Wegverkeer: volumeontwikkeling en milieudruk, 1990-2024

Emissies wegverkeer

Bij verbranding van benzine, diesel en lpg in de motor van voertuigen komt kooldioxide (CO₂) vrij. Er ontstaan ook stikstofoxiden (NO_x) bij de verbranding, omdat de zuurstof niet alleen reageert met de koolstof uit de brandstof maar ook met stikstof uit de lucht. Fijnstof ontstaat onder andere bij de verbranding van dieselolie (dieselrook) en slijtage van wegdek, banden en remmen.

Ontwikkeling emissie kooldioxide

In 2024 is de emissie van kooldioxide (op basis van IPCC-methodiek) door wegverkeer met 5 procent afgenomen ten opzichte van 2023 en met 24 miljard kg CO₂ weer op het niveau van de jaren ervoor. Voertuigen hebben in 2024 2 procent meer kilometers over Nederlandse wegen afgelegd dan in 2023. Ondanks de toename van het wegverkeer, is de emissie van kooldioxide in 2024 lager dan in 2023. Dit komt doordat er minder diesel is getankt in Nederland en er een grotere bijmenging van biodiesel plaatsvond. De CO₂-emissie van deze indicator is namelijk bepaald volgens de richtlijnen van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) waarbij wordt uitgegaan van de verkochte hoeveelheid brandstof in Nederland en waarbij de CO₂-emissies van kortcyclische (bijgemengde) biobrandstoffen buiten beschouwing worden gelaten. 
Tussen 1990 en 2008 neemt de emissie van CO₂ door het wegverkeer toe met 28 procent. In de periode 2008-2014 is de uitstoot met 19 procent gedaald, hetgeen onder andere het gevolg is van de fiscale stimulering van de aanschaf van zuinige auto’s. Door de aantrekkende economie met meer wegverkeer in de periode 2014-2019 is de CO₂-uitstoot met 2 procent gestegen. In 2020 is de uitstoot van CO₂ laag door strenge maatregelen ter bestrijding van het Covid-virus. 
De emissie per afgelegde voertuigkilometer neemt in de tijd af.

Ontwikkeling emissie stikstofoxiden

Alhoewel het aantal voertuigkilometers in 2024 is toegenomen ten opzichte van 2023, is de emissie van stikstofoxiden in 2024 met ruim 4 procent afgenomen. De emissie van NO_x blijft afnemen en is in 2024 80 procent lager dan in 1990. 
De daling van de NO_x komt vooral op het conto van de driewegkatalysator die eind jaren tachtig als gevolg van emissienormstelling zijn intrede deed bij personenauto’s en bestelauto’s. Daarnaast zijn ook veel voertuigen met een dieselmotor uitgerust met een katalysator (SCR), waarbij gebruik gemaakt wordt van een ureumoplossing (AdBlue). Ook uitlaatgasrecirculatie (EGR) heeft een verlagend effect bij dieselmotoren.

Ontwikkeling emissie fijnstof

De emissie van fijnstof met een diameter kleiner dan 10 µm (PM₁₀) is in 2024 met minder dan 1 procent gestegen ten opzichte van 2023 door een toename van het wegverkeer en de daarmee gepaard gaande slijtage van banden en wegdek. 
De emissie van fijnstof (PM₁₀) is in eerste instantie vooral verminderd door motor-technische verbeteringen. Een verdere reductie, met name na 2005, is bereikt door de toepassing van roetfilters. Vanaf 2011 worden zo goed als alle nieuwe dieselvoertuigen met een ingebouwd roetfilter geleverd. Daarnaast zijn in bestaande voertuigen roetfilters ingebouwd (“retrofit”).