Compendium voor de Leefomgeving
462 feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte
Natuurbeleid en natuurbescherming

Nationale parken

U bekijkt op dit moment een archiefversie van deze indicator. De actuele indicatorversie met recentere gegevens kunt u via deze link bekijken.

Nederland heeft 20 nationale parken ingesteld met als doel de natuur duurzaam in stand te houden en kenmerkende natuurwaarden verder te ontwikkelen. Hiermee volgt Nederland een initiatief van The World Conservation Union (IUCN).


De kaart geeft de ligging weer van de nationale parken in Nederland. Door op de naam te klikken gaat u naar een website met meer informatie over een park. De data van instelling en de omvangen van de parken vindt u in deze tabel.

Wat zijn nationale parken?

De Nederlandse nationale parken zijn aaneengesloten gebieden van tenminste 1.000 hectare. Ze bestaan uit natuurterreinen, wateren en/of bossen en hebben een bijzondere landschapskwaliteit en een typerend planten- en dierenleven. Er zijn goede mogelijkheden voor recreatief medegebruik.
Vergeleken met het buitenland, zijn de Nederlandse nationale parken gering van omvang. Ook komen 'echte' (door de mens onaangetaste) natuurgebieden nauwelijks voor. Toch kent ons land bijzondere waardevolle ecosystemen die elders in de wereld niet of slechts in zeer beperkte mate voorkomen, zoals duingebieden, veenmoerassen en heidegebieden. Nationale parken kunnen ook cultuurgronden (=landbouwgronden) omvatten, voor zover deze zijn aangewezen als Relatienotagebieden of als natuurontwikkelingsgebieden.
De nationale parken behoren tot de kerngebieden van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS), het stelsel van natuur- en bosgebieden met hun rand- en verbindingszones. De EHS vormt de groene ruggengraat van de Nederlandse natuur.

Historie

In 1969 sloot Nederland zich aan bij een initiatief van The World Conservation Union (IUCN)
om nationale parken in te stellen. De IUCN beoogt daarmee om grote natuurgebieden veilig te stellen en duurzaam in stand te houden. In de loop der jaren zijn 20 gebieden aangewezen als nationaal park. In april 2006 is met de officiële instelling van De Alde Feanen als nationaal park de aanwijzing van 20 nationale parken voltooid.
Twee nationale parken (de Hoge Veluwe en de Veluwezoom) zijn op particulier initiatief tot stand gekomen. Het gebied Zoom-Kalmthoutse Heide is een grensoverschrijdend park op basis van het Benelux-verdrag Natuur- en landschapsbescherming. Het nationaal park de Meinweg maakt deel uit van het Nederlands-Duitse grenspark Maas-Schwalm-Nette dat in 1977 werd ingesteld.

Beleidsdoelen

Nationale parken zijn ingesteld door de Minister van LNV, met instemming van de eigenaren, beheerders en andere direct betrokken organisaties en instanties. Deze geven aan bereid te zijn het gebied samen als nationaal park te beheren en zorg te dragen voor het duurzaam behoud. Kenmerkend voor nationale parken is de meervoudige doelstelling; dat wil zeggen de combinatie van natuurbehoud en -ontwikkeling met mogelijkheden voor natuurgerichte recreatie, voorlichting en educatie en wetenschappelijk onderzoek.
In nationale parken wordt gestreefd naar duurzame instandhouding van de natuur en de ontwikkeling van de bestaande en potentiële, voor het gebied kenmerkende, natuurwaarden. Hiertoe wordt het natuurbeheer, waar nodig, geïntensiveerd en, waar mogelijk, natuurontwikkeling toegepast. Natuurontwikkeling is sinds een aantal jaren een belangrijk onderdeel van het natuurbeleid. Het is onder meer gericht op het terugbrengen van verloren gegane natuurwaarden.

Referenties

  • LNV (2000). Natuur voor mensen, mensen voor natuur. Nota Natuur, Bos en Landschap in de 21e eeuw. Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij. Den Haag.

Relevante informatie

Technische toelichting

Technische toelichting

De informatie is afkomstig van het Ministerie van LNV. De omvangen van de parken zijn nog niet exact bekend. LNV voert nog een inventarisatie uit om de omvangen exacter vast te stellen.

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2006). Nationale parken (indicator 1314, versie 05 , 13 december 2006 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.