Energie en milieu

Windturbines op land en op zee, 1990 - 2021

Het aantal windturbines op land en in binnenwateren is gestegen van 323 in 1990 tot 2403 eind 2021. Na een stagnatie van de groei, nam het aantal in 2020 en 2021 op land met 372 turbines toe. Rond de plaatsing op land is veel maatschappelijke discussie over de inpassing in het landschap. Vanaf 2008 worden ook windparken op zee gebouwd, ver uit de kust, ook hier is sprake van een sterke groei.

Aantal windturbines op land stijgt

Het aantal windturbines op land en in binnenwateren is tot 2008 sterk gegroeid. Daarna was er sprake van een stagnatie. Tussen 2014 en eind 2019 nam het aantal slechts met 4 windturbines toe. Dat de netto groei afgevlakte kwam vooral doordat veel oude turbines werden gesloopt en er weinig werd bijgebouwd. Vanaf 2020 keerde deze trend en nam het aantal windturbines op land sterk toe.
Doordat de nieuwe generatie windturbines een aanzienlijk groter vermogen hebben dan de oude, neemt het totale vermogen veel sterker toe dan het aantal turbines, zie hiervoor onderstaande indicatoren.

Vijf windparken op zee

In de periode 2006 tot en met 2021 zijn er vijf windparken op zee gebouwd, met in totaal 462 windturbines. Deze turbines hebben een gemiddelde tiphoogte van 158 meter (ashoogte plus straal van het rotorblad). Inmiddels zijn er plannen voor een uitbreiding van de bestaande parken en voor de bouw van nieuwe parken op de Noordzee.

Windturbines in het IJsselmeer

In het IJsselmeer werd in 1996 het eerste windpark gebouwd. Eind 2021 stonden er 165 windturbines in het IJsselmeer, met een gemiddelde tiphoogte van 154 meter. Een deel daarvan staat opgesteld in rijen langs de waterlijn, alleen de 89 windturbines van windpark Fryslan zijn verder van de waterlijn gebouwd.

Windturbines in ruim 25 jaar tot zeven keer zo hoog

De nieuwste generatie windturbines is tot een factor zeven keer hoger dan de eerste. Eind jaren tachtig en begin jaren negentig zijn molens geplaatst met een ashoogte van ongeveer 25 tot 30 meter. Eind 2021 stonden er 1003 turbines met een ashoogte van 100 tot 155 meter. Deze turbines hebben een rotordiameter van 70 tot 220 meter. De hoogste turbine heeft een ashoogte van 155 meter, gecombineerd met rotorbladen met een diameter van 220 meter. Dit betekent dat deze windturbines een tiphoogte heeft van 260 meter. De gemiddelde tiphoogte op land bedroeg 179 meter eind 2021.

Waardering landschap neemt af door windturbines

Als windturbines zichtbaar zijn waarderen mensen het landschap binnen 1,5 km van de turbine een derde lager dan wanneer er geen windturbine zichtbaar is. Dit effect neemt met de afstand af. Op 2,5 km afstand is de afname van de waardering van het landschap een kwart. Het effect van hoogte van de turbines op de waardering is kleiner. Een landschap met een windturbine met een hoogte van 120 meter wordt ongeveer één tiende lager gewaardeerd dan hetzelfde landschap met een turbine van 80 meter hoog. Wel is het zo dat deze hogere turbine in een groter gebied zichtbaar is. Hoe deze effecten precies uitpakken op een specifieke locatie is afhankelijk van andere factoren die niet goed op kaart zijn weer te geven. Zo is het effect naar verwachting kleiner in de minder gewaardeerde landschappen van Laag-Nederland (open en in agrarisch gebruik) en landschappen waar al andere artefacten voorkomen zoals haventerreinen en industriegebieden, bijvoorbeeld de Maasvlakte. Ook de precieze plaatsing van de artefacten ten opzichte van bestaande landschapsstructuren zoals grote wateren speelt een rol.

Referenties

Relevante informatie

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Windturbines in de groene ruimte

Omschrijving

Spreiding en trend van windturbines in de groene ruimte

Verantwoordelijk instituut

Wageningen ResearchAuteur: Wim Nieuwenhuizen (Wageningen Environmental Research)

Berekeningswijze

Voor de ontwikkeling in aantal is gebruik gemaakt van CBS gegevens. Gegevens over locatie en hoogte zijn afkomstig van de database van Windstats.nl, stand van zaken tm 2020: http://www.windstats.nl/).

Basistabel

Statline: Windenergie op land; productie en capaciteit per provincie (CBS, 2022, gegevens van december 2021)

Geografisch verdeling

Nederland

Andere variabelen

Zie berekeningswijze

Verschijningsfrequentie

Jaarlijks

Achtergrondliteratuur

Windstats.nl

Opmerking

Stand per 31-12-2021

Betrouwbaarheidscodering

B - Schatting gebaseerd op een groot aantal (zeer accurate) metingen, waarbij representativiteit van de gegevens vrijwel volledig is

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2022). Windturbines op land en op zee, 1990 - 2021 (indicator 1475, versie 09 , 7 december 2022 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.