Compendium voor de Leefomgeving
465 feiten en cijfers over milieu, natuur en ruimte
Water en milieu

Algemene fysisch-chemische kwaliteit oppervlaktewater KRW, 2013

U bekijkt op dit moment een archiefversie van deze indicator. De actuele indicatorversie met recentere gegevens kunt u via deze link bekijken.

De algemene fysisch-chemische kwaliteit van het oppervlaktewater is voor de meeste wateren onvoldoende. Een goede kwaliteit wordt in een derde deel van de wateren gehaald. Vermesting is een van de belangrijkste oorzaken van deze onvoldoende kwaliteit.

Fysisch-chemische kwaliteit onvoldoende

De fysisch-chemische kwaliteit van het oppervlaktewater is bij 245 van de 713 waterlichamen goed. Bij alle andere waterlichamen is de kwaliteit onvoldoende. De fysisch-chemische kwaliteit is een onderdeel van de beoordeling van de ecologische kwaliteit van de KRW. Deze resultaten zijn gebaseerd op tussentijdse gegevens van de periode 2009-2013. De eerste rapportage was in 2009 en de tweede rapportage is in 2015.

Belangrijkste stoffen

De belangrijkste stoffen van de fysisch-chemische beoordeling zijn stikstof en fosfor. Deze stoffen zijn in ruim de helft van de waterlichamen onvoldoende. Voor deze stoffen wordt het gemiddelde van het zomerhalfjaar beoordeeld. In de zoute wateren wordt in plaats van totaal stikstof het gemiddelde van het winterhalfjaar van opgelost anorganisch stikstof (DIN) beoordeeld, fosfor wordt niet beoordeeld. In meren wordt het doorzicht beoordeeld. Het doorzicht is vaak onvoldoende door de groei van algen, waardoor het water troebel wordt.

Kwaliteit verbetert langzaam

De fysisch chemische kwaliteit verbetert maar heel langzaam. De fysisch-chemische kwaliteit is met 18 procentpunt verbetert sinds 2009, maar beide beoordelingen zijn moeilijk te vergelijken door veranderingen in de normen en de methode van aggregeren. De normen voor stikstof en fosfor in beken zijn aangescherpt ten opzichte van 2009. Bij de berekening van de fysisch-chemische kwaliteit is nu uitgegaan van het tussenoordeel nutriënten wat gebaseerd is op de beste beoordeling van stikstof en fosfor. In 2009 telde het 'one out/all out' principe op basis van alle stoffen.
In de periode 2009-2013 zijn lichte verbeteringen geweest voor het zuurstofgehalte en het doorzicht. De beoordelingen van stikstof, de temperatuur en de zuurgraad zijn minimaal verbeterd.

Belangrijke oorzaken

De belangrijkste oorzaken voor de matige tot slechte kwaliteit van het Nederlandse oppervlaktewater zijn:

  • Vermesting met de nutriënten stikstof en fosfor. De nutriënten zijn afkomstig van de uit- en afspoeling van meststoffen van landbouwgronden en van de lozing van huishoudelijk afvalwater. Door de zuivering van rioolwater zijn de emissies van huishoudelijk afvalwater de afgelopen 30 jaar sterk afgenomen en nu is de landbouw de belangrijkste bron van nutriënten.
  • Een slecht doorzicht komt door overmatige algengroei, welke ook weer door vermesting wordt veroorzaakt.
  • De watertemperatuur is soms te hoog door lozing van koelwater door elektriciteitscentrales of industrie. Beken hebben soms een te hoge watertemperatuur doordat ze gestuwd zijn en niet beschaduwd zijn.

Referenties

Relevante informatie

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Fysisch-chemische kwaliteit van het oppervlaktewater, KRW

Omschrijving

De algemene fysisch-chemische kwaliteit is een onderdeel van de Kaderrichtlijn Water rapportage. In deze maatlat zijn verschillende deelmaatlatten opgenomen.
Stikstof, fosfor en anorganisch stikstof zijn indicatoren voor vermesting. Doorzicht wordt bepaald door de groei van algen of door hoge gehalten van slib of organisch stof. Zuurstof wordt beïnvloed door vermesting en organische verontreinigingen en bij te lage gehalten is het acuut dodelijk voor alle waterdieren. De watertemperatuur is belangrijk voor vissen en macrofauna.

Verantwoordelijk instituut

PBL, auteur Peter van Puijenbroek

Berekeningswijze

Per waterlichaam is de beoordeling uitgevoerd. Stikstof, fosfor, zuurstof, doorzicht en chloride zijn gebaseerd op het zomerhalfjaar. Anorganisch stikstof voor de zoute en brakke wateren is gebaseerd op het op de periode december t/m februari.
De berekeningswijze is vastgelegd in de standaard protocollen van de KRW.
In de beoordeling van 2009 is de fysisch-chemische maatlat berekend met het one-out-all-out principe. In deze beoordeling is eerst het tussenoordeel nutriënten berekend op de beste beoordeling van stikstof en fosfor, waarmee vervolgens de fysisch-chemische kwaliteit is beoordeeld.

Basistabel

Beoordeling van de waterlichamen voor alle maatlatten. Tussentijdse resultaten afkomstig van http://www.waterkwaliteitsportaal.nl/, data gedownload 16 juni 2014

Geografisch verdeling

Nederland

Verschijningsfrequentie

6 Jaarlijks

Achtergrondliteratuur

Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, 2009. Stroomgebiedbeheerplannen Rijndelta, Maas, Schelde, Eems. 2009-2015. Den Haag.

Betrouwbaarheidscodering

B: Schatting gebaseerd op een groot aantal (zeer accurate) metingen, waarbij representativiteit van de gegevens vrijwel volledig is.

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2014). Algemene fysisch-chemische kwaliteit oppervlaktewater KRW, 2013 (indicator 0252, versie 13 , 9 september 2014 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.