Verkeer en milieu

Emissies naar lucht door verkeer en vervoer, 1990-2002

U bekijkt op dit moment een archiefversie van deze indicator. De actuele indicatorversie met recentere gegevens kunt u via deze link bekijken.

Door de toepassing van o.a. driewegkatalysator, oxidatiekatalysator en schonere motoren zijn de emissies naar lucht van de meeste stoffen gedaald. De emissie van kooldioxide neemt nog steeds toe.

  1990 1995 2000 2001 2002
           
  miljoen kg      
           
Kooldioxide (CO2)1) 29 300 32 100 36 400 36 700 37 300
Wegverkeer 23 400 26 200 30 300 30 700 31 300
w.v. personenauto's 15 300 17 000 18 700 18 800 19 200
  lichte bedrijfsvoertuigen 2 120 2 690 4 300 4 500 4 730
  zware bedrijfsvoertuigen 5 750 6 310 6 930 7 020 7 100
  motorfietsen en bromfietsen 234 272 299 303 318
Overig verkeer 3 260 3 530 3 780 3 850 3 770
Mobiele werktuigen 2 570 2 350 2 350 2 240 2 240
Zeescheepvaart 3 850 4 300 4 770 4 910 5 040
           
Distikstofoxide (N2O)1) 1,0 1,7 1,7 1,7 1,7
w.o. Wegverkeer 0,8 1,5 1,5 1,5 1,5
Zeescheepvaart 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1
Methaan (CH4)1) 7,4 5,7 4,4 4,0 3,8
w.o. Wegverkeer 7,0 5,2 3,9 3,6 3,4
Zeescheepvaart 0,1 0,1 0,2 0,2 0,2
           
Stikstofoxiden (NOx) 2) 356 309 273 264 255
Wegverkeer 267 219 184 177 170
w.v. personenauto's 151 109 73 66 60
  lichte bedrijfsvoertuigen 19 19 21 21 21
  zware bedrijfsvoertuigen 97 91 91 90 89
  motorfietsen en bromfietsen 0,2 0,3 0,4 0,4 0,4
Overig verkeer 50 53 54 55 54
Mobiele werktuigen 39 36 34 32 31
Zeescheepvaart 89 102 116 120 123
           
Zwaveldioxide (SO2)2) 18 28 9,3 7,4 6,7
w.o. Wegverkeer 13 12 3,3 1,5 0,9
Zeescheepvaart 51 44 67 69 71
           
Koolmonoxide (CO)2) 767 549 446 415 392
Wegverkeer 720 503 401 371 349
w.v. Personenauto's 600 403 305 278 256
  lichte bedrijfsvoertuigen 54 32 24 22 21
  zware bedrijfsvoertuigen 25 21 19 19 19
  motorfietsen en bromfietsen 41 48 52 52 53
Overig verkeer 22 23 24 24 23
Mobiele werktuigen 25 22 22 20 20
Zescheepvaart 16 17 19 20 20
           
Vluchtige organische stoffen (VOS)2)3) 197 145 109 103 97
Wegverkeer 184 131 97 91 86
w.v. personenauto's 145 101 71 66 61
  lichte bedrijfsvoertuigen 13 8,2 5,6 5,2 5,0
  zware bedrijfsvoertuigen 9,8 7,7 4,9 4,7 4,6
  motorfietsen en bromfietsen 16 15 15 15 15
Overig verkeer 8,4 9,9 8,0 8,4 7,6
Mobiele werktuigen 4,4 4,0 3,9 3,7 3,6
Zeescheepvaart 3,2 3,5 3,7 3,8 3,9
           
Fijn stof (PM10)2)4) 23 19 17 17 16
Wegverkeer 18 14 12 12 11
w.v. personenauto's 7,4 5,9 5,1 5,0 4,9
  lichte bedrijfsvoertuigen 4,5 3,4 3,2 3,1 3,0
  zware bedrijfsvoertuigen 6,1 5,0 3,7 3,5 3,3
  motorfietsen en bromfietsen 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1
Overig verkeer 2,0 2,1 2,2 2,2 2,2
Mobiele werktuigen 3,4 3,1 2,9 2,7 2,6
Zeescheepvaart 7,4 8,2 9,5 9,8 10,1
           
Bron: CBS (2004). CBS/MC/apr04/0128
1) Emissie, actuele emissie, exclusief zeescheepvaart.
2) Emissies volgens NEC-richtlijn.
3) Emissies door zowel verbranding als verdamping.
4) Emissies door zowel verbranding als slijtage. 

Ontwikkeling emissie CO en VOS

Sinds 1980 zijn de emissies van koolmonoxide (CO) en vluchtige organische stoffen (VOS) met respectievelijk 65 en 60% verminderd. Dit is voornamelijk toe te schrijven aan de stapsgewijs aangescherpte Europese emissie-eisen voor de typekeuring van motorvoertuigen. De eisen voor de kwaliteit van de uitlaatgassen hebben uiteindelijk geresulteerd in de toepassing van driewegkatalysatoren bij personen- en bestelauto's op benzine en LPG. Nieuwe diesel-personenauto's worden vanaf 1996 uitgerust met een oxidatiekatalysator. Bij diesel-bestelauto's vindt dit plaats vanaf 2000. De eisen met betrekking tot de verdamping van benzine uit het brandstofsysteem van voertuigen hebben geleid tot het inbouwen van koolstoffilters vanaf 1989. Tussen 1990 en 2002 zijn de (VOS)-verdampingsemissies met 30% verminderd.

