Compendium voor de Leefomgeving
463 feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte

Klimaatverandering

De opwarming van de aarde is het gevolg van een optelsom van invloeden: de in de atmosfeer aanwezige broeikasgassen, de zon, de vulkanen en natuurlijke schommelingen binnen het klimaatsysteem (met name veroorzaakt door oceanen).

De meeste wetenschappers zijn het er over eens dat de mens dit broeikaseffect beïnvloedt. Door het verbruiken van fossiele brandstoffen (kolen, olie, gas) en grootschalige landgebruik neemt in de atmosfeer de concentratie toe van broeikasgassen zoals kooldioxide (CO2), methaan (CH4) en lachgas (N2O). In het vijfde klimaatrapport van het IPCC uit 2014 staat dat het extreem waarschijnlijk is (meer dan 95% zeker) dat meer dan de helft van de opwarming sinds 1951 is veroorzaakt door de mens.

De voorspelde effecten van klimaatverandering op lokale en regionale schaal zijn onzekerder dan de gemiddelde uitkomsten voor de aarde als geheel. Dat maakt het lastiger om de effecten voor bijvoorbeeld Nederland of een gebied binnen Nederland goed te voorzien. Wel is het zo dat de opwarming in de buurt van de polen sneller gaat dan in de tropen. In Siberië is de temperatuur al 3 graden Celsius hoger dan aan het begin van de industriële revolutie. Over het algemeen warmt het boven land sneller op dan boven de oceaan. Nu al is geconstateerd dat Nederland tweemaal sneller opwarmt dan de gemiddelde temperatuur in de hele wereld.

 

Recent vernieuwd

Vinddatum eerste kievitsei in Friesland, 1901-2020

Indicator | 12 maart 2020

Het eerste kievitsei is de afgelopen honderd jaar steeds vroeger in het jaar gevonden. Klimaatverandering lijkt hierbij een belangrijke factor.

Isolatiemaatregelen woningen, 1982-2018

Indicator | 11 maart 2020

Het aantal woningen met isolatiemaatregelen neemt gestaag toe. Dubbel glas en dakisolatie zijn de meest voorkomende isolatievormen.

Emissies naar lucht door huishoudens, 1990-2018

Indicator | 9 maart 2020

De emissies van kooldioxide (CO2) en stikstofoxiden (NOx) worden voor het belangrijkste deel bepaald door de inzet van brandstoffen voor ruimteverwarming.

Emissies naar lucht door de energievoorziening, 1990-2018

Indicator | 9 maart 2020

Met uitzondering van kooldioxide zijn de emissies van belangrijke stoffen als NOx en SO2 door de energievoorziening in de periode 1990-2018 afgenomen.

Emissies broeikasgassen, 1990-2018

Indicator | 21 februari 2020

In 2018 lag de uitstoot van broeikasgassen 2,7% lager dan in 2017, een daling van 5,1 Mton CO2-equivalenten. De uitstoot in 2018 was 15,1% lager dan in 1990. De doelstelling voor 2020... meer

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.