Compendium voor de Leefomgeving
468 feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte
Water en milieu

Afzet van chemische gewasbeschermingsmiddelen, 2011-2017

De afzet van chemische gewasbeschermingsmiddelen is in 2017 afgenomen naar 10,6 miljoen kg werkzame stof. Dat is 2 procent minder dan een jaar eerder.

Toelichting bij de gepresenteerde cijfers

De grafiek toont cijfers over de afzet van chemische gewasbeschermingsmiddelen die berekend zijn door het CBS. Aanklikken van "download data" onder aan de grafiek roept een tabel op met meer gegevens over de afzet van chemische gewasbeschermingsmiddelen:

  • Door CBS berekende cijfers voor 2011-2017 (CBS, 2019a)
  • Door NVWA berekende cijfers voor 1998-2017 (NVWA, 2019)
  • Door Nefyto berekende cijfers voor 1996-2017 (Nefyto, 2019)

Een toelichting bij de rol van elk van deze organisaties bij de berekening van de afzet cijfers is te vinden in de beschrijving van de berekeningsmethode in de technische toelichting. Daarnaast is meer informatie over de cijfers te vinden in het artikel Afzetcijfers gewasbeschermingsmiddelen vergeleken met andere bronnen (CBS, 2017a) en in de noten onder de tabel.

Totale afzet in 2017 lager dan in 2016

De totale afzet van chemische gewasbeschermingsmiddelen is in 2017, evenals in 2016, weer boven de 10 miljoen kg werkzame stof. De afzet in 2017 is 2 procent minder dan in 2016, toen de totale afzet bijna 10,6 miljoen kg bedroeg. De vier jaar daarvoor schommelde de afzet rond 11 miljoen kg (CBS, 2019a).

Bestrijding van schimmels en bacteriën (fungiciden)

In 2017 is 4,7 miljoen kg aan middelen afgezet voor de bestrijding van schimmels en bacteriën. Dit is ruim een tiende miljoen kg minder dan een jaar eerder. De laatste 20 jaar nemen de middelen voor bestrijding van schimmels en bacteriën het grootste aandeel in de totale afzet van chemische gewasbeschermingsmiddelen. Het aandeel schommelt rond de 40 procent. Droge warme zomers leiden tot een lager gebruik, natte koude zomers juist tot een hoger gebruik.

Bestrijding van onkruiden en loofdoding (herbiciden)

In 2017 is de afzet van middelen voor het bestrijden van onkruiden en loofdoding met 2,9 miljoen kg toegenomen ten opzichte van 2016 (2,8 miljoen kg). De afzet van middelen voor het bestrijden van onkruiden en loofdoding fluctueert jaarlijks, maar doorgaans minder dan bij de middelen voor schimmel en bacterie bestrijding. Het aandeel van de middelen voor onkruidbestrijding en loofdoding ligt de laatste 20 jaar rond de 30 procent.
Sinds 2016 is het professioneel gebruik van bestrijdingsmiddelen buiten de landbouw op verhardingen niet meer toegestaan. Dit heeft invloed op de afzet voor onkruidbestrijding in 2016 en 2017.

Bestrijding van insecten en mijten (insecticiden en acariciden)

In 2017 is 0,3 miljoen kg aan middelen afgezet voor het bestrijden van insecten en mijten. In 2016 was dit 0,2 miljoen kg. De afzet van middelen voor de bestrijding van insecten en mijten schommelt sinds 2000 rond een kwart miljoen kg. Het aandeel in de totale afzet is een paar procenten.

Overige gewasbeschermingsmiddelen

De afzet van de 'overige middelen', vooral grondontsmettingsmiddelen en minerale oliën, is 2,7 miljoen kg in 2017. Een jaar eerder was dit 3,0 miljoen kg. Gedurende de periode 2011-2013 was het 3,4 miljoen kg. De afzet van 'overige middelen' is daarmee de laatste jaren 0,7 tot 1 miljoen kg lager dan in 2013, hetgeen een gevolg is van de veel strengere voorwaarden voor het toepassen van metam-natrium als grondontsmettingsmiddel.