Ontwikkeling CO2-emissie

Tussen 1990 en 2002 heeft de groei van de CO2-emissie door het wegverkeer gelijke tred gehouden met de groei van het aantal voertuigkilometers. Dit betekent dat wegvoertuigen gemiddeld in deze periode niet zuiniger zijn geworden.

Ontwikkeling emissie NOx

Na een lichte stijging in de jaren tachtig daalt de emissie van NOx vanaf 1990 door enerzijds het gebruik van driewegkatalysatoren in personen- en bestelauto's en anderzijds de toepassing van steeds schonere dieselmotoren. Dit laatste is vooral van belang bij zware bedrijfsvoertuigen. Ten opzichte van 1980 is de emissie van NOx door het wegverkeer met ruim eenderde gedaald.

Ontwikkeling emissie fijn stof

Bijna 80% van de emissie van fijn stof door verkeer en vervoer ontstaat bij de verbranding van dieselolie ('dieselrook'); circa 15% is afkomstig uit slijtage van wegdek, banden, remvoeringen en bovenleidingen. De emissie van fijn stof door het wegverkeer is in de periode 1980-2002 met 70% afgenomen. Dit is voornamelijk te danken aan schonere dieselmotoren in zware bedrijfsvoertuigen. Bij een aantal automerken wordt bij duurdere modellen met een dieselmotor een roetfilter toegepast om de emissie van fijn stof terug te dringen. Ook de ter bestrijding van de NOx toegepaste uitlaatgasrecirculatie heeft een verlagend effect op de emissie van fijn stof.

Ontwikkeling emissies andere stoffen:

  • zwaveldioxide (SO2) en loodverbindingen
    De emissies van loodverbindingen en zwaveldioxide (SO2) door het wegverkeer zijn in de loop der jaren drastisch verminderd. Dit is een gevolg van het door wettelijke maatregelen afgedwongen gebruik van loodvrije benzine en laagzwavelige dieselolie. Een uitzondering hierop vormen de SO2-emissies door zeeschepen. Deze zijn tussen 1980 en 2002 met 30% gestegen. Het aandeel door verkeer en vervoer in de totale SO2-emissie in Nederland bedraagt circa 25%.
    De emissie van loodverbindingen door voertuigen is verwaarloosbaar geworden.
  • Distikstofoxide (N2O)
    De van distikstofoxide neemt sinds 2000 licht af. Dit komt door de invoering van de nieuwste generatie katalysatoren. Ook de emissies door zware bedrijfsvoertuigen (diesel) nemen af doordat EURO3-motoren aanmerkelijk minder N2O produceren dan hun voorgangers.

Technische toelichting

Onder verkeer en vervoer worden ook mobiele werkuigen (zoals rijdende hijskranen) beschouwd.Koolmonoxide en vluchtige organische stoffen worden gevormd bij een onvolledige verbranding van motorbrandstoffen. Dit proces vindt vooral plaats bij benzinemotoren, hetgeen het hoge aandeel van personenauto's in deze emissies verklaart. VOS-emissies ontstaan tevens door verdamping van benzine uit het brandstofsysteem van voertuigen. In 2000 is ruim 30% van de VOS-emissie van het wegverkeer door verdamping ontstaan.Kooldioxide (CO2) wordt gevormd bij (volledige) verbranding van het in de motorbrandstof aanwezige koolstof. Hierdoor is de CO2-emissie evenredig met het brandstofverbruik en kunnen emissiereducties alleen worden bereikt door energiebesparing en in geringe mate door overschakeling op brandstoffen met een lager koolstofgehalte zoals aardgas. Stikstofoxiden (NOx) worden in de motor gevormd door verbranding van stikstof uit de lucht. Dit proces vindt in ongeveer dezelfde mate plaats in benzine/LPG- en dieselmotoren. Bij benzine/LPG-motoren reduceert vanaf eind jaren tachtig de driewegkatalysator de NOx- emissies. Voor het terugdringen van de NOx-emissies uit dieselmotoren wordt gebruik gemaakt van uitlaatgasrecirculatie (EGR).Bij een aantal automerken wordt bij duurdere modellen met een dieselmotor een roetfilter toegepast om de emissie van fijn stof terug te dringen. Ook de ter bestrijding van de NOx toegepaste uitlaatgasrecirculatie heeft een verlagend effect op de emissie van fijn stof.Zwaveldioxide (SO2) ontstaat door verbranding van het in de motorbrandstof aanwezige zwavel. Distikstofoxide (N2O) ontstaat vooral tijdens de opwarmfase van driewegkatalysatoren bij een onvolledige omzetting van NOx in stikstof. Bij de nieuwste generatie katalysatoren is dit 'probleem' voor een belangrijk deel opgelost.

Referenties

Relevante informatie

  • Meer emissiesgegevens vindt u in StatLine (CBS). Recente emissiecijfers en beschrijvingen van gehanteerde berekeningswijzen (meta-informatie) kunnen in detail bekeken worden op het Datawarehouse van de Emissieregistratie.

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2004). Emissies naar lucht door verkeer en vervoer, 1990-2002 (indicator 0128, versie 05 , 28 mei 2004 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.