Emissie naar lucht, water en bodem

Wegverkeer: volumeontwikkeling en milieudruk, 1990-2020

Bij verbranding van benzine, diesel en lpg in de motor van voertuigen komt kooldioxide (CO2) vrij. Er ontstaan ook stikstofoxiden (NOx) bij de verbranding, omdat de zuurstof niet alleen reageert met de koolstof uit de brandstof maar ook met stikstof uit de lucht. Fijnstof ontstaat door slijtage van banden en remmen. De emissies van fijnstof, stikstofoxiden en kooldioxide in Nederland zijn in 2020 lager dan in 1990, ondanks een toename van wegverkeer. Dit komt onder andere door het gebruik van verbeterde technologie in voertuigen, waardoor voertuigen zuiniger in brandstofverbruik zijn (minder kooldioxide) en ook minder stikstofoxiden en fijnstof uitstoten. In 2020 is er veel minder wegverkeer door het corona-advies om zoveel mogelijk thuis te blijven en thuis te werken. Hierdoor zijn deze emissies vergeleken met een jaar eerder sterk afgenomen.

Ontwikkeling emissie kooldioxide

In 2020 is er veel minder wegverkeer en is de emissie van kooldioxide met 15 procent afgenomen vergeleken met een jaar eerder. De CO2-uitstoot is hierdoor zelfs onder het niveau van dat in 1990.
Tussen 1990 en 2008 heeft de groei van de emissie van CO2 door het wegverkeer vrijwel gelijke tred gehouden met de groei van het aantal voertuigkilometers. In de periode 2008-2014 is de emissie (op basis van de IPCC-methodiek) met 15 procent gedaald, hetgeen onder andere het gevolg is van de fiscale stimulering van de aanschaf van zuinige auto's. Door het aantrekken van de economie is de CO2-uitstoot tussen 2014 en 2018 met 3 procent gestegen.

Ontwikkeling emissie stikstofoxiden en fijnstof

In 2020 ligt het aantal voertuigkilometers 13 procent lager dan in 2019, waardoor ook de emissies van stikstofoxiden en fijnstof verder zijn afgenomen. De emissies van NOx en fijnstof door het wegverkeer zijn sinds 1990 jaarlijks gedaald en zijn in 2019 respectievelijk 73 en 77 procent lager dan in 1990. Dit ondanks dat in 2019 het aantal voertuigkilometers 44 procent hoger is dan in 1990.
De daling van de NOx komt vooral op het conto van de driewegkatalysator die eind jaren tachtig als gevolg van emissienormstelling zijn intrede deed bij personenauto's en bestelauto's. Daarnaast zijn ook veel voertuigen met een dieselmotor uitgerust met een katalysator (SCR), waarbij gebruik gemaakt wordt van een ureumoplossing (AdBlue). Ook uitlaatgasrecirculatie (EGR) heeft een verlagend effect bij dieselmotoren.
De emissies van fijnstof (PM10) zijn in eerste instantie vooral verminderd door motor-technische verbeteringen. Een verdere reductie, met name na 2005, is bereikt door de toepassing van roetfilters. Vanaf 2011 worden zo goed als alle nieuwe dieselvoertuigen met een ingebouwd roetfilter geleverd. Daarnaast zijn in bestaande voertuigen roetfilters ingebouwd ("retrofit"). Zie ook: Emissie per voertuigkilometer voor wegverkeer, 1990-2018

Oorzaken van emissies

Beleidsdoelstellingen

De algemene doelstelling van het beleid is om voor de gehele economie een afname van de emissies te realiseren naast een groeiend bruto binnenlands product (BBP).

Referenties

Relevante informatie

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Wegverkeer: volumeontwikkeling en milieudruk

Omschrijving

Vergelijking van de ontwikkeling van het aantal voertuigkilometers door het wegverkeer versus de emissies van kooldioxide, stikstofoxiden en fijnstof door het wegverkeer en de ondervonden geluidhinder door wegverkeer.

Verantwoordelijk instituut

Centraal Bureau voor de Statistiek, in samenwerking in de Emissieregistratie (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Planbureau voor de Leefomgeving, Centraal Bureau voor de Statistiek, Rijkswaterstaat-Waterdienst-Dienst Water en gebruik, Wageningen Universiteit-Alterra, Rijkswaterstaat-Leefomgeving, RVO, TNO, Deltares).

