugdvissers met een JeugdVISpas staan niet in bovenstaande grafiek. Naast de geregistreerde sportvissers zijn er ook niet geregistreerde sportvissers, zodat het een onderschatting is van het aantal sportvissers.

Betrouwbaarheidscodering

Integrale enquête.

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2021). Omvang van de Nederlandse sportvisserij, 1990 - 2020 (indicator 1275, versie 08 , 26 oktober 2021 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.