Compendium voor de Leefomgeving
472 feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte

Monitor Nationale Omgevingsvisie 2020

Dit is de eerste monitor van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI; BZK 2020). De monitor brengt met effectindicatoren in beeld welke ontwikkelingen zich in de leefomgeving voordoen, gekoppeld aan de doelen van de NOVI. Waar deze doelen voldoende concreet zijn, doet de monitor een uitspraak over de mate van doelbereik. Bij de overige doelen geven de indicatoren de richting aan van ontwikkelingen. Deze monitor is de nulmeting bij de start van de NOVI.

Deze pagina is nog in ontwikkeling. In de komende weken worden de links naar de geactualiseerde indicatoren geactiveerd. Het rapport van de monitor Nationale Omgevingsvisie - 2020: Nulmeting bij de start van de NOVI is te downloaden op de website van het PBL.

De NOVI brengt de langetermijnvisie in beeld. De Rijksoverheid wil sturen op nationale belangen en daar richting aan geven. Die komen samen in vier prioriteiten:

  1. Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie
  2. Duurzaam economisch groeipotentieel
  3. Sterke en gezonde steden en regio’s
  4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied

Elk van deze vier prioriteiten bevat een grote verscheidenheid aan doelen. Vaak zijn de doelen in de NOVI onvoldoende concreet om in deze monitor een uitspraak te kunnen doen over het doelbereik; dan is volstaan met het aangeven of de ontwikkeling al dan niet de goede richting opgaat.
Het beeld uit deze monitor is divers. Grofweg laten de indicatoren voor de eerste drie prioriteiten zowel positieve als negatieve ontwikkelingen zien, en de indicatoren voor de vierde prioriteit vooral negatieve. Over alle vier de prioriteiten laten de indicatoren op het gebied van de duurzaamheid alle een minder positief beeld zien. Het gaat dan om indicatoren op het gebied van energietransitie en circulaire economie, en om de natuur- en waterkwaliteit, en de milieukwaliteit in het landelijk gebied.

De Nationale belangen en opgaven overstijgen het lokale, regionale en provinciale niveau en vragen om nationale politiek-bestuurlijke aandacht. Naast de ingang via de prioriteiten zijn de indicatoren van de Monitor NOVI ook te vinden via de nationale belangen. De indeling is dan uiteraard anders, maar het totaal van indicatoren is op enkele uitzonderingen na voor beide ingangen gelijk.

Kies de gewenste indeling:

Indicatoren volgens de 4 prioriteiten van de Nationale Omgevingsvisie

Prioriteit 1 - Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie
Thema Indicatoren in rapport Achtergrondindicatoren
Klimaatbestendige inrichting
  • Veiligheid primaire waterkeringen
  • Veiligheid regionale waterkeringen (i.o.)
  • Woningbouw in gebieden voor waterveiligheid (kustfundament)
  • Woningbouw in gebieden voor waterveiligheid (rivierbed grote rivieren)
  • Woningbouw in gebieden voor waterveiligheid (reserveringsgebieden grote rivieren)
  • Woningbouw op ongunstige locaties voor waterhuishouding of bodemdaling (i.o.)
  • Impactanalyse waterveiligheid en wateroverlast (i.o.)
  • Stedelijk hitte-eilandeffect: zie de Atlas Leefomgeving
Klimaat en energietransitie
Prioriteit 2 - Duurzaam economisch groeipotentieel
Thema Indicatoren in rapport Achtergrondindicatoren
Circulariteit
  • Materiaalstromen
  • Materiaalproductiviteit
  • Toegevoegde waarde en werkgelegenheid CE
  • Hergebruikt afval: recycling
  • Zelfvoorzienendheid grondstoffen
  • In- en uitvoer van afvalstoffen
Vestigingsklimaat en concurrentiepositie
  • Milieugebruiksruimte havengebieden en transportroutes (i.o.)
  • Secundaire inzet bouwmaterialen
  • Sociale cohesie – Woninginbraken
  • Sociale cohesie – Geweldsmisdrijven
Bereikbaarheid en mobiliteit
Prioriteit 3 - Sterke en gezonde steden en regio’s
Thema Indicatoren in rapport Achtergrondindicatoren
Geconcentreerde verstedelijking
Leefomgevings- kwaliteit
Prioriteit 4 - Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijke gebied
Thema Indicatoren in rapport Achtergrondindicatoren
Bodem en water
  • Probleemstoffen bij waterwinning voor drinkwater
  • Waterstress (i.o.)
  • Bodemdaling veenweiden (i.o.)
  • Tekort zoet water voor peilbeheer (i.o.)
  • Vasthouden van water (i.o.)
Waterkwaliteit en natuurkwaliteit
Landbouw
Landschap
  • Verspreide bebouwing in waardevolle landschappen (i.o.)
  • Zon/wind in waardevolle landschappen (i.o.)
  • Openheid Werelderfgoederen
    • Openheid waardevolle landschappen (i.o.)
    • Recreatieve bebouwing kust (i.o.)
  • Verspreide bebouwing (i.o.)
  • Cultuurhistorie (i.o.)
  • Openheid landschap (i.o.)
  • Opgaande beplanting (i.o.)
  • Relief (i.o.)
  • Landgebruik (i.o.)
Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.