Inzet visserijtechnieken Nederlandse kottersector, 2025
Sinds het begin van deze eeuw wordt er binnen de kottervisserij veel minder gevist én met minder impact op het bodemleven. Dit komt door een afname van de vloot, minder motorvermogen en verandering in visserijtechnieken. In 2025 was de inzet van de Nederlandse kottervisserij 2% minder dan in 2024. In de afgelopen 25 jaar is de inzet van Nederlandse kotters in totaal met 70% afgenomen.
De visserij-intensiteit is sinds 2000 met 70% afgenomen
In 2025 bedroeg de inzet van de Nederlandse kottervisserij 23 miljoen pk-dagen. Dit is een daling van 2% in vergelijking met 2024 en een daling van 44% ten opzichte van 2018. Tussen 2018 en 2021 fluctueerde de inzet van 38 tot 41 miljoen pk-dagen; vanaf 2022 daalde de inzet sterk. In 2000 was de totale inzet nog 76 miljoen pk-dagen. In de afgelopen 25 jaar is de inzet van Nederlandse kotters daarmee met 70% afgenomen.
Een belangrijke reden voor deze daling is de krimp in het aantal kotters, met name door de saneringsregeling visserij en de saneringsregeling voor garnalenkotters die eind 2025 werd geopend. In 2023 maakten 51 kotters gebruik van de saneringsregeling. In 2025 had Nederland 207 actieve kotters, terwijl dit er in 2022 nog 293 waren.
Laatste twee decennia meer innovatieve vistechnieken
Sinds het begin van deze eeuw wordt er binnen de kottervisserij substantieel minder gevist én met minder impact op het bodemleven. Dit komt door een afname van de vloot (in meerdere saneringsronden), minder motorvermogen en andere visserijtechnieken dan alleen de boomkor. Voor de eeuwwisseling visten grote Nederlandse kotters met boomkorren op platvis, waarbij wekkerkettingen over de zeebodem worden gesleept om vissen op te schrikken en in het net te leiden. Het grote nadeel van boomkor is de hoge afhankelijkheid van fossiele brandstof. De stijgende brandstofprijs maakte innoveren noodzakelijk. Bij een stijging van de brandstofprijs (zoals in 2012 naar 66 eurocent/liter gasolie) kan besparing het verschil maken tussen winst of verlies voor een familiebedrijf met een kotter. De laatste twee decennia heeft de Nederlandse kottersector daarom steeds meer alternatieve en innovatieve visserijtechnieken omarmd.
Eerst werd de SumWing toegepast, gevolgd door de pulsvisserij voor tong. De SumWing is een boomkortuig waarbij de ‘boom’ is vervangen door een hydrodynamische vleugel, oftewel ‘Wing’. Bij pulsvisserij zijn de kettingen van de traditionele boomkor vervangen door elektroden die elektrische pulsen afgeven waarmee vissen verkrampen en zo gevangen kunnen worden. Daarnaast nam het gebruik van de bordenvisserij (twinrig- en quadrigvisserij) toe voor schol, langoustine en garnalen. Bij twinrig- en quadrigvisserij houden scheerborden respectievelijk twee of vier netten open. Deze technieken gebruiken lichtere vistuigen, vaak zonder wekkerkettingen. Ze veroorzaken minder bodemberoering en maken vissen op lagere snelheid mogelijk. Hierdoor daalt het brandstofverbruik ten opzichte van de traditionele boomkorvisserij.
Niet alleen om brandstof te besparen worden de laatste vijf tot tien jaar lichtere vistuigen gebruikt, maar ook vanwege visserij op andere doelsoorten. Het gaat dan bijvoorbeeld om niet-gecontingeerde soorten (d.w.z. soorten zonder vangstquota), zoals de gewone pijlinktvis en rode mul in het winterseizoen. Deze soorten worden gevangen met de flyshoot (snurrevaad) of bordenvistechniek. De laatste jaren is het aantal schepen beperkt (circa 10-20 schepen) dat onder Nederlandse vlag vist met de flyshoot-techniek. Reden hiervan is dat er een beperkt aantal vergunningen is afgegeven voor deze visserij in het Kanaal (Zuidelijke Noordzee). Met de flyshoot-techniek wordt het visnet met kabels op een dusdanige wijze voortgetrokken, dat naast bodemvis zoals schol, rode poon en mul, ook inktvis en makreel gevangen kunnen worden. Aan het einde van het (winter)seizoen of bij tegenvallende vangsten of prijzen met de flyshoot-techniek kan worden omgeschakeld naar de twinrig-vistechniek.
Boomkor weer het meest ingezet
In 2000 werd 89% van de totale inzet van de kottervloot bepaald door boomkorvisserij op platvis. In 2015 was dit nog slechts 1%. Puls en SumWing waren in 2015 goed voor 59% en 10% van de totale vlootinzet. Vanaf 2018 is de SumWing-techniek niet meer zichtbaar in de grafiek, omdat deze toen bij pulsen werd gerekend.
