Compendium voor de Leefomgeving
473 feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte

Klimaatverandering

De opwarming van de aarde is het gevolg van een optelsom van invloeden: de in de atmosfeer aanwezige broeikasgassen, de zon, de vulkanen en natuurlijke schommelingen binnen het klimaatsysteem (met name veroorzaakt door oceanen).

De meeste wetenschappers zijn het er over eens dat de mens dit broeikaseffect beïnvloedt. Door het verbruiken van fossiele brandstoffen (kolen, olie, gas) en grootschalige landgebruik neemt in de atmosfeer de concentratie toe van broeikasgassen zoals kooldioxide (CO2), methaan (CH4) en lachgas (N2O). In het vijfde klimaatrapport van het IPCC uit 2014 staat dat het extreem waarschijnlijk is (meer dan 95% zeker) dat meer dan de helft van de opwarming sinds 1951 is veroorzaakt door de mens.

De voorspelde effecten van klimaatverandering op lokale en regionale schaal zijn onzekerder dan de gemiddelde uitkomsten voor de aarde als geheel. Dat maakt het lastiger om de effecten voor bijvoorbeeld Nederland of een gebied binnen Nederland goed te voorzien. Wel is het zo dat de opwarming in de buurt van de polen sneller gaat dan in de tropen. In Siberië is de temperatuur al 3 graden Celsius hoger dan aan het begin van de industriële revolutie. Over het algemeen warmt het boven land sneller op dan boven de oceaan. Nu al is geconstateerd dat Nederland tweemaal sneller opwarmt dan de gemiddelde temperatuur in de hele wereld.

 

Recent vernieuwd

Emissies naar lucht door huishoudens, 1990-2018

Indicator | 27 september 2019

De emissies van kooldioxide (CO2) en stikstofoxiden (NOx) worden voor het belangrijkste deel bepaald door de inzet van brandstoffen voor ruimteverwarming.

Emissies naar lucht door de energievoorziening, 1990-2018

Indicator | 27 september 2019

Met uitzondering van kooldioxide zijn de emissies van belangrijke stoffen als NOx en SO2 door de energievoorziening in de periode 1990-2018 afgenomen.

CO2-uitstoot Nederlandse deelnemers EU ETS, 2005-2018

Indicator | 11 september 2019

De circa 430 Nederlandse bedrijven die aan het Europese emissiehandelssysteem (EU ETS) deelnemen, hebben in 2018 in totaal 87,4 Mton CO2-equivalenten uitgestoten. Dit is... meer

Emissies broeikasgassen, 1990-2018

Indicator | 10 september 2019

Op basis van voorlopige cijfers blijkt dat in 2018 de uitstoot van broeikasgassen 2 procent lager was dan in 2017, een daling van 4,4 Mton CO2-equivalenten. De uitstoot in... meer

Windvermogen in Nederland, 1990-2018

Indicator | 20 augustus 2019

De elektriciteitsproductie van windmolens nam in 2018 met 4 procent toe en dat komt vrijwel overeen met de uitbreiding van de capaciteit. Per saldo werd ongeveer 190 megawatt aan... meer

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.