Compendium voor de Leefomgeving
521 feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte
Flora en Fauna

Aantal bedreigde soorten

U bekijkt op dit moment een archiefversie van deze indicator. De actuele indicatorversie met recentere gegevens kunt u via deze link bekijken.

Veel Nederlandse planten en dieren zijn bedreigd in hun voortbestaan.

Bedreigde soorten in Nederland

Voor een groot aantal planten- en diergroepen zijn in Nederland Rode Lijsten van bedreigde soorten opgesteld. Daaruit komt naar voren dat bij alle soortgroepen meer dan éénderde van alle soorten van de soortgroep bedreigd is (zie het eerste tabblad van de figuren). Bij reptielen, paddenstoelen en dagvlinders staan zelfs circa tweederde van de soorten op de Rode Lijst. Bij dagvlinders, steenvliegen, zoetwatervissen en korstmossen zijn relatief veel soorten geheel uit Nederland verdwenen.

Bedreigde soorten per land in Europa

Van drieëntwintig landen in Europa behoort Nederland tot de acht landen met het grootste aandeel bedreigde zoogdieren, vogels en vissen. Met name de noordelijke landen van Europa hebben relatief het kleinste aantal bedreigde soorten.

Wereldwijd bedreigde soorten per land in Europa

Nederland neemt wat betreft het totale aantal zoogdieren, vogels, reptielen, amfibieën en vissen dat met uitsterven bedreigd wordt binnen een Europa een middenpositie in.
Het aantal bedreigde soorten per land dat op wereldschaal met uitsterven wordt bedreigd is sterk afhankelijk de soortenrijkdom van een land, maar het percentage bedreigde soorten ten opzichte van het totale aantal soorten van de vijf bovengenoemde diergroepen volgt toch ongeveer dezelfde rangvolgorde als het absolute aantal bedreigde soorten.