In 2025 bestond 60% van de inzet uit boomkor, 20% uit garnalenvisserij, 12% uit flyshoot en 8% uit diverse vistechnieken, waaronder bordenvisserij (met name twinrig en quadrig). Pulsvisserij is sinds juli 2021 geheel verboden in de EU en komt sinds die tijd op 0% van de totale inzet van Nederlandse kotters. De SumWing wordt nog wel toegepast, maar wordt sinds 2022 opgeteld bij boomkor, omdat beide vistuigen vaak afwisselend worden gebruikt.
Door het verbod van de EU op pulsvisserij is een deel van de kotters weer teruggevallen op de traditionele boomkor. Er is namelijk nog geen geschikt alternatief voor gerichte visserij op tong. Er worden wel meerdere innovatieve ideeën getest en doorontwikkeld, maar deze zijn qua selectiviteit en economisch rendement nog niet zo effectief als de pulstechniek.
Pulskor trok de kottersector tijdelijk uit het slob
Binnen de Nederlandse kottervloot die gericht is op platvis (met name tong) was een transitie gaande van boomkor naar de innovatieve pulsvisserij. Het voordeel van deze techniek was minder bodemberoering, minder bijvangst en een lager energieverbruik (ca. 40-50%) (Van Oostenbrugge et al., 2018). Sinds 2014 kende de Nederlandse visserij mede door de overgang naar pulskor weer positieve economische rendementen. Nederland had 84 ontheffingen gekregen voor de pulsvisserij om de (ecologische) effecten van de pulsvisserij wetenschappelijk te kunnen onderzoeken. In meerdere Europese lidstaten heerst weerstand tegen of is men terughoudend over de pulsvisserij (Haasnoot et al., 2016). Uiteindelijk heeft de stemming in het Europees parlement geleid tot een totaalverbod van deze vistechniek per 1 juli 2021. Dat terwijl de ecologische voordelen van deze visserijtechniek door wetenschappers zijn bewezen (Boute et al, 2024; Rijnsdorp et al, 2024; ICES, 2020; Wageningen Marine Research, 2020) en de techniek economische voordelen en een lage milieu-impact heeft vergeleken met de traditionele manier van vissen met de boomkortechniek.
Effecten op de visbestanden door dalende inzet kottervisserij
Mede als gevolg van de krimpende vloot door opeenvolgende saneringen nam de visserij-intensiteit op schol en tong af. Hierdoor bevinden veel visbestanden zoals schol zich inmiddels boven het voorzorgniveau. Er wordt door biologische wetenschappers gesproken van een historisch groot visbestand voor de schol in de Noordzee.
Traditionele boomkorvisserij staat onder druk
Het verdienmodel van de Nederlandse kottervisserij, vooral de boomkorvisserij, staat onder druk. Tegelijk neemt in Europa de maatschappelijke kritiek op bodemberoerende visserij toe, terwijl het belang van gezonde, lokaal geproduceerde mariene eiwitten juist meer aandacht krijgt. De visie Voedsel uit zee en grote wateren (LNV, 2024) bouwt voort op de Kottervisie (LNV, 2020), waarin via innovatie en aanpassingsvermogen perspectief wordt geboden aan vissers die willen doorgaan na de sanering van een deel van de vloot.
Al in 2006 concludeerde de Taskforce Duurzame Noordzeevisserij dat de traditionele boomkorvisserij weinig toekomst had. Teruglopende vangsten, lagere quota en hoge brandstofprijzen maakten deze visserij steeds minder rendabel. Daarom is de afgelopen jaren fors geïnvesteerd in verduurzaming van de Nederlandse visserijvloot.
Noodzaak om te innoveren, maar onzekerheid over toekomst remt investeringen
De onzekerheid over de toekomst en de vele uitdagingen doen enerzijds de noodzaak om te innoveren toenemen, maar anderzijds remmen ze investeringen doordat de terugverdienperiode moeilijk is in te schatten. Uitdagingen zijn onder andere het geldende verbod op de pulsvisserij, Brexit, gesloten visserijgebieden door natuurbescherming en windparken op zee en dalende vangsten met hoge brandstofkosten. Om minder kwetsbaar en afhankelijk te zijn van fossiele brandstoffen zijn er initiatieven vanuit de kottersector om te verduurzamen (Duurzame visserijschepen en Visserij Innovatie Netwerk). Verduurzaming en vervanging van oude schepen zijn redenen voor nieuwbouw door familiebedrijven. De gemiddelde leeftijd van kotters was in 2025 39 jaar. Ongeveer 86% van de actieve kottervloot is ouder dan 20 jaar. Slechts 9% van de schepen is jonger dan 10 jaar (Visserij in cijfers, 2026). Enkele visserijbedrijven zijn innovatieve visserijtechnieken aan het verkennen als alternatief voor de puls (Quirijns et al., 2019) en andere (her)nieuw(d)e technieken, zoals de kiwikuil, single rig, SepNep voor Noorse kreeft (langoustine) en passieve tuigen. De ontwikkeling van de pulstechniek duurde echter minstens anderhalf decennium, voordat deze rendabel toepasbaar was. Innovatie van visserijtechnieken vraagt vaak een lange adem voordat deze optimaal en marktwaardig kan worden toegepast. Vanuit Europees beleid is de noodzaak om te innoveren en verduurzamen als visserij ook groot. In 2020 werd de Biodiversiteitstrategie als pakketonderdeel van de Europese Green Deal gepresenteerd. Hierin is opgenomen dat 30% van de Europese wateren beschermd moet worden tegen visserij omwille van herstel van de biodiversiteit van de natuur onder water en op zee. Ook het Oceaanpact (COM/2025/281) zal de komende jaren van invloed zijn op het visserijbeleid in de EU. Het Oceaanpact is een alomvattende strategie om de oceaan beter te beschermen, een bloeiende blauwe economie te bevorderen en het welzijn van mensen in kustgebieden te ondersteunen.
