Bodem en grondwater

Landgebruik en het landschap, 2019

Het Nederlandse landschap wordt gevormd door combinaties van landgebruik, die sterk per regio verschillen. Zo wordt ongeveer de helft van Nederland gedomineerd door agrarisch landgebruik. Andere landschappen worden meer gedomineerd door rivieren, of bomen, bossen en natuurlijke terreinen, veelal in het oosten van Nederland. Vooral in het westen liggen veel stedelijke gebieden, met de bijbehorende infrastructuur. De verschillen per regio zijn ontstaan door de combinatie van natuurlijke en menselijke invloed. De afgelopen decennia is het landgebruik vooral veranderd door schaalvergroting in de landbouw en uitbreiding van bebouwing en natuur.

Grote diversiteit in landgebruik tussen provincies

Stedelijke landgebruiksvormen komen met name in de provincies in west Nederland voor. Langs de kust komen veel natuurlijke terreinen voor in de vorm van duinen. In de noordelijke provincies ligt minder stedelijke bebouwing en wordt het landschap gedomineerd door agrarisch landgebruik en meren en plassen. In de oostelijke en zuidelijke provincies ligt een mix van stedelijke en agrarische gebieden, afgewisseld met natuurlijke terreinen en bosgebieden.

Grootschalige akkerbouw domineert de zeekleigebieden van Zeeland, Friesland, Groningen, de Zuid-Hollandse eilanden, West-Brabant, de IJsselmeerpolders en andere droogmakerijen. Bollenteelt concentreert zich in de kustzones van Noord- en Zuid Holland, maar is in opkomst in met name de Noordoostpolder en een aantal zandgebieden. Landschappen met veel grasland zien we vooral terug in het veenweidegebied van het Groene Hart, Drenthe, Overijssel, Friesland en delen van Gelderland en Groningen. De combinatie met mais komt het meest voor op de zandgronden in het oosten van het land. Kleinschaliger, meer gesloten landschapen met een afwisseling tussen graslanden, akkerbouw en bossen en andere groene landschapselementen, komen van oudsher voor op de zandgronden van onder andere de Achterhoek, Twente, Drenthe, Noord-Brabant en Limburg. Boomteelt en fruitteelt zijn zowel te vinden in een aantal clusters in het rivierengebied, als meer verspreid over Nederland.

Glastuinbouw is van oudsher geconcentreerd in het Westland. Inmiddels zijn er ook clusters van kassen in de kop van Noord-Holland, Zuidoost Drenthe, ten zuiden van Zoetermeer en in de streek rond Venlo.

Bossen, bomen en natuurlijke terreinen komen verspreid over geheel Nederland voor, maar de grotere arealen liggen vooral op de hogere zandgronden. Met name de provincies Drenthe, Overijssel, Gelderland, Utrecht, Noord-Brabant en Limburg zijn rijk aan bossen en heidevelden.

Tot slot bevatten veel provincies grote open wateren zoals het IJsselmeer, de Waddenzee en in Zuid-Holland en Zeeland een aantal zeearmen.

Verschillende indelingen in landgebruik

De indicator Landgebruik van de Monitor Landschap geeft vooral ook inzicht in de verschillende typen landbedekking en landbouwgewassen in Nederland. Dit in tegenstelling tot de indicator 'Bodemgebruik van Nederland', die de landbouw niet onderverdeelt, en ook functionele klassen onderscheidt, zoals recreatieterreinen.

De indicator geeft met de klasse 'bomen, bos en natuurlijkterrein' beperkt inzicht in het areaal beschermd natuurgebied. In deze klasse ontbreken de natuurlijke wateren zoals beken, petgaten en meren. Daarnaast hebben niet alle bomen en bossen in deze indicator een natuurfunctie zoals de klasse bos op de kaart van de Index Natuur en Landschap. Het areaal bos is bovendien afhankelijk van de definitie van bos.

Referenties

Relevante informatie

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Landgebruik 2019

Omschrijving

Toestand en trend van het Landgebruik in Nederland

Verantwoordelijk instituut

Wageningen Environmental Research

Berekeningswijze

De kaart met landgebruik in 14 klassen is een aggregatie van het Landelijk Grondgebruiksbestand Nederland (LGN), dat het landgebruik in Nederland in 48 klassen weergeeft. Het LGN 2019 is vervaardigd op basis van de Basis Registratie Percelen 2019 (BRP) en de Basis Registratie Topografie (BRT), of Top10NL (versie november 2019).

Basistabel

nvt

Geografisch verdeling

Nederland

Verschijningsfrequentie

Tweejaarlijks

Achtergrondliteratuur

Hazeu, G.W., C. Schuiling, G.J. Dorland, G.J. Roerink, H.S.D. Naeff en R.A. Smidt, 2014. Landelijk Grondgebruiksbestand Nederland versie 7 (LGN7) - Vervaardiging, nauwkeurigheid en gebruik - juli 2014 Wageningen, Alterra. Alterra-rapport 2548. Hazeu, G.W., M. Vittek, R. Schuiling, J.D. Bulens, M.H. Storm, G.J. Roerink en W.M.L. Meijninger, 2020. LGN2018: een nieuwe weergave van het grondgebruik in Nederland. Wageningen, Wageningen Environmental Research, Rapport 3010. 88 blz.; 22 fig.; 7 tab.; 8 ref.

Opmerking

LGN2019 is gevalideerd (overall accuracy 95%).

Betrouwbaarheidscodering

C. Schatting, gebaseerd op een groot aantal (accurate) metingen; de representativiteit is grotendeels gewaarborgd.

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2022). Landgebruik en het landschap, 2019 (indicator 2205, versie 01 , 12 mei 2022 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.