Compendium voor de Leefomgeving
465 feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte

Klimaatverandering

De opwarming van de aarde is het gevolg van een optelsom van invloeden: de in de atmosfeer aanwezige broeikasgassen, de zon, de vulkanen en natuurlijke schommelingen binnen het klimaatsysteem (met name veroorzaakt door oceanen).

De meeste wetenschappers zijn het er over eens dat de mens dit broeikaseffect beïnvloedt. Door het verbruiken van fossiele brandstoffen (kolen, olie, gas) en grootschalige landgebruik neemt in de atmosfeer de concentratie toe van broeikasgassen zoals kooldioxide (CO2), methaan (CH4) en lachgas (N2O). In het vijfde klimaatrapport van het IPCC uit 2014 staat dat het extreem waarschijnlijk is (meer dan 95% zeker) dat meer dan de helft van de opwarming sinds 1951 is veroorzaakt door de mens.

De voorspelde effecten van klimaatverandering op lokale en regionale schaal zijn onzekerder dan de gemiddelde uitkomsten voor de aarde als geheel. Dat maakt het lastiger om de effecten voor bijvoorbeeld Nederland of een gebied binnen Nederland goed te voorzien. Wel is het zo dat de opwarming in de buurt van de polen sneller gaat dan in de tropen. In Siberië is de temperatuur al 3 graden Celsius hoger dan aan het begin van de industriële revolutie. Over het algemeen warmt het boven land sneller op dan boven de oceaan. Nu al is geconstateerd dat Nederland tweemaal sneller opwarmt dan de gemiddelde temperatuur in de hele wereld.

 

Recent vernieuwd

Hernieuwbare elektriciteit, 1990-2019

Indicator | 8 september 2020

In 2019 bedroeg de productie van hernieuwbare elektriciteit 21,9 miljard kWh, of wel bijna 18 procent van het totale elektriciteitsverbruik in Nederland. Dat is, gemeten in kilowattuur, 18 procent... meer

Verbruik van hernieuwbare energie 1990-2019

Indicator | 8 september 2020

Het aandeel hernieuwbare energie in het totale energieverbruik was in 2019 met 8,7 procent, 17 procent hoger dan het jaar er voor toen het aandeel 7,4 procent was. Het verbruik van hernieuwbare... meer

Verbruik van hernieuwbare energie voor vervoer, 2005-2019

Indicator | 8 september 2020

Het verbruik van hernieuwbare energie voor vervoer groeit vanaf 2007 doordat de overheid leveranciers van benzine en diesel heeft verplicht om hernieuwbare energie te leveren. Vanaf 2017 is er een... meer

Windvermogen in Nederland, 1990-2019

Indicator | 8 september 2020

De capaciteit van de windmolens nam in 2019 enigszins toe. Deze toename komt in zijn geheel voor rekening van winmolens op land; de capaciteit van windmolens op zee bleef gelijk.

Neerslagextremen in Nederland, 1910-2019

Indicator | 13 augustus 2020

Extreme neerslag in Nederland is sterk toegenomen in de tijd. Het opvallendst is de toename in het aantal dagen met zware neerslag, dat wil zeggen: dagen met meer dan 50 mm neerslag ergens in... meer

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.