Bepalende variabelen in het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen

Het verbruik van gewasbeschermingsmiddelen, en daarmee ook de verkoop ervan, wordt bepaald door een mix van variabelen. Schommelingen in de afzet komen door de jaarlijks wisselende gewasarealen binnen de landbouw, de mate waarin ziekten, plagen en onkruiden jaarlijks voorkomen, het beschikbare middelenpakket, en in hoeverre geïntegreerde gewasbescherming is toegepast. De relevantste variabele is het weer, als gevolg van elk jaar wisselende weersomstandigheden tijdens de groei van de gewassen.

Referenties

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Afzet van chemische gewasbeschermingsmiddelen

Omschrijving

Ontwikkeling van de afzet van gewasbeschermingsmiddelen, in miljoen kg werkzame stof, door de agrochemische industrie op de Nederlandse markt. De EU verordening kent een indeling van chemische gewasbeschermingsmiddelen in 6 hoofdgroepen. In deze indicator zijn de gegevens verdeeld naar vier groepen:
- bestrijding van schimmels en bacteriën (fungiciden),
- bestrijding van onkruid en loofdoding (herbiciden),
- bestrijding van insecten en mijten (insecticiden) en
- overig; bestrijding van slakken, plantengroeiregulatie en kiemremming, en andere gewasbeschermingsmiddelen zoals grondontsmetting.
De gepubliceerde afzetcijfers gaan niet over de toepassing van microbiologische stoffen, zoals Bacillus thuringiensis.

Verantwoordelijk instituut

Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)

Berekeningswijze

Een korte beschrijving van de onderzoekmethode geeft het artikel Afzet bestrijdingsmiddelen (CBS, 2019b).
Rol diverse organisaties in de berekening en publicatie van afzetcijfers van chemische gewasbeschermingsmiddelen
De Nederlandse Stichting voor Fytofarmacie (Nefyto) publiceert jaarlijks over de afzet van chemische gewasbeschermingsmiddelen door de leden van Nefyto op de Nederlandse markt (Nefyto, 2019). De Nefyto-afzet wordt aangevuld met gegevens over de afzet van bedrijven die geen lid zijn van de Nefyto, op basis van waarneming door de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA, 2019).
NVWA levert de totale afzet van chemische gewasbeschermingsmiddelen op de Nederlandse markt aan het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Het CBS zet de afzetcijfers om naar de actuele indeling van actieve stoffen, zoals voorgeschreven door EU-verordening 1185 / 2009 (betreffende statistieken over pesticiden). Het CBS publiceert de afzetcijfers in een StatLine tabel (CBS, 2019a) en levert de afzetcijfers conform EU-verordening 1185 / 2009 aan het Europees statistische bureau (Eurostat, 2019). Op basis van dezelfde Europese wetgeving stelt CBS eens in de vier jaar statistieken samen over o.a. het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen bij de landbouwbedrijven. De afzet- en gebruikscijfers worden in de Nationale Milieu Indicator (Alterra, 2014; RIVM, 2019) gebruikt om de voortgang van het beleid te bepalen, zoals beschreven in de Nota's Duurzame gewasbescherming (EZ, 2013).Uit de afzetgegevens kan geen informatie worden afgeleid over het exacte aandeel landbouw, het aandeel van een bepaalde sector van de land- en tuinbouw en het aandeel van een bepaald gewas. Sinds 2019 publiceert de NVWA de afzet naar werkzame stof.

Basistabel

StatLine: Gewasbeschermingsmiddelen; afzet werkzame stof, toepassingsgebieden (CBS, 2019a)

Geografisch verdeling

Nederland

Verschijningsfrequentie

Jaarlijks

Achtergrondliteratuur

Afzetcijfers gewasbeschermingsmiddelen vergeleken met andere bronnen (CBS, 2017a)
Minder middelen voor gewasbescherming verkocht (CBS, 2017b)
Afzet bestrijdingsmiddelen (CBS, 2019b)
Bestrijdingsmiddelengebruik in de landbouw (CBS, 2018)
Afzet per (sub)groep van gewasbeschermingsmiddelen over het jaar 2017 (Nefyto, 2019)
Afzet per (sub)groep van gewasbeschermingsmiddelen, 1990-2016 (Nefyto, 2018)
Afzet gewasbeschermingsmiddelen in Nederland (NWVA, 2019)

Betrouwbaarheidscodering

Integrale enquete.

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2019). Afzet van chemische gewasbeschermingsmiddelen, 2011-2017 (indicator 0015, versie 19 , 3 december 2019 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.