Compendium voor de Leefomgeving
473 feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte
Ontwikkelingen in de maatschappij

Ruimte per inwoner, 1900-2012

Door de sterke groei van de Nederlandse bevolking tussen 1900 en 2012 is beschikbare ruimte per inwoner in deze periode met meer dan 67% afgenomen. De ruimte per inwoner in Nederland is niet gelijkmatig verdeeld over het land. Het beeld van het ruimtegebruik in Nederland zal dus voor een inwoner van Friesland anders zijn dan iemand uit Utrecht.

Hoeveelheid bos en natuur

De Nederlandse bevolking groeide tussen 1900 en 2012 van 5,1 naar 16,7 miljoen mensen. Met name door deze sterke groei is tijdens de twintigste eeuw de totale beschikbare ruimte per inwoner met meer dan twee derde afgenomen.
Hoewel de totale oppervlakte natuur en bos de laatste twintig jaar is toegenomen, heeft de grootste afname in het aantal beschikbare m2 per inwoner zich juist in deze categorie voorgedaan. De hoeveelheid natuur en bos per inwoner is van ruim 1700 m2 in 1900 gedaald naar slechts 293 m2 in 2012.

Agrarisch-, natuurlijk terrein en bos

De dunner bevolkte provincies hebben meer ruimte voor landbouw en natuur. De provincies Drenthe, Flevoland (o.a. Oostvaardersplassen), Gelderland (Veluwe) en Friesland (Waddeneilanden) hebben veel natuurlijk terrein. Per inwoner van Friesland of Drenthe is er in 2012 meer dan acht keer zo veel landbouwgrond aanwezig als per inwoner van Zuid-Holland.

Wonen en recreëren

Per inwoner van Drenthe is er in 2012 ruim 200 m2 woongebied aanwezig. Dit in tegenstelling tot Zuid-Holland, die moet het met ruim de helft minder per inwoner doen. Dat verschil wordt veroorzaakt door de hoge bevolkingsdichtheid in Zuid-Holland. Ook voor recreatieterrein is er in de dunbevolkte provincies relatief meer ruimte. In Zeeland is er per inwoner meer dan twee keer zo veel ruimte aanwezig voor recreëren als in Noord-Holland.

Recreatieterrein

Veel recreatieterreinen bevinden zich in de buurt van de steden. Dat wil niet zeggen dat stedelingen veel vierkante meters recreatieterrein tot hun beschikking hebben, integendeel. De kaart laat zien dat er voor de inwoners van de Randstad en de overige steden relatief weinig specifiek recreatieterrein beschikbaar is binnen hun gemeente.

Relevantie

De hoeveelheid groen in de directe leefomgeving van mensen bepaalt voor een deel de leefomgevingskwaliteit in stedelijke gebieden, en wordt in het algemeen door mensen als belangrijk ervaren. Openbaar groen in de buurt heeft voor de stedelingen een positieve invloed op zowel de fysieke als de mentale gezondheid (De Boer en De Groot, 2010). Daarnaast heeft het ook een sociale functie als ontmoetingsplaats.

Referenties

Relevante informatie

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Ruimte per inwoner, 1900-2012

Omschrijving

In de tekst worden de termen bodemgebruik en ruimtegebruik door elkaar heen gebruikt.

Ruimtegebruik per inwoner voor een aantal vormen van bodemgebruik. Met name woonterrein, agrarisch terrein, recreatieterrein, bos en natuurlijk terrein

Verantwoordelijk instituut

Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Hans Visser

Berekeningswijze

De korte onderzoeksbeschrijving Bodemgebruik (CBS, 2005) geeft informatie over de berekeningsmethode. Tussen 1985 en 1989 is de wijze van gegevensverzameling gewijzigd. Voor 1989 werden de gegevens aangeleverd door de gemeenten. Vanaf 1989 vindt de inventarisatie plaats aan de hand van luchtfoto's. Met ingang van het onderzoeksjaar 2000 wordt bij de inventarisatie van het bodemgebruik een nieuwe methodiek gevolgd. Vanaf dat jaar wordt gebruik gemaakt van de basisgeometrie van het digitale topografische basisbestand van de Topografische Dienst Nederland (TOP10Vector)(CBS, 2003).
Oppervlakte per gebruikscategorie per provincie delen door het aantal inwoners.

Basistabel

StatLine: Bodemgebruik, regio; 1989, 1993, 1996 (CBS, 2005).StatLine: Bodemgebruik; uitgebreide gebruiksvorm, per gemeente (CBS, 2016).

Geografisch verdeling

Nederland, provincies

Andere variabelen

Voor de meeste hoofdterreintypen zijn er meer onderverdelingen beschikbaar dan in de tabel hierboven worden weergegeven.

Verschijningsfrequentie

Eens in de twee à drie jaar

Achtergrondliteratuur

Bodemgebruik in Nederland geharmoniseerd met TOP10Vector (CBS, 2003).Korte onderzoeksbeschrijving Bodemgebruik (CBS, 2005).

Betrouwbaarheidscodering

B (schatting gebaseerd op een groot aantal zeer accurate metingen, waarbij representativiteit van de gegevens vrijwel volledig is).

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2016). Ruimte per inwoner, 1900-2012 (indicator 0062, versie 10 , 26 februari 2016 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.