Referenties

  • Aptroot, A., H.F. van Dobben, C.M. van Herk en G. van Ommering (1998). Bedreigde en kwetsbare korstmossen in Nederland. Rapport IKC Natuurbeheer nr. 29. Wageningen.
  • Arnolds, E. en M. Veerkamp (2008) Basisrapport Rode Lijst Paddenstoelen. Nederlandse Mycologische Vereniging, Utrecht.
  • Arnolds, E.J.M. en G. van Ommering (1996). Bedreigde en kwetsbare paddestoelen in Nederland. Rapport IKC Natuurbeheer nr. 24. Wageningen.
  • Bruyne, R.H. de, H. Wallbrink en A.W. Gmelig Meyling (2002). Bedreigde en kwetsbare land- en zoetwaterweekdieren in Nederland (Mollusca). Basisrapport met voorstellen voor de Rode Lijst. Stichting European Invertebrate Survey-Nederland en Stichting Anemoon. Leiden/Heemstede.
  • Creemers, R.C.M., J.J.C.W. van Delft en A.M. Spitzen - van der Sluijs (2007). Basisrapport Rode Lijst Amfibieën en Reptielen volgens Nederlandse en IUCN-criteria. Stichting RAVON, Nijmegen.
  • Daan, D.N. (2000) De Noordzee visfauna en criteria voor het vaststellen van doelsoorten voor het natuurbeleid. RIVO rapport en Aanbiedingsbrief met Verantwoording selectie doelsoorten zoutwatervissen. Nederlands Instituut voor Visserij Onderzoek. IJmuiden.
  • Defra (1999) Native species at risk. Department for Environment, Food and Rural affairs, UK. www.defra.gov.uk.
  • EarthTrends (2003) Country profiles: Number and Status of Species. earthtrends.wri.org.
  • Fauna Europaea Web Service (2004) Fauna Europaea version 1.1, Available online at http://www.faunaeur.org last update 19 april 2007.
  • Hom, C.C., P.H.C. Lina, G. van Ommering, R.C.M. Creemers en H.J.R. Lenders (1996). Bedreigde en kwetsbare reptielen en amfibieën in Nederland. Rapport IKC Natuurbeheer nr. 25. Wageningen.
  • Hustings, F., C. Borggreve, C. van Turnhout en J. Thissen (2004). Basisrapport voor de Rode Lijst Vogels volgens Nederlandse en IUCN-criteria. SOVON-onderzoeksrapport 2004/13. SOVON Vogelonderzoek Nederland, Beek-Ubbergen.
  • IUCN (2008) The IUCN Red List of Threatened Species. International Union for Conservation of Nature, Gland.
  • Lina, P.H.C. en G. van Ommering (1994). Bedreigde en kwetsbare zoogdieren in Nederland. Rapport IKC Natuurbeheer nr. 12. Wageningen.
  • Lina, P.H.C., en G. van Ommering (1996). Bedreigde en kwetsbare vogels in Nederland. Rapport IKC Natuurbeheer nr. 21. Wageningen.
  • LNV (2004). Bijlage als bedoeld in artikel 1van het besluit Rode lijsten flora en fauna (Staatscourant 11 november 2004, Nr. 218). [zoogdieren, vogels, reptielen, amfibieën, vissen, bijen, dagvlinders, kokerjuffers, sprinkhanen en krekels, steenvliegen, libellen, haften, land- en zoetwaterweekdieren, platwormen (Tricladida) vaatplanten, mossen, korstmossen en paddestoelen (macrofungi)]
  • LNV (2009). Besluit van de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit van 28 augustus 2009, nr. 25344, houdende vaststelling van geactualiseerd Rode lijsten flora en fauna.
  • Meijden, R. van der, B. Odé, C.L.G. Groen, F.J. Witte en D. Bal (2000). Bedreigde en kwetsbare vaatplanten in Nederland. Basisrapport met voorstel voor de Rode Lijst. Gorteria, 26 (4). Leiden.
  • Nie, H.W. de en G. van Ommering (1998). Bedreigde en kwetsbare zoetwatervissen in Nederland. Rapport IKC Natuurbeheer nr. 33. Wageningen.
  • Odé, B., G.O. Keijl en G. van Ommering (1999). Bedreigde en kwetsbare sprinkhanen en krekels in Nederland. Rapport IKC Natuurbeheer nr. 32. Wageningen.
  • OECD (2008) Environmental Data Compendium. Threatened species. Organisation for Economic Co-operation and Development. Paris.
  • Ommering, G. van, I. van Halder, C.A.M. van Swaay en I. Wynhoff (1995). Bedreigde en kwetsbare dagvlinders in Nederland. Rapport IKC Natuurbeheer nr. 18. Wageningen.
  • Peeters, T.M.J. en M. Reemer (2003). Bedreigde en kwetsbare bijen in Nederland (Apidae s.l.). Basisrapport met voorstel voor Rode Lijst. European Invertebrate Survey - Nederland. Leiden.
  • Siebel, H.N. en R.J. Bijlsma (in voorb.) Bedreigde en kwetsbare mossen in Nederland. Toelichting Rode Lijst. Bryologische en Lichenologische Werkgroep. KNNV.
  • Swaay, C.A.M. van (2006). Basisrapport Rode Lijst Dagvlinders. Rapport VS2006.002, De Vlinderstichting, Wageningen.
  • Verdonschot, P.F.M., B.W.G. Higler, R.C. Nieboer en T-H. van den Hoek (in voorb.) Naar een doelsoortenlijst van aquatische macrofauna in Nederland: Tricladida, Plecoptera, Ephemeroptera en Trichoptera. Alterra. Wageningen.
  • Wasscher, M., G.O. Keijl en G. van Ommering (1998). Bedreigde en kwetsbare libellen in Nederland. Rapport IKC Natuurbeheer nr. 30. Wageningen.
  • Weeda, E.J., W.A. Ozinga en G.A.J.M. Jagers op Akkerhuis (2006) Diversiteit hooghouden. Bouwstenen voor een geïntegreerd natuurbeheer. Alterra rapport 1418. Alterra, Wageningen.
  • Zoogdiervereniging VZZ (2007). Basisrapport voor de Rode Lijst Zoogdieren volgens Nederlandse en IUCN-criteria. VZZ rapport 2006.027. Zoogdiervereniging VZZ, Arnhem.

