Verzurende depositie, 1990-2025

Dalende trend maar na 2010 kleinere daling

De landelijk gemiddelde depositie van verzurende stoffen is sinds 1990 meer dan gehalveerd. In 1990 bedroeg de depositie van verzurende stoffen, gemiddeld over Nederland, nog 4.445 mol zuur-equivalenten per hectare. Dit is tot 2010 gedaald tot 2.150 mol zuur-equivalenten per hectare. Na 2010 is de afname minder groot en in sommige jaren is sprake van een stijging. In 2024 bedroeg de verzurende depositie nog circa 1.910 mol per hectare. De verzurende depositie in 2025 is met voorlopige gegevens berekend en is lager dan in 2024. 

Potentieel verzurende depositie en daadwerkelijke verzuring

Met de verzurende depositie wordt de potentieel verzurende depositie bedoeld. Dit is de maximale verzuring die kan ontstaan door neerslag van zwaveldioxide, stikstofoxiden en ammoniak. Deze stoffen en de nieuwe stoffen die daaruit worden gevormd, kunnen de bodem en het water zuurder maken. De daadwerkelijke verzuring in bodem en water kan in de praktijk minder zijn, doordat het zuur op andere stoffen reageert. 

Oorzaken afname verzurende depositie 

De depositie van verzurende stoffen is sinds 1990 vooral afgenomen door de afname van de uitstoot van zwaveldioxide. De emissies van stikstofoxiden en ammoniak zijn ook gedaald, maar minder sterk. Zie de website van Emissieregistratie (Overzichtstabellen Lucht):

• De emissie van zwaveldioxide is in Nederland vanaf 1990 met 92% afgenomen. Deze sterke afname komt door de overschakeling van olie op gas door raffinaderijen en de chemische industrie, door maatregelen als rookgasontzwaveling en door inzet van kolen met een lager zwavelgehalte in de kolengestookte energiecentrales. Ook de emissies van zwaveldioxide door verkeer zijn afgenomen door de verlaging van het zwavelgehalte van de brandstoffen. 
• De emissie van stikstofoxiden in Nederland daalde sinds 1990 met 62%. Deze daling is het resultaat van maatregelen zoals invoering van katalysatoren, strengere emissie-eisen aan personenauto’s en vrachtverkeer, betere isolatie en ketels in woningen en gebouwen en een lagere inzet van steenkool voor energieproductie.
• De emissie van ammoniak in Nederland is sinds 1990 met 67% gedaald. Deze emissiedaling is het gevolg van maatregelen in de landbouw, zoals het direct onderwerken van mest bij de aanwending, verbeterde voersamenstelling, het gebruik van emissiearme stallen en het afdekken van mestsilo’s.
• Bovendien zijn de buitenlandse emissies van ammoniak en vooral stikstofoxiden in dezelfde periode afgenomen.

Het relatieve belang van de stikstofverbindingen (afkomstig van de emissies van ammoniak en stikstofoxiden) in de zuurdepositie is sinds 1990 toegenomen. Dit komt omdat de emissie van zwaveldioxide het sterkst zijn gedaald. De verzurende depositie kan per jaar door weersomstandigheden tot circa 10% fluctueren, zelfs als de emissies gelijk blijven. 

Nederlandse emissiebronnen dragen voor ongeveer twee derde bij aan de verzurende depositie. Daarvan levert de Nederlandse landbouw de grootste bijdrage. Buitenlandse bronnen dragen voor een derde bij aan de verzurende depositie in Nederland. Zie ook Herkomst verzurende depositie. 

Regionale verschillen in de verzurende depositie

Regionaal komen grote verschillen voor in de verzurende depositie in Nederland. In met name de Gelderse Vallei en de Peel komen deposities voor van meer dan 4.000 mol per hectare per jaar. Dat komt door de hoge lokale ammoniakuitstoot van de intensieve veehouderij. Daarnaast komt ammoniak veelal dichtbij de grond vrij en deponeert relatief snel. Deze combinatie zorgt ervoor dat er meer ammoniak dichtbij de bron neerkomt dan bijvoorbeeld het geval is bij stikstofoxiden. Zo slaat binnen een afstand van 500 meter van de bron circa 5% van de ammoniak en 2,5% van de stikstofoxiden neer. Op grotere afstand van de bron slaat relatief minder stikstof neer omdat ammoniak en stikstofoxiden steeds meer verdunnen in de lucht. Maar de neerslag komt wel in een veel groter gebied neer. Dit zorgt dus voor een grotere totale stikstof depositie over een uitgestrekter gebied. Binnen een afstand van 250 kilometer van de bron, is ongeveer 80% van de ammoniak en 40% van de stikstofoxiden neergeslagen. Daarbij is vooral de ruwheid van het terrein belangrijk. Een hogere ruwheid (b.v. een bos of een stad) vangt meer ammoniak (en ook stikstofoxiden) af dan een glad terrein.