Compendium voor de Leefomgeving
462 feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte

Klimaatverandering

De opwarming van de aarde is het gevolg van een optelsom van invloeden: de in de atmosfeer aanwezige broeikasgassen, de zon, de vulkanen en natuurlijke schommelingen binnen het klimaatsysteem (met name veroorzaakt door oceanen).

De meeste wetenschappers zijn het er over eens dat de mens dit broeikaseffect beïnvloedt. Door het verbruiken van fossiele brandstoffen (kolen, olie, gas) en grootschalige landgebruik neemt in de atmosfeer de concentratie toe van broeikasgassen zoals kooldioxide (CO2), methaan (CH4) en lachgas (N2O). In het vijfde klimaatrapport van het IPCC uit 2014 staat dat het extreem waarschijnlijk is (meer dan 95% zeker) dat meer dan de helft van de opwarming sinds 1951 is veroorzaakt door de mens.

De voorspelde effecten van klimaatverandering op lokale en regionale schaal zijn onzekerder dan de gemiddelde uitkomsten voor de aarde als geheel. Dat maakt het lastiger om de effecten voor bijvoorbeeld Nederland of een gebied binnen Nederland goed te voorzien. Wel is het zo dat de opwarming in de buurt van de polen sneller gaat dan in de tropen. In Siberië is de temperatuur al 3 graden Celsius hoger dan aan het begin van de industriële revolutie. Over het algemeen warmt het boven land sneller op dan boven de oceaan. Nu al is geconstateerd dat Nederland tweemaal sneller opwarmt dan de gemiddelde temperatuur in de hele wereld.

 

Recent vernieuwd

Temperatuurextremen in Nederland, 1907-2019

Indicator | 4 juni 2020

Temperaturen in Nederland zijn de afgelopen eeuw sterk toegenomen. Dit heeft ook invloed op het vóorkomen van extreme temperaturen. Uit de analyse van een viertal indicatoren voor hoge... meer

Emissies broeikasgassen, 1990-2019

Indicator | 12 mei 2020

In 2018 lag, op basis van definitieve cijfers, de uitstoot van broeikasgassen 2,7% lager dan in 2017, een daling van 5,1 Mton CO2-equivalenten. De uitstoot in 2018 was 15,1% lager dan in 1990. Op... meer

Jaarlijkse hoeveelheid neerslag in Nederland, 1910-2019

Indicator | 24 april 2020

De jaarlijkse neerslaghoeveelheid in Nederland is in de periode 1910-2019 gelijkmatig gestegen van 692 naar 873 millimeter. Dit is een toename van 26% in 110 jaar. De... meer

Temperatuur in Nederland en mondiaal, 1907 - 2019

Indicator | 21 april 2020

De jaargemiddelde temperatuur in Nederland is sinds 1907 met 2,1 °C toegenomen. De zomer is het sterkst opgewarmd, gevolgd door de lente en herfst. De wereldgemiddelde... meer

Meteorologische gegevens, 1990-2019

Indicator | 2 april 2020

In 2019 bedroeg de gemiddelde jaartemperatuur in De Bilt 11,2 graden Celsius. Daarmee was het jaar ongeveer even warm als 2018. De winter 2019/2020 in haar geheel was extreem zacht... meer

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.