Impact rioolwaterzuivering op de belasting van het oppervlaktewater, 2023
Zonder rioolwaterzuivering zou de belasting van het oppervlaktewater voor de meeste stoffen aanzienlijk hoger zijn.
Uitleg bij de figuur: reductie emissies
De rioolwaterzuiveringsinstallaties beperken de totale belasting van het oppervlaktewater aanzienlijk doordat zij het grootste deel van de vervuiling die via het riool wordt geloosd, verwijderen.
In de figuur geeft het balkdeel met aanduiding ‘Werkelijke belasting oppervlaktewater’ de daadwerkelijke belasting van het oppervlaktewater weer. Dit betreft de som van alle bronnen: directe emissies door bedrijven en huishoudens, uit- en afspoeling, atmosferische depositie, en de werkelijke belasting vanuit de doelgroep riolering en waterzuivering. Dat laatste deel wordt beïnvloed door de effectiviteit van de rioolwaterzuivering maar ook het aandeel van de overstorten en regenwaterriolen. Het balksegment met aanduiding ‘Reductie door rioolwaterzuiveringsinstallaties’ toont hoeveel vervuiling door de installaties wordt tegengehouden. Onder rioolwaterzuivering zou de totale belasting van het oppervlaktewater dus toenemen met de omvang van dit segment. Deze toename ligt voor de getoonde stoffen in 2023 tussen de 2 procent voor nikkel tot 95 procent voor metformine.
Rendementen en overdrachten zijn bepalend
Twee factoren bepalen de impact van rioolwaterzuivering. Ten eerste speelt het zuiveringsrendement een grote rol. Voor nikkel is dit rendement relatief laag (50-60 procent verwijdering), terwijl het voor fosfor- en stikstofverbindingen rond de 87 procent ligt en voor koper zelfs rond de 90 procent. Ten tweede is de omvang van de directe lozingen en de overdrachten vanuit andere milieucompartimenten (lucht en bodem) bepalend voor de belasting van het oppervlaktewater. Voor nikkel, zink, stikstof en de beide PAK’s (polycyclische aromatische koolwaterstoffen) is de bijdrage via uit- en afspoeling en atmosferische depositie relatief groot ten opzichte van de andere emissiebronnen. Ook voor MCPA en glyfosaat is de belasting vanuit landbouwgronden via uit- en afspoeling aanzienlijk. De reductie van emissies op het rioolstelsel door rioolwaterzuivering zorgt slechts voor een kleine verlaging van de belasting van het oppervlaktewater. Voor het gewasbeschermingsmiddel terbutylazine is geen reductie door rioolwaterzuivering, omdat de directe emissie door landbouwkundig gebruik de enige bron is.
Bronnen
- Emissieregistratie (2024). Website Emissieregistratie: jaarcijfers 2022. RIVM, Bilthoven; PBL, Den Haag; CBS, Den Haag; RWS-WVL, Lelystad; WEnR, Wageningen; Deltares, Utrecht; RVO, Utrecht en TNO, Utrecht.
Relevante informatie
Technische toelichting
- Naam van het gegeven
Impact rioolwaterzuivering op de belasting van het oppervlaktewater
- Omschrijving
De belasting, of te wel de vervuiling die daadwerkelijk het oppervlaktewater bereikt, bestaat uit de som van de emissies naar oppervlaktewater, de effluenten, overstorten en regenwaterriolen, de uit- en afspoeling vanuit landbouw- en natuurgronden en de atmosferische depositie op oppervlaktewateren exclusief de Noordzee. Zonder rioolwaterzuivering zou deze belasting veel hoger uitvallen.
- Verantwoordelijk instituut
Centraal Bureau voor de Statistiek, in samenwerking met de Emissieregistratie (Rijksinstituut voor de Volksgezondheid en Milieuhygiëne, Planbureau voor de Leefomgeving, Centraal Bureau voor de Statistiek, Rijkswaterstaat-WVL, Deltares, Wageningen Environmental Research, TNO, Rijksdienst voor Ondernemend Nederland)
- Berekeningswijze
Voor een uitgebreide beschrijving van de berekeningsmethoden wordt verwezen naar de methodebeschrijvingen op de website van de Emissieregistratie
- Basistabel
Alle data opvraagbaar op Emissieregistratie
- Geografische verdeling
Nederland, provincie, stroomgebied, waterschap, afwateringseenheid
- Andere variabelen
Belasting oppervlaktewater, bodememissies, emissies oppervlaktewater, luchtemissies, luchtemissies volgens IPCC
In totaal circa 300 stoffen
Circa 1600 emissieoorzaken en circa 1000 (individuele) puntbronnen- Verschijningsfrequentie
In mei definitieve cijfers t-2
- Achtergrondliteratuur
Methoden: op de website van Emissieregistratie achter Overzicht documenten
Begrippen: op de website van Emissieregistratie achter Begrippenlijst- Opmerking
Voor nadere uitleg over de begrippen emissies en belasting: zie: Emissies naar water: begrippen en definities
- Betrouwbaarheidscodering
Schatting, gebaseerd op een groot aantal (accurate) metingen; de representativiteit is grotendeels gewaarborgd. (gemiddeld, verschilt per bron en per stof)
Archief van deze indicator
Bekijk meer Bekijk minder
Referentie van deze webpagina
CLO (2025). Impact rioolwaterzuivering op de belasting van het oppervlaktewater, 2023 (indicator 0550, versie 18, ), www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.
