Compendium voor de Leefomgeving
468 feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte
Water en groene ruimte

Ruimtelijke ontwikkelingen in het rivierbed van grote rivieren, 2000 - 2017

In de periode 2000 - 2017 is in het rivierbed van Rijn en Maas het aantal nieuwe woningen gebouwd buiten het bebouwde gebied meer dan verdubbeld van 5.450 in 2000 tot 11.432 in 2017. Het aantal nieuwe woningen binnen bestaand bebouwd gebied is in dezelfde periode toegenomen van 52050 tot 60620 woningen. In Rotterdam is het aantal nieuwe woningen in de periode 2000 tot 2017 het sterkst toegenomen; in totaal 5124 waarvan 3288 binnen en 1836 buiten bestaan bebouwd gebied.

Bouw van woningen in het waterbergend deel van de rivier aan restricties verbonden

De Beleidslijn grote rivieren (Ministerie van V&W, 2006) is gericht op het behoud van ruimte voor de grote rivieren. In het stroomvoerend deel van de rivier mag in principe niet gebouwd worden. In het waterbergend deel van de rivier mag uitsluitend gebouwd worden als:

  • het veilig functioneren van het waterstaatswerk gewaarborgd blijft;
  • er geen sprake is van feitelijke belemmering voor vergroting van de afvoercapaciteit;
  • er sprake is van een zodanige situering van de uitvoer van de activiteit dat de waterstandverhoging of de afname van het bergend vermogen zo gering mogelijk is.

De Beleidslijn is niet van toepassing op overige buitendijkse gebieden in het Hoofdwatersysteem (zoals IJburg). Begrenzingen van het rivierbed (buitendijkse gebieden) zijn vanaf 2011 vastgelegd in het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro 2011). In de figuur rivierbed grote rivieren is aangegeven welke rivierbedden in beschouwing zijn genomen.

Buitendijks bouwen populair

In de periode 2000 - 2017 is in het rivierbed van Rijn en Maas het aantal nieuwe woningen buiten het bebouwde gebied relatief sterk toegenomen van 5.450 in 2000 tot 11.432 in 2017; dit is meer dan een verdubbeling. Het aantal nieuwe woningen binnen bestaand bebouwd gebied is in dezelfde periode toegenomen van 52.050 in 2000 tot 60.620 in 2017.
In onderstaande tabel zijn gemeenten opgenomen met de grootste toename van het aantal nieuwe woningen in het rivierbed. In Rotterdam is het aantal nieuwe woningen in de periode 2000 tot 2017 het sterkst toegenomen. De toename bedroeg in totaal 5.124, waarvan 3.288 binnen en 1.836 buiten bestaan bebouwd gebied.

Gemeente Toename aantal woningen binnen bebouwd gebied 2000 - 2017 Toename aantal woningen buiten bebouwd gebied 2000 - 2017
Rotterdam 3288 1836
Venlo 1097 633
Maastricht 845 431
Roermond 380 571
Dordrecht 384 140
Gennep 323 168
Maassluis 0 476
Maasgouw 271 177
Alblasserdam 409 0
Zevenaar 0 345

Beleidsdoelstellingen Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte

Deze indicator verwijst naar de volgende doelen en nationale belangen:

  • Het waarborgen van een leefbare en veilige omgeving waarin unieke natuurlijke en cultuur-historische waarden behouden zijn (leefbaar en veilig)
  • Nationaal belang: Ruimte voor waterveiligheid, een duurzame zoetwatervoorziening en kaders voor klimaatbestendige stedelijke (her)ontwikkeling

Referenties

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Ruimtelijke ontwikkelingen in het rivierbed grote rivieren

Omschrijving

Aantal nieuwe woningen in buitendijkse gebieden van het hoofwatersysteem met name in het rivierbed van de grote rivieren

Verantwoordelijk instituut

Planbureau voor de Leefomgeving (PBL)

Berekeningswijze

Het rivierbed is ruimtelijk gedefinieerd door het bestand met de contouren van de Beleidslijn grote rivieren (buitendijksgebied) is van Ministerie V&W (2006). Vanaf 2011 zijn de contouren van het rivierbed vastgelegd in het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro 2011). Voor berekening is gebruik gemaakt van de meest recente versie van het Barro 01-01-2018 (Barro, 2018). Met ingang van 2012 stelt het CBS de woningvoorraad vast op basis van gegevens uit de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) die de registratie van woningen via het Woningregister van het CBS vervangt. Deze cijfers sluiten niet aan op oude statistieken, er is sprake van een trendbreuk. Per saldo registreert de BAG meer verblijfsobjecten met minimaal een woonfunctie. Daarnaast kunnen administratieve onzuiverheden die met de opstart van de BAG te maken hebben, leiden tot een onjuiste volgtijdelijke vergelijking zoals die in de MIR 2016 wordt toegepast. Vandaar dat een aantal additionele correcties toegepast zijn op stand gegevens die CBS heeft gepubliceerd op basis van de BAG. Met deze correcties zijn de standen van 1 januari 2012, 1 januari 2014 en 1 januari 2015 van de BAG opgehoogd of verlaagd. Hiermee wordt voorkomen dat verschillen in tijdigheid van mutaties in het Woningregister en de BAG leidt tot een onjuiste interpretatie van groei of afname. Meer informatie is opgenomen in 'Trendbreuk BAG'; www.clo.nl/trendbreuk-woningvoorraad

Geografisch verdeling

Nederland

Betrouwbaarheidscodering

Telling op basis van Woningregistratie van het CBS. Vanaf 2012 is de bron daarvan gewijzigd waardoor er een trendbreuk optreedt; www.clo.nl/trendbreuk-woningvoorraad

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2018). Ruimtelijke ontwikkelingen in het rivierbed van grote rivieren, 2000 - 2017 (indicator 2042, versie 07 , 6 september 2018 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.