Compendium voor de Leefomgeving
472 feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte
Milieubeleid en milieumaatregelen

Emissiereductiedoelstellingen water

U bekijkt op dit moment een archiefversie van deze indicator. De actuele indicatorversie met recentere gegevens kunt u via deze link bekijken.

Al ongeveer vijfendertig jaar worden nationaal en internationaal afspraken gemaakt om de emissies van stoffen naar water te verminderen. Een overzicht van de belangrijkste afspraken, beleidsdoelstellingen en maatregelen wordt gegeven. Vooral de verdere uitvoering van maatregelen onder Kaderrichtlijn water (KRW) speelt de komende jaren een belangrijke rol, alsmede de in ontwikkeling zijnde Kaderrichtlijn Marien (KRM), gericht op bescherming van het mariene milieu.

Algemene ontwikkeling

Om de emissies van schadelijke stoffen als zware metalen, organische microverontreinigingen en nutriënten naar water te verminderen zijn in de afgelopen vijfendertig jaar tal van maatregelen genomen. Voor een aantal stoffen heeft dit al tot flinke reducties geleid. Dit is het gevolg van de vele opeenvolgende nationale en internationale afspraken en beleidsdoelstellingen.

Belangrijkste (inter)nationale afspraken en beleidsdoelstellingen

Voor de periode 1985-1995 zijn vooral de afspraken in het kader van het Rijn actieprogramma (RAP) van de Internationale Rijn Commissie (IRC, 1987) en het Noordzee actieplan (NAP) (V&W, 1991) van belang geweest. In het RAP en NAP zijn reductiedoelstellingen voor de emissie van een groot aantal stoffen ten opzichte van 1985 vastgesteld.
In de meer recente jaren zijn de emissiereductiedoelstellingen voor prioritaire stoffen van belang, zoals vastgelegd in het vierde Nationaal Milieubeleidsplan (VROM, 2001), en de afspraken uit de OSPAR-strategie (voor alle Noordzeelanden). In de jaren negentig worden ook de richtlijnen van de EU belangrijker: de EU-richtlijn Stedelijk Afvalwater (met eisen aan lozing van zuurstofbindende stoffen en voor stikstof- en fosfaatverwijdering op rwzi's in kwetsbare gebieden) en de EU Nitraatrichtlijn (met actieprogramma's voor kwetsbare zone's en gebruiksnormen voor stikstof in dierlijke mest). Maatregelen voor de aanpak van diffuse bronnen worden afgesproken in het Actieprogramma Diffuse Bronnen (CIW, 1999).
Tijdens de vierde Noordzeeministersconferentie in 1995 is afgesproken dat de emissies van milieugevaarlijke stoffen binnen 25 jaar worden beëindigd. Doel is het terugbrengen van de concentraties van milieuvreemde stoffen tot bijna nul en van niet-milieuvreemde stoffen tot nagenoeg het natuurlijke achtergrondniveau. Na de succesvolle aanpak bij de reductie van industriële puntbronnen, zijn de huidige maatregelen vooral gericht op diffuse bronnen (productverbetering, kringloopsluiting, alternatief materiaalgebruik), atmosferische depositie (internationale afspraken) en gebiedsgerichte aanpak.
Het actuele beleidskader voor emissiereductie en publicatie daarover aan burgers is de E-PRTR (European Pollutant Release and Transfer Register) verordening uit 2006 (EU, 2006). De verordening verplicht bepaalde bedrijven (hoofdzakelijk bedrijfstakken opgenomen in de IPPC richtlijn) hun emissies naar water, lucht en bodem en het afvaltransport te rapporteren aan de overheid. De IPPC (Integrated Pollution Prevention and Control) richtlijn (EU, 2008) is het overkoepelende kader daarvoor met richtsnoeren over geïntegreerde preventie en bestrijding van milieuverontreiniging. De IPPC-richtlijn verplicht de lidstaten om emissies naar water, lucht en bodem (inclusief maatregelen voor afvalstoffen) van grote milieuvervuilende bedrijven en van intensieve veehouderijen te reguleren.

Huidige emissiedoelstellingen gerelateerd aan waterkwaliteitsnormen

De huidige reductiedoelstellingen, zoals vastgelegd in het vierde Nationaal Milieubeleidsplan (VROM, 2001) en de vierde Nota Waterhuishouding (V&W, 1999) (die wordt vervangen door het in voorbereiding zijnde Nationaal Waterplan dat in 2009 in werking treedt), zijn afgeleid van deze internationale afspraken. De emissies van prioritaire stoffen naar water moeten zodanig verminderen, dat wordt voldaan aan de normen voor de waterkwaliteit. Voor de lange termijn is de normstelling als gevolg van de Kaderrichtlijn Water (zie hieronder) bepalend. Deze normstelling zal voor Nederland in 2009 worden vastgelegd door de implementatie van het (vernieuwde) Besluit Kwaliteitseisen en Monitoring Water (BKMW) waarin grenswaarden zijn opgenomen voor de prioritaire stoffen (zie Kaderrichtlijn Water voor de tekst van het ontwerpbesluit).