Bronnen
- Boute, P. G., Hagmayer, A., Smid, K., Pieters, R. P. M. & Lankheet, M. J., (2024). Behavioural response thresholds of marine fish species for pulsed electric fields. Frontiers in Marine Science. 10, 16 p., 1286149.
- Haasnoot, T., M. Kraan & S.R. Bush (2016). Fishing gear transitions: lessons from the Dutch flatfish pulse trawl. ICES Journal of Marine Science: Journal du Conseil, Volume 73, Issue 4, 1 March 2016, p. 1235-1243.
- ICES (2020). Ecologische voordelen van de pulskor vergeleken met de boomkor.
- LNV (2020). Kottervisie: brief aan de Tweede Kamer, betreffende ‘Appreciatie bij het advies van mevrouw Burger voor een duurzame kottervisserij op de Noordzee’, 19 juni 2020.
- LNV (2024). Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, directoraat Natuur & VisserijVisie. Voedsel uit zee en grote wateren.
- Oostenbrugge, H. van, A. Mol, A. Klok, J. Op de Weegh & G. Hoekstra (2018). Economische aspecten puls. Rapport 2018-024. Wageningen Economic Research, Den Haag.
- Quirijns, F.J., N.A. Steins, B.W. Zaalmink, A. Mol, M. Kraan, W.J. Strietman, M.A.P.M. van Asseldonk, P. Molenaar, J.A.E. van Oostenbrugge & W.H.M. Baltussen (2019). Duurzame Noordzee kottervisserij in ontwikkeling. Wageningen Marine Research. Research rapport C085/19.
- Rijksoverheid (2025). Akkoord vangstmogelijkheden visserij in 2026. 13 december 2025
- Rijnsdorp, A. D., Boute, P. G., Tiano, J. C., de Haan, D., Kraan, M., Polet, H., Schram, E., Soetaert, M., Steins, N. A., Lankheet, M., & Soetaert, K. (2024). Electrotrawling can improve the sustainability of the bottom trawl fishery for sole: a review of the evidence. Reviews in Fish Biology and Fisheries, 34(3), 959-993.
- Visserij in cijfers (2026, 10 juli). Nettoresultaat van de zeevisserij kwam in 2025 uit op 17 mln. euro. Wageningen Social & Economic Research. Agrimatie. 2025.
- Wageningen Marine Research (2020): Ecologische voordelen pulstechniek animatie.
- Wageningen Marine Research (2026). Meeste doelsoorten voor de Nederlandse visserij gezond, vangstadvies voor tong en haring fors omhoog. 30 juni 2026.
- Zaalmink, W., Hoekstra, G., Mol, A. & Strietman, W.J. (2018). Sociaal-economische gevolgen van een totaalverbod op pulsvisserij voor de Nederlandse visserijsector. Wageningen, Wageningen Economic Research, Nota 2018-044.
Relevante informatie
Technische toelichting
- Naam van het gegeven
Inzet visserijtechnieken Nederlandse kottersector
- Omschrijving
Inzet van de visserij onder Nederlandse vlag in de Europese zeeën.
- Verantwoordelijk instituut
Wageningen Social & Economic Research (Geert Hoekstra)
- Berekeningswijze
De inzet van de visserij wordt weergegeven in pk-dagen.Om de omvang van de inzet in de kottervisserij te bepalen, is uitgegaan van het motorvermogen van de kotters zoals geregistreerd in het Nationaal Visserij Register (NVR). De motorvermogens (gemiddeld motorvermogen per pk-klasse) zijn vermenigvuldigd met het aantal zeedagen van de kotters per pk-klasse per vistuig (=pk-dagen).
- Basistabel
Wageningen Social & Economic Research, Bedrijveninformatienet
- Geografische verdeling
Inzet Nederlandse kottervisserij in Europese zeeën.
- Verschijningsfrequentie
Jaarlijks
- Achtergrondliteratuur
- Betrouwbaarheidscodering
C. Schatting, gebaseerd op een groot aantal (accurate) metingen; de representativiteit is grotendeels gewaarborgd
Archief van deze indicator
Bekijk meer Bekijk minder
Referentie van deze webpagina
CLO (2026). Inzet visserijtechnieken Nederlandse kottersector, 2025 (indicator 0587, versie 10, ), www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.