Kosten en financiering natuur en landschap, 1999-2023

Besteding kosten natuur- en landschapsbeheer

Een belangrijk deel van de bruto kosten voor natuur- en landschap wordt besteed aan grondverwerving, en de inrichting en het beheer van natuurterreinen. Grondverwerving gebeurt veelal in het kader van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Het NNN, voorheen de 'Ecologische Hoofd Structuur' (EHS), is een netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden en werd in 1990 geïntroduceerd in het Natuurbeleidsplan van het toenmalige ministerie van LNV. Sinds 2013 zijn provincies verantwoordelijk om samen met de maatschappelijke organisaties het natuurnetwerk te realiseren. In de periode 2013 - 2027 moet er door verwerving en/of inrichting bij elkaar 80 duizend hectare nieuwe natuur zijn ontstaan.

Naast verwerving en inrichting worden de kosten gevormd door zogenaamde apparaatskosten. Dat zijn personeels- en huisvestingskosten, ofwel kosten die nodig zijn voor het functioneren van een instelling of het uitvoeren van een taak. Ten slotte wordt er ook geld uitgegeven aan educatie, voorlichting en onderzoek op het gebied van natuur- en landschapsbeheer. Vanaf 2023 worden de bruto kosten van het Rijk voor het natuur- en landschapsbeheer, en daarmee ook de totale bruto kosten, echter niet meer uitgesplitst naar activiteit weergegeven.

Netto kosten voor natuur en landschap in 2023 gestegen

De netto kosten zijn de kosten van eigen activiteiten aan natuur en landschap door de diverse sectoren (bruto kosten) verminderd met de opbrengsten. In 2023 bedroegen deze netto kosten 1.426 miljoen euro. Dat is een toename van ruim 15 procent ten opzichte van het voorafgaande jaar (1.237 miljoen euro), en een ruime verdubbeling sinds 1999 (705 miljoen euro). De overheid bekostigt 918 miljoen euro, waarvan het grootste deel (436 miljoen euro) door de provincies gedragen wordt. Daarnaast bekostigen particulieren 508 miljoen euro, waarvan 363 miljoen euro door de natuurbeschermingsorganisaties.

Overdrachten

Naast de kosten voor natuur- en landschapsactiviteiten binnen Nederland zijn in 2005 voor het eerst de in- en uitgaande geldstromen naar het buitenland geanalyseerd. Hierdoor zijn sinds 2005 de totale netto lasten ongelijk aan de totale netto kosten, en zijn de gegevens over de netto lasten minder vergelijkbaar met de jaren voor 2005. Zie voor meer informatie hierover de technische toelichting. 

Financiering van natuur en landschap

De netto lasten van natuur en landschap worden berekend door het verschil tussen betaalde en ontvangen overdrachten van de verschillende sectoren op te tellen bij de netto kosten. Het Rijk draagt veel geld over voor natuur en landschap, met name naar lokale overheden. In 2023 bedroegen de netto lasten voor het Rijk 746 miljoen euro, dat is ruim de helft van het totaal (1.456 miljoen euro). De provincies dragen vooral geld over aan de landbouw, door middel van de ANLb-subsidie. N.B. Deze cijfers zijn gereviseerd ten opzichte van de vorige publicatie. Verder financieren de provincies natuurbeschermingsorganisaties. In totaal bedroegen de netto lasten van de provincies 280 miljoen euro in 2023. Een belangrijk deel van de financiering van natuurbeschermingsorganisaties komt ook voor rekening van huishoudens, in de vorm van contributies, giften, nalatenschappen en bijdragen uit loterijen. In 2023 betaalden huishoudens zodoende bijna 200 miljoen euro aan natuur en landschap. De netto lasten van de overige sectoren zijn 55 miljoen euro en 78 miljoen is onverdeeld. 

Lopende prijzen

Alle bedragen in deze indicator zijn uitgedrukt in lopende prijzen. Dit zijn de bedragen die in de betreffende jaren daadwerkelijk zijn betaald. Voor meer informatie hierover lees de technische toelichting.