Europese Kaderrichtlijn water

In 2000 is de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) in werking getreden (EU, 2000). De Kaderrichtlijn stelt als doel het halen van een 'goede chemische en ecologische toestand in 2015'. Voor de prioritaire en prioritaire gevaarlijke stoffen, in totaal 33 stoffen en stofgroepen, heeft de Europese Commissie inmiddels een eerste voorstel voor normstelling afgegeven. Maatregelen ter voorkoming van emissies zullen hierop afgestemd moeten worden. In maart 2005 zijn de risico-analyses (de zogenoemde artikel-5 rapportages) voor de vier Nederlandse stroomgebieden (Rijn, Maas, Schelde en Eems) over het al dan niet bereiken van de doelen in het jaar 2015 aan de EU gerapporteerd.


Uit de risico-analyses blijkt dat de voornaamste problemen nog liggen bij de zware metalen, nutriënten, PAK's, PCB's, organotinverbindingen en bestrijdingsmiddelen. In 2009 rapporteert Nederland in de stroomgebiedbeheersplannen de concrete maatregelen aan de EU, die worden uitgevoerd om de waterkwaliteitsdoelstellingen in 2015 te bereiken.
Voor zover relevant, worden in het Milieucompendium bij de indicatoren, die de emissies naar water per doelgroep beschrijven, voor een aantal stoffen de reductiedoelstellingen en maatregelen genoemd.

Referenties

  • CIW (1999). Actieprogramma diffuse bronnen, voortgangrapportage 1999. Tweede Kamer, vergaderjaar 1999-2000, 26401, nr 20. Commissie Integraal Waterbeheer, Den Haag.
  • EU (1991). Richtlijn 91/271/EG van de Raad van de Europese Unie van 21 mei 1991 inzake de Behandeling van Stedelijk Afvalwater. Publicatieblad van de Europese Unie, nr. L 135/40-52.
  • EU (2000). Richtlijn 2000/60/EG van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid. (Europese Kaderrichtlijn Water). Publicatieblad van de Europese Unie, nr. L327, 22 december 2000.
  • EU (2006). Verordening 166/2005 van het Europees Parlement en de Raad van 18 januari 2006 betreffende de instelling van een Europees register inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen. Publicatieblad van de Europese Unie, nr. L 33/1, 4 februari 2006.
  • EU (2008). Richtlijn 2008/1/EG van het Europees Parlement en de Raad inzake geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging (herziene versie). Publicatieblad van de Europese Unie, nr. L 24/8, 29 januari 2008.
  • IRC (1987). Aktionsprogramm Rhein (Rijn actieprogramma).
  • Rheinministerskonferenz. Internationale Rijn Commissie (IRC), Straatsburg,1 oktober 1987.
  • VROM (2001). Nationaal Milieubeleidsplan 4. Ministerie van VROM, Den Haag.
  • V&W (1991). Noordzeeactieplan, Nationaal Uitvoeringsdocument Derde Noordzeeministersconferentie. Tweede Kamer, vergaderjaar 1990-1991, 21884, nrs 1 en 2. Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Den Haag.
  • V&W (1999). Vierde Nota waterhuishouding. Ministerie Verkeer en Waterstaat, Den Haag. analyses (de zogenoemde artikel-5 rapportages)

Relevante informatie

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Emissiedoelstellingen water

Omschrijving

Een overzicht van de nationale en internationale afspraken en beleidsdoelstellingen om de emissies naar water en de belasting van het oppervlaktewater te verminderen.

Verantwoordelijk instituut

Centraal Bureau voor de Statistiek, in samenwerking met de Emissieregistratie (Planbureau voor de Leefomgeving, Centraal Bureau voor de Statistiek, Rijkswaterstaat-Waterdienst, Wageningen Universiteit-Alterra, SenterNovem, TNO)

Achtergrondliteratuur

Rijn actieprogramma (RAP)Noordzee actieplan (NAP) (V&W, 1991)OSPAR-strategieIPCC-richtlijn over de regulatie van emissies van stoffen naar lucht, water en bodemEuropese Kaderrichtlijn Water (KRW)

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2009). Emissiereductiedoelstellingen water (indicator 0080, versie 09 , 14 augustus 2009 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.