Berekeningswijze

De cijfers hebben betrekking op verkeersprestaties in Nederland, inclusief door buitenlanders. Het aantal voertuigkilometers, per voertuigcategorie, is gebaseerd op het aantal voertuigen en het gemiddelde jaarkilometrage.
Het basismateriaal voor het aantal Nederlandse wegvoertuigen is afkomstig van de Statistiek van het Motorvoertuigenpark van het CBS. Het CBS betrekt haar gegevens van de RDW Dienst Wegverkeer die van alle in Nederland geregistreerde wegvoertuigen informatie heeft over onder andere voertuiggewicht, brandstofsoort en bouwjaar.
De voertuigkilometers van Nederlandse voertuigen zijn uitgesplitst naar Nederlandse voertuigen op Nederlands grondgebied en Nederlandse voertuigen op buitenlands grondgebied. Daarnaast zijn er cijfers van de totale afstand afgelegd op Nederlands grondgebied. Hierbij is onderscheid gemaakt naar kilometers afgelegd door Nederlandse en buitenlandse voertuigen.
De verkeersprestaties van Nederlandse personenauto's, bestelauto's, vrachtauto's, trekkers en autobussen zijn berekend op basis van de gegevens uit het register van de Nationale Autopas van de RDW (NAP). Er kan daarbij uiteraard geen onderscheid worden gemaakt tussen in het binnenland en in het buitenland gereden kilometers. Voor de hierboven genoemde uitsplitsingen alsook voor het berekenen van gegevens voor de jaren 1990 t/m 2000 zijn voor de voertuigkilometers door personenauto's, naast de informatie uit de NAP, diverse andere bronnen gebruikt, namelijk:
    - Onderzoek verplaatsingsgedrag (OVG) en Mobiliteitsonderzoek Nederland (MON): Nederlandse voertuigen in Nederland
    - Personen Auto Panel (PAP), dit onderzoek is beschikbaar t/m 1999
    - Diverse bronnen van verkeerstellingen en toerismestatistieken.
Bij bestelauto's, vrachtauto's, trekkers en autobussen komt de extra informatie uit de volgende bronnen:
    - Statistiek van het wegvervoer
    - Wegvervoergegevens van Eurostat
    - BedrijfsVoertuigenEnquête (BVE), dit onderzoek is beschikbaar t/m 1993.
Prestaties van buitenlandse bussen worden berekend met behulp van gegevens uit het Grensoverschrijdend toerwagenvervoer, het kilometrage is ontleend aan een onderzoek Inkomend toerisme.
Meer informatie over de CBS-onderzoeken naar de verkeersprestaties van het wegverkeer en de statistiek van het motorvoertuigenpark is te vinden in de Korte onderzoeksbeschrijvingen en de Aanvullende onderzoeksbeschrijvingen op de CBS-site.
Zie ook indicator Verkeersprestaties motorvoertuigen, 1990-2020.
Voor de berekeningswijze van emissies door wegverkeer zie de technische toelichting van indicator Emissies naar lucht door wegverkeer, 2020.

Basistabel

Zie de verschillende links bij de berekeningswijze.

Geografisch verdeling

Nederland

Verschijningsfrequentie

In januari/februari definitieve emissiecijfers t-2; in september voorlopige cijfers t-1

Achtergrondliteratuur

Methoden: op de website van Emissieregistratie achter Documentatie, Lucht, Verkeer en VervoerBegrippen: op de website van Emissieregistratie achter Introductie, Begrippenlijst

Opmerking

De methodiek voor de berekening van de emissies door wegverkeer wordt jaarlijks aangepast: 'Methods for calculating the emissions of transport in the Netherlands' (2021, Geilenkirchen).De broeikasgasemissies door landbouwvoertuigen, de visserij en mobiele werktuigen worden allemaal gepresenteerd onder Verkeer en vervoer.Het onderzoek naar de ervaren geluidhinder wordt sinds statistiekjaar 2012 niet meer meegenomen in het onderzoek Permanent Onderzoek Leefsituatie (POLS) van het CBS.

Betrouwbaarheidscodering

Schatting, gebaseerd op een groot aantal (accurate) metingen; de representativiteit is grotendeels gewaarborgd.

Archief van deze indicator

Referentie van deze webpagina

CBS, PBL, RIVM, WUR (2022). Wegverkeer: volumeontwikkeling en milieudruk, 1990-2020 (indicator 0127, versie 33 , 9 maart 2022 ). www.clo.nl. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Den Haag; PBL Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag; RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven; en Wageningen University and Research, Wageningen.

Het CLO is een samenwerkingsverband van CBS, PBL, RIVM en WUR.