Wonen binnen bestaand bebouwd gebied, 2000-2024

Bestaand bebouwd gebied in beleid

De Nota Ruimte (VROM, 2004) stelde als streefwaarde dat ten minste 40 procent van de nieuwe stedelijke ontwikkeling binnen het bestaand bebouwd gebied zou moeten plaatsvinden. Dit beleid kwam te vervallen met de komst van de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR, 2012). De Nationale Omgevingsvisie (NOVI, 2020) spreekt echter opnieuw een voorkeur uit voor verstedelijking op binnenstedelijke locaties.

Zoals te verwachten lag in het jaar 2000 met 93 procent het overgrote deel van de woningvoorraad (en 91 procent van de inwoners) binnen het bebouwd gebied. Omdat de jaarlijkse veranderingen relatief klein zijn ten opzichte van de bestaande voorraad lag in 2025 nog steeds ruim 85 procent van de woningen (en 82 procent van de inwoners) binnen de grenzen van het bebouwd gebied van 2000. Bij deze indicator wordt gekeken naar de veranderingen van de woningvoorraad en het aantal inwoners en of deze veranderingen binnen of buiten het bebouwd gebied van 2000 waren.

Woningvoorraad binnen bestaand bebouwd gebied

De jaarlijkse uitbreiding van de woningvoorraad in Nederland laat sinds 2016 een opwaartse trend zien, met in 2022 – 2023 de hoogste jaarlijkse toename van de gehele reeks; in 2024 vlakte de groei iets af, maar deze bleef ruim boven het niveau van vóór 2016. Er wordt daarbij vooral meer binnenstedelijk gebouwd: sinds 2012 is ongeveer 60 procent van de extra woningen binnen het bestaand bebouwd gebied van 2000 gerealiseerd, een aandeel dat ook in 2024 nagenoeg gelijk bleef. In de provincie Noord-Holland werd sinds 2012 verreweg het meest binnenstedelijk gebouwd, bijna driekwart; Limburg en Groningen volgen met beide ongeveer 68 procent. Flevoland, Overijssel, Drenthe en Gelderland realiseerden kleinere aandelen binnen het bebouwd gebied. Vooral in Flevoland werd in alle perioden sinds 2012 minder dan de helft van de nieuwe woningen binnenstedelijk gerealiseerd; ook Overijssel en Drenthe bleven in enkele recente perioden, waaronder 2024, onder de 50 procent. In absolute aantallen vond de grootste uitbreiding van de woningvoorraad plaats in Zuid-Holland, Noord-Holland en Noord-Brabant.

Inwoners binnen bestaand bebouwd gebied

De toename van inwoners was tot 2022 groter buiten het bestaand bebouwd gebied dan daarbinnen. Tussen 2000 en 2012 nam het aantal inwoners binnen het bebouwd gebied zelfs af en in de periode 2012 – 2022 was ongeveer een kwart van de toename binnen het bebouwd gebied. De gemiddelde woningbezetting (aantal personen per woning) werd sinds 2000 steeds kleiner met vooral binnenstedelijk een toename van kleinere huishoudens.
Tot 2022 nam in de meeste provincies buiten de Randstad het aantal inwoners in bebouwd gebied af, terwijl het aantal inwoners buiten bebouwde gebieden juist toenam. In Noord-Holland, Zuid-Holland, Utrecht en Noord-Brabant was er tussen 2012 en 2019 echter een duidelijke groei van het aantal inwoners binnen bebouwd gebied. In Noord- en Zuid-Holland kwam meer dan de helft van de extra inwoners in deze periode in bebouwd gebied terecht.
In 2022 – 2023 vond er een omslag plaats, met een sterke groei van de bevolking, vooral door extra migranten, waaronder vluchtelingen uit Oekraïne. Meer dan de helft (bijna 55 procent) van deze toename vond plaats binnen het bestaand bebouwd gebied, en in alle provincies nam in deze periode het aantal inwoners binnen bebouwd gebied toe. Deze omslag bleek van korte duur: in 2024 daalde het aandeel van de bevolkingsgroei binnen bebouwd gebied naar ongeveer 37 procent. In Groningen en Limburg was in 2024 opnieuw sprake van een lichte krimp van het aantal inwoners binnen bebouwd gebied, terwijl de bevolking daarbuiten groeide. Dit is een patroon dat in deze provincies, en in mindere mate in enkele andere provincies buiten de Randstad, ook in eerdere perioden voorkwam.