Stikstofdepositie, 1990-2025

Dalende trend in depositie

De landelijk gemiddelde stikstofdepositie bedroeg in 1990 ruim 2.700 mol N/ha. Sindsdien is de gemiddelde stikstofdepositie gedaald met 48%. De stikstofdepositie was 1.140 mol N/ha in 2024. Ten opzichte van 2024 daalde de depositie in 2025, gebaseerd op een voorlopig cijfer. Het grootste deel van de stikstofdepositie slaat neer in de vorm van droge depositie. In mindere mate slaat stikstof neer als natte depositie.

Fluctuaties in stikstofdepositie

Van jaar op jaar zijn er schommelingen in de stikstofdepositie. Er waren periodes waarin de stikstofdepositie vrijwel niet daalde, doordat de uitstoot van met name ammoniak niet in alle jaren afnam. Ook door weersomstandigheden kunnen van jaar tot jaar variaties in de depositie optreden in de orde van grootte van 10%. Verder speelt hierbij mee dat door de verbeterde luchtkwaliteit er minder snel fijnstof vormt uit ammoniak (zie ook Relatie ontwikkelingen emissies en luchtkwaliteit, clo.nl). Daardoor volgt de ammoniakdepositie niet altijd een gelijke trend als de emissies. 

Daling depositie door lagere emissies

De daling in stikstofdepositie over de periode 1990 tot 2024 is het gevolg van lagere emissies van zowel stikstofoxiden (NO_x) als van ammoniak (NH₃) (zie de website van Emissieregistratie (Overzichtstabellen Lucht):):

• De emissie van stikstofoxiden in Nederland daalde sinds 1990 met 62%. Deze daling is het resultaat van maatregelen zoals invoering van katalysatoren, strengere emissie-eisen aan personenauto’s en vrachtverkeer, betere isolatie en ketels in woningen en gebouwen en een lagere inzet van steenkool voor energieproductie.
• De emissie van ammoniak in Nederland is sinds 1990 met 67% gedaald. Deze emissiedaling is het gevolg van maatregelen in de landbouw. De grootste daling in ammoniakemissies vond plaats in de periode voor 2010 door het direct onderwerken van mest bij de aanwending. Andere maatregelen, zoals verbeterde voersamenstelling, het gebruik van emissiearme stallen en dalende dieraantallen hebben ook bijgedragen aan lagere emissies. 
• Bovendien zijn de buitenlandse emissies van ammoniak en vooral stikstofoxiden in dezelfde periode afgenomen.

De mate van overschrijding van de kritische depositiewaarden in Natura 2000-gebieden is te vinden onder Overschrijding van kritische depositiewaarde. Voor verschillende ecosystemen is de depositie hoger dan de kritische niveaus voor een goede natuurkwaliteit (Milieukwaliteit van landnatuur: stikstofdepositie).

Regionale verschillen in de stikstofdepositie

Regionaal komen grote verschillen voor in de stikstofdepositie. In met name de Gelderse Vallei en de Peel komen deposities voor van meer dan 3.500 mol N/ha per jaar. Dat komt door de hoge lokale ammoniakuitstoot van de intensieve veehouderij. Daarnaast komt ammoniak veelal dichtbij de grond vrij en deponeert relatief snel. Deze combinatie zorgt ervoor dat er meer ammoniak dichtbij de bron neerkomt dan bijvoorbeeld stikstofoxiden. Dit betekent overigens niet dat ammoniak voornamelijk lokaal deponeert, in tegendeel, het merendeel van de ammoniak deponeert over een groter oppervlak tientallen tot enkele honderden kilometers van de bron. Daarbij is vooral de ruwheid van het terrein belangrijk. Een hogere ruwheid (bijv. een bos of een stad) vangt meer stikstof af dan een glad terrein. 

Ruim twee derde van de depositie is afkomstig uit Nederlandse bronnen. De Nederlandse landbouw levert met circa de helft de grootste bijdrage aan de stikstofdepositie in Nederland. Zie ook Herkomst stikstofdepositie (clo.nl).