Relevante informatie

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Aantal bedreigde soorten

Omschrijving

Aantal soorten per categorie dat is bedreigd volgens Rode lijsten

Verantwoordelijk instituut

Centraal Bureau voor de Statistiek

Berekeningswijze

De grafiek geeft per soortgroep het percentage weer van de soorten per Rode-Lijstcategorie. De mate van bedreiging is overgenomen uit de bijbehorende Rode Lijsten. Deze sluiten qua naamgeving en definities van categorieën zoveel mogelijk aan op de namen en definities die de World Conservation Union (IUCN) hanteert.
De officiële lijsten betreffen zoogdieren, vogels, reptielen, amfibieën, vissen, bijen, dagvlinders, kokerjuffers, sprinkhanen en krekels, steenvliegen, libellen, haften, land- en zoetwaterweekdieren, platwormen (Tricladida) vaatplanten, mossen, korstmossen en paddestoelen (macrofungi).
Bij de zeevissen zijn soorten die voorkomen op het Nederlands Continentaal Plat (NCP), maar karakteristiek zijn voor diepe delen van de zee (50-200m) niet in de beoordeling voor de Rode Lijst betrokken; dergelijke diepten komen op het NCP niet voor. De trekvissen zijn daarbij evenmin in beschouwing genomen.
Van dagvlinders, zoogdieren, amfibieën, reptielen en paddestoelen zijn de afgelopen jaren basisrapporten met herziene rode lijsten verschenen. Deze hebben in 2009 de officiële status gekregen, hetgeen in de Staatscourant van 28 augustus 2009 (nr. 24344) is verschenen.
Van een aantal ongewervelden zijn voorlopige rode lijsten van bedreigde soorten gepubliceerd (Weeda et al., 2006). Deze staan op het tabblad diverse ongewervelden onder Download figuurdata. Alleen de diergroepen waarvoor nog geen officiële Rode lijst bestaat, zijn in deze tabel opgenomen.
Ter vergelijking met andere landen in Europa is per land vastgesteld hoeveel procent van de zoogdieren, vogels en vissen bedreigd is (OECD), vervolgens zijn deze drie percentages gemiddeld.
De figuur met bedreiging op wereldschaal geeft het totaal aantal soorten zoogdieren, vogels, reptielen, amfibieën en vissen per land dat op wereldschaal met uitsterven bedreigd is (IUCN). Het totaal aantal soorten per land voor deze groepen staat in het tabblad "aantal soorten" onder download figuurdata.

Basistabel

De aantallen soorten per groep zijn te vinden onder Download figuurdata

Geografisch verdeling

Nederland en Europa

Verschijningsfrequentie

onregelmatig

Achtergrondliteratuur

LNV (2004). Bijlage als bedoeld in artikel 1van het besluit Rode lijsten flora en fauna (Staatscourant 11 november 2004, Nr. 218).
OECD (2008) Environmental Data Compendium. Threatened species. Organisation for Economic Co-operation and Development. Paris.
IUCN (2008) The IUCN Red List of Threatened Species. International Union for Conservation of Nature, Gland.

Betrouwbaarheidscodering

C. Schatting, gebaseerd op een groot aantal (accurate) metingen; de representativiteit is grotendeels gewaarborgd (Rode lijst Nederland).
D. Schatting, gebaseerd op een aantal metingen, expert judgement, een aantal relevante feiten of gepubliceerde bronnen terzake (Rode lijsten Europa en wereld).

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2009). Aantal bedreigde soorten (indicator 1052, versie 08 , 26 maart 2009 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.